cursiefje

Dalida

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Geen Pasen zonder Posse.  Zo luidt het credo.  Het Allelujah moet beleefd worden in Leest, 't Mechels paradijsje aan de Zenneboorden.  Het was er op de koppen lopen.  Niet zo verwonderlijk op een lentedag die zich zomerse allures probeerde aan te meten.  Dalida lag met haar wellustige ronde vormen loom in de wei - misschien dromend van een Gigi L'Amoroso?  Ik weet het niet.  Ze legde in ieder geval haar volledige gewicht in de schaal.  Verder diende ze het te stellen met een bonte mix van landelijke inboorlingen op z'n paasbest of met de broek opgehouden door bretellen, met al even wellustige deernes met te kort afgeknipte jeansschortjes, met familiaal voortgeduwde kinderwagens met kwelende of lachende ukkepuks...: kortom de gezonde Vlaamsche mix.  Het kan sneeuwen op Posse, en het kan zomers zijn.  Zoals vandaag.  Plaatselijke poltici probeerden hun populariteit op te krikken door met gebeitelde glimlach in groep door de menigte te wurmen; het schuimend bier vloeide rijkelijk en de gebakken lucht van pensen en andere vettigheden kringelde door het blauwe hemelzwerk.  Posse dus.  We hebben onze Pasen gehouden.  We zijn als verrezen mensen teruggekeerd, met chocoladen eitjes gesmolten in de broekzakken.  Met kleinzoon Juul stond ik naar de mekkerende schapen te turen, en ik genoot.  En ook God zag dat het goed was.  Zo zijn we al fietsend - gelukzalig naar Mechelen weergekeerd, om in de Mercado al aperitievend te mijmeren over al wat mooi is in dit leven.  't Smaakte naar meer daar onder het gietijzeren gebinte van de nieuwe Mechelse place to be...

 

Torenbrand

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Helemaal stil werd ik er van.  Ik zag de vlammen.  Ik voelde de onmacht.  Ik zag hoe de vieringtoren als een brandende toorts brak en in brokken viel.  Zwijgend en vol ongeloof - met verbijstering staarde ik naar iets wat onwerkelijk leek, maar helaas bittere ernst was.  Ik zag de tranen van de Parisiens aan de boorden van de Seine. En ik begreep.

In 1972 had dit tragische lot ook 'onze' toren kunnen treffen.  Gelukkig bleef de schade relatief beperkt.  Het had véél, véél erger kunnen zijn.  Je mag er niet aan denken.  Maar gisterenavond kwam het terug in mijn herinnering.  Ooit waren we Maneblussers en gingen we een waanbeeld te lijf.  Beschaamd dropen we af toen we de waarheid ontdekten.  Maar beter dit dan de nachtmerrie écht te moeten ondergaan...  En ook aan die nacht, toen we aan onze spotnaam kwamen die we nu trots als geuzennaam dragen, dacht ik gisterenavond toen de Notre-Dame, zinnebeeld van de Lichtstad, van héél Frankrijk - maar ook werelderfgoed - en dus van ons allemaal - ten onder dreeg te gaan in een niets ontziende brand.

Ik dacht aan 27 januari 1687 onzes Heren...

 

' t kabien...

Ik vraag me deze dagen wel eens af welke bedenkingen mijn overgrootvader Jaak Lauwers (°1870) zou hebben als hij de grootscheepse werken aan de stationsomgeving zou aanschouwen... Wellicht zou hij de wenkbrauwen fronsen.  Ooit bemande hij 'het kabien',gelegen vlakbij de spoorwegbrug die de de Leuvense vaart overspande (van de Vierendeelbruggen was nog lang geen sprake...).  Het leek wel een 'grenspost'.  De bareel scheide meermaals daags de Hanswijkenhoek fysisch af van het stadscentrum.  Maar zijn spoorwegpet droeg hij met trots en zijn job voerde hij plichtbewust uit.  In de Hanswijkenhoek woonde hij zelf ook met zijn kroostrijk gezin.  En net zoals hij werkten vele buren aan den IJzeren Weg of 't Arsenaal.  Zijn jongste kind - en enige zoontje - mijn grootvader Clément  (°1911) - ging hem 's middags vaak, in opdracht van moeder Belleke, zijn boterhammen brengen op het kabien.  En de jonge snaak deed dit met plezier.  Dat vertelde hij me.  Soms ging hij met zijn vader naar wie hij opkeek op daguitstap met de trein.  Naar Terneuzen. Krabben vangen. Met gratis coupons.  Verder reikte de wereld toen niet.  Een zeldzaam uitje in een leven dat weinig andere fantasietjes toeliet.  Maar de mensen in 'den Hoek' waren gelukkig met simpele dingen en deelden heel nauw tesamen hun vreugde en verdriet.  Maar alles gaat voorbij.  De mensen en de dingen.  En ook de trein neemt ons mee in de vaart der tijd.  't Kabien is er lang niet meer, en ook het station met indrukwekkende koepel is reeds eeuwen afgebroken.  Binnenkort staat ook het Expo '58-station hetzelfde lot te wachten...

