Wereldoorlog II

Marc De Bel stelt Marie voor in Kazerne Dossin

 

(foto's: Jan Smets)

Er is haast niemand die Marc De Bel niet kent.  Hij is dan ook de bekendste jeugdauteur van Vlaanderen, en dit al 30 jaar lang.   Een paar generaties groeiden op met Blinker en de Boeboeks, en zoveel andere figuren die zijn boeken bevolkten.  Sedert enkele jaren legt de populaire ateur zich toe op zogenaamde 'young adult' romans.  Of om het in mooi Nederlands uit te drukken: historische romans voor jongeren vanaf 15 jaar.  Maar niet alleen jongelui vinden er hun gading in.  Ook volwassenen weten deze boeken te smaken.  Vanavond werd in Museum Kazerne Dossin het sluitstuk van zijn 'Pauwels-trilogie' voorgesteld.  'Marie - codenaam Jeanne' is het boeiende, ontroerende en erg beklijvende verhaal van een 15-jarig meisje in het laatste jaar van WO II.  Meeslepend vertelt De Bel een fictief verhaal over ware gebeurtenissen. 'De waarheid liegen' noemt hij het zelf.  De meeste personages in het boek bestaan of zijn ze een mix van verschillende personen.  Zo is hoofdfiguur Marie een mengvorm van Paula Pypen en barones Lily de Gerlache de Gomery.  Nog maar enkele weken geleden stierf Paula.  Maar vanavond zijn familieleden aanwezig op de boekpresentatie.  Lily de Gerlache is er niet bij wegens haar hoge leeftijd.  Maar haar zoon is er in haar plaats. Voor deze boekvoorstelling kon geen betere plaats gekozen worden dan de beladen en memorabele Dossinkazerne...

 

Getekende oorlogsverhalen in Hof van Egmont

 

(foto's: Jan Smets)

...Niks dan stralende gezichten vandaag in het Woonzorgcentrum Hof van Egmont!  Ondanks het bar slechte weer ging het er binnen uiterst gezellig en 'warm' aan toe.  En dat had alles te maken met de vernissage van een tentoonstelling die nog loopt tot en met 8 december.  Het gaat over een wel érg bijzondere expo.  Jongeren van het zesde leerjaar van GO Shil hebben deze tentoonstelling samen opgezet met senioren die hier resideren.  En die samenwerking was erg verrijkend!  Over de generaties heen groeide er een leuke vriendschapsband tijdens dit project.  Het 'Guernica-project' was een onderdeel van het twee maand durende 'kunst@home' dat zich tot doel had gesteld een zinvolle dagbesteding aan te bieden aan de bewoners en hun talenten te tonen.  In het 'Guernica-project' vertelden de ouderen over hun oorlogservaringen.  De jongelui luisterden ademloos naar hen, en stelden vele vragen.  Samen brachten ze nadien al deze verhalen in beeld.  En vandaag kregen we het verbluffende resultaat te zien!

 

"Ik ben geboren in een kelder in Scheppers, tijdens een bombardement..."

(foto's: Jan Smets)

Op deze zonnige namiddag wandel ik met de jonge zeventiger Jan Van Vaeck, door de Thaborstraat.  Aan de rechterkant rijzen de hoge muren van het Scheppersinstituut op.  Aan een huis blijft hij staan.  Mijmerend..

