Kerk te koop...

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)

Een alledaags gegeven is het niet: een kerk die te koop wordt aangeboden!  Toch is het nu mogelijk om te bieden op het Sint-Jozefkerkje van Battel.  De minimum prijs bedraagt    348 000 Euro.  En als je dan eigenaar zou zijn geworden van dit unieke bouwwerk heb je wel  een zoganaamde neoclassicistische hallenkerk in handen die gebouwd werd tussen 1862-1869.    Tot 28 augustus kan je een bod doen bij het notariskantoor Huygens & Lefevre op de Veemarkt.  Er zouden al twee kandidaten zijn.  Maar je kan jouw kans nog wagen.  Stel dat je het hoogste bod hebt?  Dan is het nog lang niet zeker of je mag juichen.  Uiteindelijk zal het 'de Wollemarkt' zijn die beslist wie de nieuwe eigenaar wordt.  De aartsbisschop krijgt het laatste woord.  Men wil immers niet dat deze kerk een functie krijgt dat totaal indruist tegen de geest van het oorspronkelijk gebouw.  Midden oktober wil men de knoop doorhakken en tegen 1 januari sluit dan deze kerk de deuren.

Ik heb wel wat met dit kerkje.  Ook al woon ik nu in een andere uithoek van onze stad: mijn familie langs vaderskant woonde generaties lang in Battel en ik trouwde er in 1985.  Tal van scharniermomenten in onze families hebben hier plaatsgevonden: huwelijken, begrafenissen.  Binnenkort behoort dit alles tot de geschiedenis. 

De Battelaars hebben getracht om dit kerkje voor de gemeenschap te kunnen bewaren.  Hiervoor werd een actiecomité opgericht dat daarna overging in een projectgroep door stad en kerkfabriek aangesteld.  Belangrijk voor deze ijveraars was dat de Sint-Jozefkerk een landmark zou blijven en ten dienste zou staan voor de wijkbewoners.  Naar deze twee vragen was er zeker oor en werd een consensus bereikt.  Voor de derde vraag werd geen akkoord bereikt.  De actiegroep wou dat de kerk nog occasioneel zou kunnen gebruikt worden voor religieuze momenten als uitvaarten of schoolvieringen.  Hier moest men bakzeil halen.

 

 

Tot de verkoop van de kerk werd besloten naar aanleiding van het kerkenbeleidsplan van 2017.  Dit plan werd overigens zowel door de kerkelijke als burgerlijke overheid goedgekeurd.

Tot er werd besloten om van Battel een onafhankelijke parochie te maken  dienden de gelovige Battelaars voor hun misvieringen naar OLV-over-de-Dijle te gaan.  En dat betekende toch wel een hele trip.

In de periode van 1840 ontstonden in het bisdom een aantal nieuwe parochies en toen dan ook in Battel de bevolking toenam probeerden de Battelaars te verkijgen dat ze een 'eigen' parochie kregen.  Dat had nog wel wat voeten in de aarde en een lange lijdensweg  maar uiteindelijk werd dan toch beslist om een kerk te bouwen.

Een plek werd na enig zoeken gevonden op de grond tussen de toenmalige Bergstraat (nu Battelse Bergen) en de Battelstraat (nu Wolverbosstraat).  De prijs van de grond werd op 500 fr. geschat.  De familie Neeffs-Dutrieux van wie de grond was schonk deze echter integraal, op enige voorwaarde dat ze een jaarlijks gelezen mis in de nieuwe kerk zou krijgen.

 

 

De Mechelse architect Drossaert kreeg de opdracht toebedeeld en aannemer Ludovicus Van Horenbeeck kon aan de slag.  De werken moesten klaar zijn in 1863.  De enthousiaste Battelaars boden spontaan hun hulp aan.

Het werd een eenvoudige kerk dat zowel betaalbaar als functioneel was.

De patroon van de kerk werd Sint-Jozef.