 

Marthe...

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Ze keek naar de einder - in gedachten verzonken.  Een vissersboot keerde weer naar de veilige haven. Haar blik volgde de trage vaart.  Ze legde haar hand op haar buik - als een beschermende schelp.  Haar blik stond op oneindig.  Ver weg was Mechelen.  Ver weg was haar familie.  Hier in deze kustplaats in de Vendée wou ze alles op een rijtje zetten.  Ver van de nieuwsgierige of afkeurende blikken.  Hier, waar ze met haar familie zowat vijftien jaar geleden verbleven had op de vlucht tijdens Wereldoorlog I.  Hier was ze teruggekeerd, als was het een tweede vlucht.  Deze keer ging het niet om oorlogsgeweld of ander onheil...

 

Vader Janneke

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Hij trok voorzichtig de deur achter zich toe en knipperde even met z'n ogen.  Het zonlicht bliksemde fel en deed de bolle kasseien blinken.  De harde schaduwen wierpen scherpe contrasten in het smalle straatje.  Maar hij trok zijn jasje keurig recht - ging met zijn linkerhand even strelend door zijn verzorgde sikkebaard en met zijn knokige rechterhand klemde hij zijn wandelstok vast.  Dat was een mooie.  De bovenkant van de stok waar nu zijn hand op ruste was fraai gesculpteerd.  Het toonde het hoofd van een wat wonderlijk en sprookjesachtig manspersoon met een lange baard en doordringende ogen.  Hij was trots op deze stok, en waar hij ging ging de stok ook mee.  Om de hoek van de Conventstraat zag hij net twee begijnen als onafscheidelijk duo de Nonnenstraat indraaien.  Hij stond even stil - als leek hij te twijfelen of hij links of rechts zijn wandeling zou starten.  Uit het Fonteinstraatje kwamen op hun houten klompen een paar belhamels gelopen.  De ene had zakje 'marbollen' bij.  "Dag vader Janneke!" riepen ze hem toe.  Eén van de twee veegde een dikke gele snottebel weg met de mouw van zijn hemd.  Hij glimlachte.  Hij kende deze belhamels.  En elke belhamel kende hem.  Gewapend met zijn noodzakelijke barbieratttributen trok hij twee keer per jaar langs de Mechelse stadsscholen om het jonge volkje te voorzien van een deftig kapsel.  Hij was hiervoor aangesteld door het stadsbestuur.  Dit was een gratis aanbod aan de Mechelse jeugd.  Enkel wie een 'frou-frouke' wou, diende hiervoor 1 cent op te hoesten.  Vader Janneke deed dit graag.  Het was een karwei dat hij voor geen geld van de wereld wilde missen, en het was een welkome afwisseling in zijn werkzaamheden als Staatswerkman- barbier-herbergier...

 

Jezemoeke

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)

"Voor Jezemoeke: daar doe ik het voor!"   Dat zei ze me - vastberaden - een akte van Geloof Eerste Klas, terwijl ze zonder naar mij op te kijken met ferme steken een losgekomen zoom van een Zingende Engel in orde bracht.  Het werd beaamd door een paar andere vrouwen in het naai-atelier, waar men de kostuums van de Hanswijkprocessie fatsoeneerde en aanpaste aan de maten van de figuranten die deze dagen kwamen passen.  Want zondag is het  zover: dan trekt die eeuwenoude processie die overigens één van de oudste is van ons land, weer door de Mechelse straten.  Zélf ben ik voor de grootscheepse editie van de Cavalcade gestrikt om de rekwisieten van de stoet onder handen te nemen.  Elke 25 jaar krijgt de processie immers een grote opsmukbeurt.  En men rekende op mijn creativiteit en deze van een paar andere companen om aan de hand van het zorgvuldig opgestelde logboek aan de slag te gaan.  Even twijfelde ik.  Waarom zou ik het doen?  "Voor Jezemoeke?"  Maar ik werd over de streep getrokken met de gedachte dat ik deze taak 'moest' opnemen om mee te helpen aan het voortbestaan van dit culturele mobiele erfgoed.  Want dat is het wel.  Je kan over het hele gebeuren wat meewarig doen.  Je kan het afdoen als antiekerig volksgeloof, als anachronistisch vehikel...  Het kan.  De karikatuur is snel gemaakt en ik moet eerlijk zijn: ik begrijp de scepsis heus wel.  En toch: ook dit jaar sta ik er weer. Puur omdat ik deze eeuwenoude Mechelse traditie te waardevol vindt om het kind met het badwater weg te gooien.  De onwrikbare trouw aan Jezemoeke wordt bij mij anders ingekleurd als bij de ferme naaister in het kostuumatelier...Maar staan zal ik er zondag: in 'onze rekwisietenwinkel' die er uitziet als de bonte winkel van wijlen Mille Antiek...