Hier, op nummer 69 heb ik mijn eerste twaalf levensjaren gewoond.  Nadien verhuisde ik samen met m'n ouders en oudere broer naar de Vrijbroekstraat.  Toen was de naam van deze straat nog Molenstraat.  Pas later werd ze Thaborstraat genoemd.  Ook de huizen zijn hernummerd.  Nu is mijn ouderlijk huis blijkbaar nummer 61...  In feite was het het huis van mijn grootouders langs moederskant.  Na hun huwelijk bleven mijn ouders er inwonen.  Het was immers ruim.  Mijn grootouders hadden een typisch Mechels beroep.  Bompa - Frans De Wit - die nog familie was van Gaspard De Wit van de bekende manufactuur, was meubelmaker-sculpteur, en hij werkte met personeel. Hij stond bekend voor zijn prima vakwerk.  Zo werkte ondermeer met andere bekwame meubelmakers aan het meubilair van de raadzaal van ons stadhuis.  Mijn grootmoeder maakte stoelen - ook zo'n bekende nijverheid van Mechelen.  Je weet wel: rieten en biezen... Kerkstoelen, reparaties...  Ook zij werkte met personeel.  Grootvader was aan de slag op het gelijkvloers en grootmoeder op de eerste verdieping.  Daar was  eveneens mijn moeder bedrijvig als naaister.  Zij naaide toen voor veel bekende Mechelaars.  Ja: ze had goei klanten..., zoals de familie Van Breedam van de brouwerij...

De herinneringen aan zijn jeugdjaren komen allemaal terug...  En wat voor herinneringen...

 

"Vrede is het kostbaarste om uw dromen te kunnen verwezenlijken"

(foto's: Jan Smets)

De koffie en zelfgebakken cake geuren heerlijk  in haar gastvrije woning in Hombeek.  Ze  praat rustig, sereen en met zachte stem.  Als achtjarig kind werd ze op de meest wrede manier geconfronteerd met de oorlogsgruwel. De vader van Bertje Ureel werd op de dag van de Bevrijding te Oostduinkerke gefusilleerd.  Het was 8 september 1944.  De beelden staan de nu 79-jarige vrouw nog op het netvlies gebrand.  Het meisje-van-de-zee is al véle jaren Mechelse, maar wat er op die noodlottige dag gebeurde in het kustdorp zal ze nooit vergeten.  Toch is er geen haat.  Onvermoeibaar trok ze van school tot school met haar vredesboodschap om te spreken over solidariteit, liefde en verdraagzaamheid.  Samen met haar man, Julien Palma heeft ze in onze stad in 1997 het 8-Mei comité opgericht, en als voorzitster heeft ze dat tien jaar geleid. De naam van het comité verwijst naar de Bevrijdingsdag van 1945.

Bij oorlog kent men alleen verliezers. Cultiveer de verwondering om al het mooie in vredestijd en sta open voor mooie en waardevolle zaken. Wees dankbaar om onze verworven democratie en kijk af en toe naar het verleden, maar blijf werken aan een mooie boodschap...

Het verleden heeft haar littekens bezorgd, maar de wonden zijn geheeld.  Haat en wraakgevoelens hebben haar leven niet verteerd.  Ze wist de negativiteit om te buigen naar een verhaal van hoop en perspectief.

 

Op zoek naar Jean Fosté...

met categorie:  

  (foto links: Jan Smets)

Ik zit samen met haar in het gezellig eethuisje 'Ten Zuiden' aan de Tervuursesteenweg.  De potten pruttelen heerlijk en de inhoud laat zich nog heerlijker smaken in dit stukje Afrika in Mechelen.  We klinken op mekaars gezondheid met een drankje op basis van het vruchtvlees van de baobab.  Het gesprek voeren we in het Frans want hoewel Georgine Anne Diuba Mbombo flarden Nederlands verstaat, is ze onze taal toch niet machtig.  Georgine is Congolese, in hart en ziel.  Doordat haar vader ooit verbonden was aan de Congolese ambassade woonde ze op verscheidene plekken in Europa.  Nu heeft ze haar stek al vele jaren in België gevonden en woont ze in Brussel.  Interculturaliteit heeft haar steeds geboeid en ze richtte een VZW ('Bakushinta') op die tot doel heeft gesteld de Congolese gemeenschap op een positieve manier in beeld te brengen.  En dit is puur vrijwilligerswerk.  Een deeltaak van de VZW is de zoektocht naar Congolese 'combattants' die indertijd onder Belgische vlag meevochten in de twee Wereldoorlogen.  En dit omdat ze deze grotendeels 'vergeten' geschiedenis in de aandacht wil brengen.  Hiermee komen we aan onze Mechelse link.  Eerder toevallig stootte Georgine op de figuur van Jean/John Fosté, wiens vader Mechelaar (?) zou geweest zijn en een tijdlang werkte in Congo.  De moeder van Jean was een Congolese. 

