Tweede Wereldoorlog

De keuze van nonkel Albert...

met categorie:  

                   

Het is een diep-tragisch verhaal.  Schuld en boete, verzoening...  Het zijn begrippen als uit een zwaarwichtige Russische roman of Griekse mythen.  Maar het is ook oer-Vlaams.  Het Verdriet van België in een Mechelse versie. 

Jouw familie of Léon Degrelle!...

Albert had de keuze.  Maar hij was jong - én koppig.  Net zoals zijn vader dat was: de stijfburgerlijke meester Robert Olbrechts, gewaardeerd advocaat en stafhouder aan de Mechelse balie, voorzitter van de Bond voor Grote Gezinnen en de Vlaamse Toneelstrijders.  Meester Olbrechts: streng en conservatief Katholiek en samen met zijn echtgenote Marie Ryckmans die afkomstig was uit een Mechelse franstalige bourgeoisfamilie en opgevoed bij de Dames de Marie, wonend in een grote woning - 'Het Hof van Duffel' - met paardenstallen, koetshuis en mooie tuin in de Augustijnenstraat.

Albert was vijftien jaar en begeesterd door de vlammende retoriek en politieke standpunten van de Waal Léon Degrelle.  Hij koos... Het betekende de breuk met zijn vader en zijn héle familie.  Moeder Marie volgde de banvloek van haar man.  Nooit mocht iemand nog de naam van Albert vernoemen in zijn nabijzijn.

Op het sterfbed was het laatste woord dat op de lippen van meester Olbrechts was: "Albert..."  Nooit hebben vader en zoon mekaar nog gezien.  Nooit werd alles bijgelegd.  Nooit kwam er verzoening.  Pas vele, vele  jaren later zouden de wonden helen en werd de 'verloren zoon' weer in de familie opgenomen.  Toen was Albert al achteraan de negentig.  Gisteren overleed hij in het Duitse Ettlingen, in Landkreis Karlsruhe, waar hij woonde met zijn 30 jaar jongere echtgenote Hildegard.  Op 4 februari zou hij 104 jaar geworden zijn... Elk jaar was er wel een familiereünie, maar het was pas enkele jaren geleden op een bijeenkomst die  neef Etienne Mylemans organiseerde in reiscafé ViaVia dat hij  zonder rancune en zonder het zoeken naar excuses zijn verhaal vertelde en hoe en waarom hij tot zijn keuze kwam die zijn leven voorgoed veranderde. 

 

De verhalen van Gaston...

  (foto: Jan Smets)

Heerlijk is het om te mogen luisteren naar verhalenvertellers zoals Gaston Van Doorslaer.  Het werd dan ook een méér dan gezellige ontmoeting met deze bescheiden en aimabele man.  Een onwaarschijnlijk geheugen heeft hij.  Deze 86-jarige Mechelaar tref ik in Lam'eau waar hij na een gezellig etentje met zijn dochter Els met mij heel wat mijmeringen wil delen.  Met al die verhalen zou je een encyclopedie kunnen vullen.  Met ongelooflijk veel zin voor details surft hij met mij door zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog en door zijn jarenlange carrière als brandweerman.  We genieten er beiden van.  Gaston omdat hij zijn verhalen kwijt kan - ik omdat ik ze mag aanhoren.  En dan moet je snoeien in al dat aangereikte 'materiaal'.  Best moeilijk.  Maar toch wil ik een poging wagen. 

Gaston werd op 22 oktober 1932 geboren in het Rupeldorp Boom.  Hij was het kakenestje.  Zijn zussen Louisa en Mit waren niet minder dan 11 en 8 jaar ouder.   Als de kleine Gaston 7 jaar oud is verhuist het gezin naar Mechelen.  Naar den Hanswijkenhoek.  Zo werd hij Maneblusser nog voor hij veel later 'pompier' zou worden.  En toch: in zijn hart heeft Gaston nog altijd een heel speciaal hoekje waar hij de herinneringen aan zijn geboortedorp koestert.  Nu woont Gaston Van Doorslaer die ondertussen al enkele jaren weduwnaar geworden is in een serviceflat in Bonheiden: Ter Bleuk.  Hij is er erg tevreden.

Gaston: een man om graag te zien...

 

Mechelen herdenkt einde Tweede Wereldoorlog met V-Dag

V-Dag of Victory Day wordt ieder jaar herdacht op 8 mei. Ook onze stad Mechelen laat dit niet zomaar voorbijgaan, en herdenkt dit met plechtigheden aan monumenten. Het in gedachten houden van het einde van de gruwel tijdens de Tweede Wereldoorlog mag niet vergeten worden.

V-Dag te Mechelen

een Battelse familie in oorlogsjaren... Lisette Jacobs vertelt.