 

"Ge zijt ineens zoe gepresseerd?..."

met categorie:  

(foto: Jan Smets)

 

"Ge zijt ineens zoe gepresseerd?..."

Dat zei ze.  En ze kon de lichte ergernis niet helemaal verbergen.

Maar Edith deed of ze het niet hoorde.  Ze zette de nepbonten kraag van haar jas recht, trok haar sjaal wat vaster rond de hals en schoof het lege kopje wat verder op de tafel zodat ze 'hare sjakos' daar resoluut op deponeren kon.  Het niet gebruikte suikertje verdween in een zijzakje en vervolgens verifieerde ze of haar sleuter er nog in zat.  Dat was zo.  Met een gerust gemoed zei ze: "Bon!"  als leek ze klaar voor de aan te vangen veldtocht.  "En avant: mars!"

Marie-José stond ook maar recht na het geklaroen van haar vriendin.

"Bon!" herhaalde Edith.  "Want anders kan ik nog ni binnen as 'heum' vanachter in z'n kot aan 't koeffelen is.  Een bel hoert 'heum' ni van daarachter..."

Marie-José waagde het om te vragen wat 'heum' daar dan altijd deed. "Weet ik veul..." gaf ze haar verveeld ten antwoord en de cracquelélijntjes rond haar gestifte lippen-  hier en daar wat buiten de contouren gekleurd -  trokken nog wat verticaler...

 

Spiekvest

met categorie:  

  (foto's: J.Smets)

"'t Zal nog wa geive as ze aan de Spiekvest geun beginne binnekeut..."  Ze roerde in haar koffie.  Buiten, aan de ingang, zaten een paar bewoners - genietend van het deugddoende oktoberzonnetje.  Elke zonnestraal scheelde een slok op de borrel - een extra bonus in een jaargetijde waar het alleen maar bergaf ging.

Als je maar uit den trek bleef.

"Meepakken wat je kan!" filosofeerde ze, nog steeds roerend in het kopje waarin het suikertje al lang opgelost was.

Op de Hendrik Speecqvest reden de auto's af en aan.

 

Kanttekening

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Hij zit op een plooistoeltje op de stoep in de Katelijnestraat - onverstoorbaar.  Voetgangers passeren hem - kijken even om....  Auto's rijden voorbij... Maar daar let hij niet op.  Heel geconcentreerd fixeert hij zich op de tekening voor hem. Het potlood beweegt over het blad - een uitgetekende choregrafie - een traag doch soepel ritme aanhoudend...  Ik hou halt bij hem en kijk over z'n schouder mee.  Hij zwijgt en werkt verder...

 

Aan den IJzer

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Hij kwam aangestrompeld vanuit de Merodestraat, krabte ostentatief in zijn kruis en hij richtte zijn bloeddoorlopen ogen naar de toren.

"Hips..."

Een niet al te stil klinkende oprisping maakte nog meer duidelijk waar hij de vorige uren vertoefd had.

In zijn rechtermondhoek hing een sigarettenpeuk: een bruinkleurig stompje dat hiermee vergroeid leek.

Hij leek te twijfelen welke richting hij zou nemen en stond even stil, wiebelend afsof hij op een zwalpend schip zijn evenwicht diende te bewaren.  Maar 'de zee' was vrij onrustig en de golven beukten.  Maar de schuit kapseide nog nét niet. 

Averij bleef voorlopig uit...

 

Alzeleive

met categorie:  

(foto's: Jan Smets)

 

" ' k hèm alzeleive gewéte da Maria da mee te doon aa! ..."