Jean Fosté zit op deze foto rechts...

 

oorlogsherinneringen van Jos Maes...

 

Jos Maes is al enkele jaren geleden overleden, maar was een fervente fan van Mechelenblogt.  Regelmatig konden we van hem spitse reacties lezen op deze blog.  Want als het over Mechelen en geschiedenis ging, was hij een kei!  Zélf pende hij ook met de regelmaat van een klok zijn levenservaringen uit jeugd, oorlog en scoutsperiode neer.  Jos-van-den-Hoek, rasechte inwoner van de Hanswijkenhoek, was kleermaker  van opleiding.  Maar nog méér dan dat tekende het scout-zijn zijn leven.  'Woelige ekster' zette zich heel zijn leven in voor z'n medemens.  Want: éénmaal scout, altijd scout...  In 2008. stierf hij.  En onlangs heb ik Hilde, één van zijn vijf kinderen ontmoet.  Zij erfde zijn omvangrijke archief, en in die bonte verzameling vond ze de basistekst van een boek die vader nog wou maken.  Het manuscript was printklaar, maar het boek werd nooit uitgegeven.  Jos Maes schreef hierin over zijn oorlogsjaren in Mechelen en Zemst in de periode 1942-1945...

 

De 'Bevrijding' van Marcel...

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Daar stond ik als negenjarig manneke, zo ongeveer waar nu de Kredietbank is op de Grote Markt...  Ik had zo'n twee maand thuis in bed gelegen, ziek van de Rode Koorts.  Het was de eerste keer dat ik buiten kwam.  4 september, 71 jaar geleden: Onze stad werd bevrijd.  Enthousiasme alom.  Voor mij betekende het een 'dubbele' Bevrijding...

Aan het woord is Marcel Kocken, cultuurpaus en levende geheugen van deze stad.  De oorlogsjaren hebben hem en zijn familie getekend. Ik sta met hem op de Grote Markt waar de jaarlijkse herdenking van de Bevrijding wordt herdacht.  Op het plein staan historische legervoertuigen...  Marcel mijmert...

 

70 jaar geleden eindigde Wereldoorlog II

met categorie:  

 

 

(foto's: Jan Smets)

Met al de herdenkingsvieringen rond de Groote Oorlog zouden we het haast vergeten, maar vandaag 70 jaar geleden eindigde die andere oorlog: WO II...  Net als alle andere jaren werd deze verjaardag gevierd op V-dag, 8 mei... 

 

"En nu gaan ze boeten!"

  (foto's: Jan Smets)

Hoeft Geert Clerbout nog voorgesteld te worden in Mechelen?  Nee toch?  Geert heeft als historicus de laatste jaren  flink in de kijker gelopen.  Niet alleen door de boeiende Canvasreeksen 'Publiek geheim', maar ook door zijn meer dan gewaardeerd naslagwerk over Mechelen in de Eerste Wereldoorlog. ('Oorlog aan de Dijle')  Bovendien is hij een rasverteller die de geschiedenis als weinig anderen op een zowel bevattelijke als meeslepende manier aanschouwelijk weet voor te stellen.  Zopas rolde een nieuw boek van hem van de drukpers.  Een spraakmakend boek wordt dit zeker.  Zoveel is duidelijk.  Het gaat dan ook over één van de meest verwarrende en donkere periodes uit de recentere Belgische geschiedenis.  Het thema is beslist niet luchtig.  'En nu gaan ze boeten' handelt over de repressie in Vlaanderen na WO II.  Taboe en mythe, frustratie en (on)verwerkt verleden...  Gisterenavond werd het boek voorgesteld in boekhandel Salvator.  De inhoud is beklijvend en uiterst boeiend voor wie meer wil weten over deze naweëen van de oorlog.  Het boek werd uitgegeven door van Halewyck, en die uitgeverij staat garant voor een mooie en verzorgde vormgeving en knappe lay-out.  Dit is bij dit boek niet anders.  Voor 22,50 Euro kan je het verkrijgen in de handel...