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)

93 is ze ondertussen geworden.  Maar dat is haar helemaal niet aan te zien.  Ze oogt vitaal ondanks wat kleine ongemakken en ze is nog altijd de rusteloze bezige bij die ze altijd was.  Zitten lijkt voor haar een straf en ze veert maar wat graag recht om koffie te zetten voor het hele gezelschap.  In haar gastvrije huis aan de Battelsesteenweg is het steeds de zoete inval en kinderen en kleinkinderen komen er vaak en met plezier over de vloer.  Een paar dagen geleden werd ze voor de tiende keer overgrootmoeder.  Bij dit alles beschikt ze over een fenomenaal geheugen en sinds kort is ook het internet geen onbekend terrein meer.  Ze kreeg immers een tablet cadeau van de kinderen.

Lisette Jacobs.  Ze is één van de bekendste en markantste inwoners van Battel.  Hier stond haar wieg en generaties lang woonde haar familie langs moederskant in deze Mechelse uithoek. Lisette studeerde voor onderwijzeres - géén unicum, maar anderzijds ook niet dé meest evidente keuze voor een meisje van haar generatie.  Maar een paar vrouwen in haar familie waren er haar in voorgegaan.  Jarenlang gaf ze ondermeer les aan de Sint-Janschool in onze stad.  Samen met haar al even ondernemingsgezinde vriendin Jeanne De Rooster, die trouwens een achternicht was van haar, en eveneens afstamde van Frans - 'Sooi' Van der Poel - stichte ze nu 70 jaar geleden de Battelse meisjeschiro. (Bert De Smedt, haar echtgenoot, was dan weer één van de pioniers van de jongenschiro).  Vier dochters kreeg ze samen met Bert: Marijke, Geert, Veerle en Goedele.  Een levendig huis met inwonende moeder Lies, die weduwe was geworden... ;dat was het hier altijd.  En of dat niet genoeg was, was het echtpaar méér dan bijzonder actief in het parochieleven van Battel.  Bert was zelfs jarenlang diaken in de Sint-Jozefkerk van Battel...

 

Marc De Bel stelt Marie voor in Kazerne Dossin

 

(foto's: Jan Smets)

Er is haast niemand die Marc De Bel niet kent.  Hij is dan ook de bekendste jeugdauteur van Vlaanderen, en dit al 30 jaar lang.   Een paar generaties groeiden op met Blinker en de Boeboeks, en zoveel andere figuren die zijn boeken bevolkten.  Sedert enkele jaren legt de populaire ateur zich toe op zogenaamde 'young adult' romans.  Of om het in mooi Nederlands uit te drukken: historische romans voor jongeren vanaf 15 jaar.  Maar niet alleen jongelui vinden er hun gading in.  Ook volwassenen weten deze boeken te smaken.  Vanavond werd in Museum Kazerne Dossin het sluitstuk van zijn 'Pauwels-trilogie' voorgesteld.  'Marie - codenaam Jeanne' is het boeiende, ontroerende en erg beklijvende verhaal van een 15-jarig meisje in het laatste jaar van WO II.  Meeslepend vertelt De Bel een fictief verhaal over ware gebeurtenissen. 'De waarheid liegen' noemt hij het zelf.  De meeste personages in het boek bestaan of zijn ze een mix van verschillende personen.  Zo is hoofdfiguur Marie een mengvorm van Paula Pypen en barones Lily de Gerlache de Gomery.  Nog maar enkele weken geleden stierf Paula.  Maar vanavond zijn familieleden aanwezig op de boekpresentatie.  Lily de Gerlache is er niet bij wegens haar hoge leeftijd.  Maar haar zoon is er in haar plaats. Voor deze boekvoorstelling kon geen betere plaats gekozen worden dan de beladen en memorabele Dossinkazerne...

 

Gij deugt, verstaat ge?

Vorig jaar verscheen de roman ‘WIL’ van Jeroen Olyslaegers, 333 pagina’s over bezet Antwerpen in de oorlog, vol van geweld en ambiguïteit.

Hoe overleef je in een dergelijke vreemde situatie? Ineens wordt je leven overhoop gegooid … blijf je neutraal of neem je positie in? Welke keuzes zijn moreel goed? Of verzand je in lafheid in deze gruwelijke omstandigheden?

Hoofdpersonage Wilfried Wils vertelt zijn verhaal aan één van zijn nakomelingen … en natuurlijk ook aan ons, de lezer.