Ze poneerde dat zelfverzekerd- als een onwrikbaar axioma -

Oppositie tegen deze stelling zou waarschijnlijk niet geduld worden.  Tegenspraak kwam er dan ook niet van de andere kant van het terrastafeltje.  Dé Waarheid werd haast ogenblikkelijk gevolgd door:

"Moette goa da twiede soakerke ni emme?"

Ze wachte het antwoord amper af en griste het suikertje van het schoteltje van de tegenpartij en deponeerde het in haar eigen koffie.

 

en het vuurwerk knalde...

met categorie:  

(foto: Jan Smets)

Toen 'den bouquet'  Grote Markt en haar illustere toren feeëriek in vuur en vlam zette,en de vele 'oh's' en 'ah's' niet van de lucht waren, viel het doek over deze Nationale Feestdag.  Ordediensten hadden het drukker dan ooit voordien, en konden na afloop opgelucht ademhalen.  Alles verliep vlekkeloos.  God zij dank.  Of je nou Belg in hart en nieren bent en met de krop in de keel en in opperste ontroering de tricolore met grenzeloze eerbied bejegent, of het je weinig tot geen moer kan schelen: we zijn dus allemaal inwoners van dit zo anachronistische en vaak absurde landje aan de Noordzee, Vlaams of Waals of wat dan ook.  Loop je warm voor ons dierbaar België, of laat het je koud:  het maakt me niet uit.  Ik denk aan de woorden van ons volkslied.  Of je het nu doet voor 'Vorst' of 'recht'... ; dat moet je zélf uitmaken.  Laat het ons maar vooral doen voor die 'vrijheid'.  Voor die vrijheid om onze plicht te doen, voor die vrijheid van handelen en denken en spreken en doen.  Voor die vrijheid om lief te hebben en de vrijheid om 'foert' te zeggen aan doemdenken.  De wereld is niet mooi, maar we hebben de vrijheid om keuzes te maken en om te proberen deze wereld in deze niet zo fraaie tijden mooier in te kleuren....

 

"energetisch of relaxerend?"

met categorie:  

('Fons-de-coiffeur' Peeters voor zijn kapperszaak op de Tervuursesteenweg)

 

"Energetische of relaxerende wasbeurt?" vroeg ze me vriendelijk als ik mijn hoofd achterover legde in de lavabo.  Ik zat dus wel degelijk bij de kapper voor wie bij het lezen de wenkbrauwen zouden fronsen.  De vraag was me voordien nog nooit gesteld.

"Euh, nu ja: ik dacht aan wassen en knippen in zomermodus..."  Buiten flaneerden de korte rokjes door de Bruul.  Ze drong aan.  Gebeitelde glimlach.  Nog even vriendelijk.

"Ga dan maar voor...energetisch."  Ik kon er maar wakker(der) van worden. Ik had trouwens mijn cafeïne nog niet genuttigd...

 

Polonaise...

(foto boven: Tinnepics  -  andere foto's: Jan Smets)

Mechelen tot een polonaise bewegen?  Het lijkt een schier onmogelijke opdracht, vergelijkbaar met een huzarenstuk van Heracles of andere van geen kleintje vervaard zijnde helden.  Als een Maneblusser al bij wijze van 'wuiven' of 'meedeinen op het ritme van de notenbalk', één of twee armen naar de hogere regionen weet te brengen, mogen we spreken van groot enthousiasme.  Verder reikt een participatie aan het fuifgebeuren zelden.  Alle gekheid op een stokje en elke overdrijving in acht genomen: Mechelaars in ontremde feestroes brengen is niet eenvoudig. (al zijn we goeie leerlingen...).  Nee - we bekijken het allemaal liever vanop de zijlijn - al dan niet met het ten berde brengen van relativerende of zelfs schampere, naar scheurpen neigende opmerkingen...

 

Kerst gaat vaak om emotie

met categorie:  

  

(foto's: Jan Smets  - Levende Kerststal Begijnhof, Gr. Markt, kleuterkerstspel Ursulinen)

Herders en engelen en koningen...en een kind in een stal.  En Glühwein en pakjes.  En een opgetuigde spar.  Dat moet dus Kerstmis zijn.  Hoe je het ook viert: als simpelweg gezellig familiefeest zonder gelovige dimensie, als gelovige,  of gewoon...niet...:  Het is wel degelijk Kerstmis.  Zo'n dagen zijn gewoon gedrenkt in nostalgie, in heimwee of soms in stil verdriet en in een pijnlijk aanvoelen van een gemis of in een warm aanvoelend geluk.  Het gaat om emotie. 

Inhoud syndiceren