 

"Ik mocht op de tank zitten!"

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets.  Marie-Louise Van Dijck)

Ze toont me een oude foto - Hij dateert van 4 september 1944.  Op die dag werd Mechelen bevrijd, en dat is zeventig jaar geleden.  Enkele dagen geleden schreef ik erover in een ander blogartikel naar aanleiding van de officiële viering op de Grote Markt.  Toen had ik haar reeds ontmoet: Marie-Louise Van Dijck ("Maar iedereen noemt me 'Si'").  Toen liet ze deze zelfde foto zien aan de burgemeester.  We maakten een afspraak, en vanmiddag ging ik bij haar en haar man Alfons, op bezoek in de Arsenaalstraat... Want, ik wou graag verder borduren op het thema. 

 

70 jaar geleden werd Mechelen bevrijd

met categorie:  

  

(foto's: Jan Smets)

Met al die herdenkingen rond de Groote Oorlog zouden we het haast vergeten dat deze Wereldbrand niet zo gek lang nadien opgevolgd werd door een Tweede Wereldoorlog die opnieuw voor rampspoed zorgde.  Vandaag was het 70 jaar geleden dat onze stad werd bevrijd, en dat Mechelen (bijna) kon herademen.  Elk jaar wordt de Bevrijding herdacht, en vandaag werd deze historische gebeurtenis nog meer dan anders in de verf gezet...

 

"Het verlangen naar huis hield me recht..."

met categorie:  

(foto's: Jan Smets)

Laat me haar Louise noemen.  Die naam zit haar als gegoten. Haar echte naam wil ze niet in dit artikel; ze wil niet gefotografeerd worden, en ook haar adres moet ik geheim houden.  Ik had al heel wat overtuigingskracht nodig  gehad om het verhaal dat ik uit haar mond optekende, te mogen publiceren.  Louise had het al vaak geweigerd.  Ze is 94 jaar.  Haar burgerhuis zit volgestouwd met herinneringen, met tinnen borden, 'postuurtjes', etsen van Mechelen, en rustieke meubelen.  Ze past in dit decor.  Louise is klein en tenger, maar dit beeld staat in schril contrast met haar karaktersterkte.  Ze is heel lucide, vertelt de feiten met tal van details, chronologisch en beeldrijk. In haar ogen zie ik weemoed.  Ze is een mooie vrouw - en ze heeft een verzorgde fiere houding. Haar glimlach weerspiegelt haar aangeboren optimisme.  Het is dat optimisme dat haar heel haar leven heeft doen vechten en opstaan na tegenslagen.  Haar verhaal is doorspekt met gruwel en wanhoop, en op haar netvlies staan dingen gebrand die haast te wreed zijn om ze te benoemen.  Maar Louise heeft de nacht en nevel doorstaan.  "Ik wou terug naar huis! en dat heeft me rechtgehouden!'  900 dagen zat ze vast in een Duits concentratiekamp tijdens WOII.  Maar Louise kwam weer thuis in Mechelen en ze probeerde al wat ze zag en beleefde een plaats te geven.  Nooit sprak ze over wat ze heeft meegemaakt - alleen haar man wist er van.  Zelfs haar kinderen bespaarde ze de verhalen...