 

 

In 1864 was Battel in feeststemming als op 14 augustus de eerste pastoor, Eerwaarde Heer Bogaerts zijn intrede deed.

Het jaar speelde men het klaar om de onafhankelijkheid van Battel op de agenda van de gemeenteraad te krijgen.

De inrichting van de kerk verliep heel geleidelijk.

Later zou de bekende baronnenfamilie Empain de kerk nog sponsoren met het schenken van ondermeer de glasramen.  De familie had een aparte ingang en zijkapel in de kerk. (in de sacristie bevindt zich in de brandkast nog een zilveren miniatuurkopie van het zeilyacht van baron Eudouard Empain)

 

 

 

In de jaren zestig kreeg het kerkinterieur een héél ingrijpend ander en nieuw uitzicht.  De kolommen verdwenen en ook de zijkapellen zouden verdwijen.  Het gewel zou voortaan rusten op ijzeren gebinten die achter een houten plafond werden weggewerkt.  Voor die opdracht tekende architect Jonckers uit Mechelen.  In 1966 was de 'nieuwe' kerk klaar.  Niet toevallig viel dit ook samen met de vernieuwing van de liturgie waardoor ook de hele opstelling van altaar en stoelen werden gewijzigd.

 

 

Veel bijzondere architecturale of kunstzinnige elementen heeft de kerk niet.  Toch is het orgel wel heel uniek.  Iemand die zich de laatste jaren onverdroten heeft voor ingezet om dit kenbaar te maken is de Battelse muzikale duizendpoot Lode Tooten.  Het gaat dan ook om een waardevol Forceville-orgel uit 1692.  Gelukkig zit dit orgel niet in de verkoop en men hoopt er een nieuwe plek voor te vinden.

 

 

Het is zo belangrijk dat het patrimonium waaronder deze orgels in stand worden gehouden voor de toekomst.  Dit is een vrij uniek orgel dat tot de eerste orgels behoort die door de beroemde Van Pethegem werden gebouwd.  Het was de Stradivarius van de orgels!  Waarschijnlijk werd het aangeschaft door de familie van Empain die een belangrijke sponsor was van de kerk.  Ik hou van dit orgel.  Het heeft voor mij grote emotionele waarde.  Het heeft zo'n pure klanken.  Ik heb enorm veel uren in deze kerk aan dit orgel gesleten.

 

 

 

Later zou Lode nog ontdekken dat in de kerktoren nog een zeldzame klok in gietstaal uit 1878 hangt.  De klok draagt de naam 'Wivina' naar de tweede patroonheilige van de Battelse parochie.

 

 

 

Veel over het parochieleven en de geschiedenis van de kerk werden opgetekend door wijlen Roger Van kerckhoven in het boek 'Battel opgehelderd'.

Binnenkort wacht dus een nieuwe episode in de geschiedenis van dit gebouw...  Het buitenaanzicht zal niet veranderen...  Maar welke functie 'de kerk' zal krijgen is nog lang niet zeker.  Nog even geduld...

 

 

(Aan de kerkgevel zie je een bronzen plaat die vervaardigd werd door de indertijd erg bekende beeldhouwer Jef Lambeaux uit Antwerpen die ook het beroemde Brabomonument op de Grote Markt maakte!)

 

 

 

Buiten het behouden van de glasramen en het prachtige orgel, blijft er met deze draak van een kerkje slechts de afbraak ervan één van de betere bestemmingen. Als de Wollemarkt er vóór de verkoop nog steeds zijn zegje moet over doen blijf je er beter mijlenver vandaan !!!

Zjust Jef, want oep de Voddemèt zulle z'oe dan is gan zegge waa dag'everans ne nagel muigt inkloppe of 'n vaos muigt indrôôje.

De familie Neeffs-Dutrieux moeten die nu hun jaarlijkse mis op hunnen buik schrijven, of wie zal er in de "livrouvekerk" al die missen lezen die zoveel mensen al "tegoed" hadden in al die afgeschafte kerken?