De oude Hanswijckpoort...

met categorie:  

(tekening: Jan Smets - naar oude prenten 'gereconstrueerd')

Op het huidige Raghenoplein (op het einde van de Hanswijckstraat, stond tot de afbraak in 1829, de Hanswijckpoort.
In een 'Aenkondigingsblad' van 1 juni 1829 staat te lezen:

'Verkooping op last van afbraek der stadspoort aen den grooten weg naer Leuven.
Het groot gebouw der Leuvensche Poorte met het daeraen paelende aldaer, namelijk geschat in te houden 30 kubieken ellen eiken timmerhout en 1300 kubieken ellen zware blauwe en witte arduinen en metselwerk.'

Bij wegwerkzaamheden in 1980 werd een gedeelte van de funderingen blootgelegd...

(info ontleend uit 'Gids voor Oud-Mechelen' van Marcel Kocken)
De huidige Brusselpoort, hoewel fel verminkt, is de enige stadspoort die nog overblijft van de 12 poorten waarvan 7 grote, en 5 kleine.
Van de Brusselpoort werden in de 16de eeuw reeds de torens verlaagd tot het huidige niveau.
Ook de 'voorpoort' verdween, evenals de stadsomheining.
Deze stadsomheining viel samen met de huidige vesten.
In de 13de en 14de eeuw werd ze opgetrokken.
De omheinig bestond uit een gracht - die aan de Hanswijckpoort een breedte had van niet minder dan 63 meter. (deze laatste werd gedempt tussen 1803 en 1815).

De 7 grote poorten waren: de Overste of Nieuwe Brusselpoort, de Hanswijckpoort, de Adeghempoort, de Oude Brusselpoort, de Koeipoort, de Katelijnepoort en de Nekkerspoelpoort.
De 5 kleine waren: de Waterpoort (aan de Winketbrug), de Nonnenpoort, de Kerkhofpoort (aan de Stassartstraat), de Blokpoort (tussen Merodestraat en Nekkerspoel), de Zandpoort ter hoogte van de Bleekstraat.

Het bezit van 12 stadspoorten was eerder een kwestie van prestige dan van noodzaak.

Bij besluit van 14 juni 1805 ging men over tot de afbraak van muren en poorten.
Dt nam héél wat tijd in beslag. Sommige restanten en poorten bleven nog lang overeind.
Op de plaats van de verdwenen poorten kwamen de zogenaamde 'Kommiezenhuizen', waar tol werd geheven.
Dit systeem van poortgeld werd in 1860 afgeschaft.
(en daarmee verdwenen ook... de Kommiezenhuizen...
Alleen deze laatste naam leeft nog door als oude benaming voor het Kardinaal Mercierplein...)

Maar daarmee zitten we nu al vér af van de geschiedenis van de Hanswijckpoort...
Knap,nostalgie
Mooie tekening JanS, tof om dat zo 's te kunnen zien. En aaaaargh, hoe pijnlijk dat dat allemaal verdwenen is.
Uit het verhaal begrijp ik dat Hanswijckpoort en Leuvense Poort twee benamingen zijn voor dezelfde poort.

Overigens wist ik niet dat de gracht pas zo laat is dicht gemaakt. Zijn daar nog restanten van gevonden of te zien? En bestaan daar afbeeldingen van die dateren van net voor het dempen?
@jans wat vooral opvalt is de grote afstand tussen de Adegempoort en de Overste Poort. Wat was er toen op die plaats buiten de omwallingen?
Een detail over die stadspoorten is dat ik ooit eens meen gelezen te hebben dat het St -Jansgildenhuis in de Merodestraat (tegenover het Hof Van Busleyden) zou opgetrokken zijn met stenen van één of andere afgebroken stadspoort. Probleem is echter dat het gildenhuis in 1914 werd opgetrokken en dat is ruim laat na de afbraak van die poorten (de Koeipoort was de dichtstbij liggende trouwens)
Ik ben voor jokke oep zen blokke eens gaan neuzen op de oude kaart van Jan Van Hanswijk (1572). Tussen die beide poorten ligt niet veel anders dan veld en bomen. Je ziet wel ontwikkeling van bebouwing langs enkele wegen buiten de Overste Poort(Brusselpoort). Dus langs de huidige Brusselse Steenweg, Hombeekse steenweg en Dessainlain ( vooral daar lagen veel huizen

Aan de Adegempoort zie je uiteraard het gehucht Battel en huizen met zelfs een kerk (of misschien lag daar echter weer maar eens een klooster, ik zal eens checken)en nogal geconcentreerd langs wat nu een eerste stuk Battelsesteenweg is en de Olivetenvest.
Jokke, dat "klooster" is het klooster van Bethaniën. Ook dat is slachtoffer geworden van de godsdienstoorlogen. De zusters (meestal van rijke komaf - de dames hielden zich bezig met het "verluchten" van boeken) vluchtten weg en vestigden zich later in de Schoutetstraat. Dat klooster werd dan weer in de Franse tijd verkocht aan een brouwer en die maakte er brouwerij "in den posthoorn" van. Het huis bestaat nog nu is er die interieurzaak Trendson in gevestigd.
Kazamel (en uiteraard de andere bloggers),ik heb net een foto gepost van de stadsgracht aan Ragheno vóór dat ze gedempt werd.
@rudi:merci, vandaar de Bethaniënstraat?
De Korte Pennincstraat zou toen een doodlopend straatje geweest zijn?
Jokke,
Op stadplannen van 1574 en 1649 heb ik toch niet de indruk dat de Korte Penninckstraat een doodlopende straat was.
Roger, was er dan een "muizenholleke" om daar buiten de stad te geraken?
Neen Jokke, waar de Veluwestraat, de Korte Penninckstraat en de Lange Heistraat samenkwamen, was ook de toegang tot de vest Ik zal het stadsplan posten. Het is in, een goede resolutie en dan kun je zelf zien.
@ Roger: merci ;-)