 

'de Ollanders van de vest'... Dick Hendrickx haalt herinneringen op aan Mechelse jeugdjaren

met categorie:  

(foto's Jan Smets)

Ik ontmoet hem op het Griekse eiland Santorini.  "Of hij met mijn camera een foto wil nemen van mijn vrouw en ik?"   Dat doet hij graag.  Het azuurblauw van de hemel raakt het diepblauw van de caldera waarin het mythologische Atlantis ooit verzwolgen is.  Op de vroegere steile kraterwanden  ligt als suikerglazuur een schilderachtige verzameling witte huisjes en kapelletjes.  Hij is een vriendelijke Nederlander - zeventiger met pretlichtjes in de ogen.  "Waar hij woont?"  "Mechelen" antwoordt hij.  "Hij maakt een geintje" denk ik. Maar nee, van zijn eerste levensjaar tot zijn twaalfde woonde hij met zijn ouders in onze stad,  Hij had tranen met tuiten gehuild toen zijn moeder dan besloot om met de kinderen terug te keren naar Nederland.  Ze had het nooit écht kunnen aarden in ons land.  Dick Hendrickx  verloor zo - pathetisch uitgedrukt - 'zijn' Atlantis - zijn kinderparadijs.  Nu woont hij zo'n driehonderd kilometer noordwaarts -  in Noordwijkerhout.

Vandaag is hij terug - twee maand na de ontmoeting aan de Egeïsche zee.  Want die afspraak hadden we gemaakt: ik wou beslist méér weten over zijn Mechelse tijd.  In die tussentijd wisselden we enkele mails, en het verhaal begon me nog méér te intrigeren.  Dick stuurde me wat uittreksels uit het boek dat zijn vader, Leo, ooit neerschreef na Wereldoorlog II:  'Gekneveld en bevrijd' is het relaas van zijn belevenissen in Mechelen in die moeilijke oorlogsjaren.  Toen woonde het gezin Hendrickx op de Keldermansvest, omdat vader werk had gevonden in Duffel.  Dick bewonderde zijn vader.  Nog steeds, ook al is hij er niet meer. Het was zijn held, en zijn beste vriend.  Leo vulde steeds de ruimte - was multi-getalenteerd, levensgenieter en idealist.  Met die eigenschappen stapte hij ook in het 'verzet'.  Vandaag ontmoet ik Dick op een terrasje op onze Grote Markt terwijl het terugtrekkende Belgische leger over de kasseien strompelt.  De Groote Oorlog is vandaag helemaal terug.  De hemelsluizen staan wijd open.  Dick is in het gezelschap van kleinzoon Daan, die niet kan verloochenen dat hij zijn opa graag ziet...  Ze hebben het boek van grootvader Leo bij.  Op rommelmarkten is het af en toe nog te vinden.  Eén exemplaar willen ze afgeven aan Museum Kazerne Dossin.  Als 'overburen' van de kazerne werden ze vanop 'de eerste rij' geconfronteerd met de schaduwzijde van de oorlog...

 

'Mechelaars in woelige tijden'

met categorie:  

(foto: Jan Smets  -  Katrien Verheecke en Sofie Merckx)

Deze avond werd in boekhandel Salvator het boek 'Mechelaars in woelige tijden' voorgesteld.  Vijf jaar hebben Katrien Verheecke en Sofie Merckx hier aan gewerkt.  Het boek biedt een aparte kijk op de Tweede Wereldoorlog.  Vreemd genoeg verscheen er nog niet zo erg veel in boekvorm over hoe deze oorlog werd beleefd in Mechelen.  Veertien getuigen vond het tweetal bereid om te vertellen over hun wedervaren tijdens deze woelige jaren.  Eén van hen was trouwens Jos Maes - of 'Jos-van-den-Hoek' - die in de beginjaren van Mechelenblogt meer dan gedreven bijdragen leverde.  Jos is ondertussen al enkele jaren overleden (net als zijn jongere - al eveneens - op dit blog actief zijnde - broer Jackie Maes....). 

Fotoreeks tweede WO laatste deel

met categorie:  

Deel vier: We kregen wat fotokes binnen van WO II. Met dank aan Patrick Siroux die ze van zijn schoonvader heeft. Ik zal ze in stukjes publiceren. Klik op de foto voor een grotere versie. Hier zie je de vorige delen [1][2][3],

Inhoud syndiceren