     

(foto: © Tricky Troostie)

 

Theater M brengt verhaal van Breendonk op de planken

Mechelen heeft zoals geweten zijn portie oorlogsgruwel méér dan gekend.  Getuige bij uitstek daarvan is natuurlijk de Kazerne Dossin, inmiddels uitgegroeid tot een toonaangevend museum en studiecentrum rond de jodenvervolging en het blijvend actuele thema van de mensenrechten.  Niet ver van Mechelen, in buurgemeente - op politioneel vlak zelfs zustergemeente - Willebroek, bevindt zich echter nog een ander, al even beroemd en berucht oord... Breendonk.  Theater M brengt het verhaal van deze plek tot leven in de monoloog 'Stück 3571'

 

Getekende oorlogsverhalen in Hof van Egmont

 

(foto's: Jan Smets)

...Niks dan stralende gezichten vandaag in het Woonzorgcentrum Hof van Egmont!  Ondanks het bar slechte weer ging het er binnen uiterst gezellig en 'warm' aan toe.  En dat had alles te maken met de vernissage van een tentoonstelling die nog loopt tot en met 8 december.  Het gaat over een wel érg bijzondere expo.  Jongeren van het zesde leerjaar van GO Shil hebben deze tentoonstelling samen opgezet met senioren die hier resideren.  En die samenwerking was erg verrijkend!  Over de generaties heen groeide er een leuke vriendschapsband tijdens dit project.  Het 'Guernica-project' was een onderdeel van het twee maand durende 'kunst@home' dat zich tot doel had gesteld een zinvolle dagbesteding aan te bieden aan de bewoners en hun talenten te tonen.  In het 'Guernica-project' vertelden de ouderen over hun oorlogservaringen.  De jongelui luisterden ademloos naar hen, en stelden vele vragen.  Samen brachten ze nadien al deze verhalen in beeld.  En vandaag kregen we het verbluffende resultaat te zien!

 

"Ik ben geboren in een kelder in Scheppers, tijdens een bombardement..."

(foto's: Jan Smets)

Op deze zonnige namiddag wandel ik met de jonge zeventiger Jan Van Vaeck, door de Thaborstraat.  Aan de rechterkant rijzen de hoge muren van het Scheppersinstituut op.  Aan een huis blijft hij staan.  Mijmerend..

Hier, op nummer 69 heb ik mijn eerste twaalf levensjaren gewoond.  Nadien verhuisde ik samen met m'n ouders en oudere broer naar de Vrijbroekstraat.  Toen was de naam van deze straat nog Molenstraat.  Pas later werd ze Thaborstraat genoemd.  Ook de huizen zijn hernummerd.  Nu is mijn ouderlijk huis blijkbaar nummer 61...  In feite was het het huis van mijn grootouders langs moederskant.  Na hun huwelijk bleven mijn ouders er inwonen.  Het was immers ruim.  Mijn grootouders hadden een typisch Mechels beroep.  Bompa - Frans De Wit - die nog familie was van Gaspard De Wit van de bekende manufactuur, was meubelmaker-sculpteur, en hij werkte met personeel. Hij stond bekend voor zijn prima vakwerk.  Zo werkte ondermeer met andere bekwame meubelmakers aan het meubilair van de raadzaal van ons stadhuis.  Mijn grootmoeder maakte stoelen - ook zo'n bekende nijverheid van Mechelen.  Je weet wel: rieten en biezen... Kerkstoelen, reparaties...  Ook zij werkte met personeel.  Grootvader was aan de slag op het gelijkvloers en grootmoeder op de eerste verdieping.  Daar was  eveneens mijn moeder bedrijvig als naaister.  Zij naaide toen voor veel bekende Mechelaars.  Ja: ze had goei klanten..., zoals de familie Van Breedam van de brouwerij...

De herinneringen aan zijn jeugdjaren komen allemaal terug...  En wat voor herinneringen...

 

"Vrede is het kostbaarste om uw dromen te kunnen verwezenlijken"

(foto's: Jan Smets)

De koffie en zelfgebakken cake geuren heerlijk  in haar gastvrije woning in Hombeek.  Ze  praat rustig, sereen en met zachte stem.  Als achtjarig kind werd ze op de meest wrede manier geconfronteerd met de oorlogsgruwel. De vader van Bertje Ureel werd op de dag van de Bevrijding te Oostduinkerke gefusilleerd.  Het was 8 september 1944.  De beelden staan de nu 79-jarige vrouw nog op het netvlies gebrand.  Het meisje-van-de-zee is al véle jaren Mechelse, maar wat er op die noodlottige dag gebeurde in het kustdorp zal ze nooit vergeten.  Toch is er geen haat.  Onvermoeibaar trok ze van school tot school met haar vredesboodschap om te spreken over solidariteit, liefde en verdraagzaamheid.  Samen met haar man, Julien Palma heeft ze in onze stad in 1997 het 8-Mei comité opgericht, en als voorzitster heeft ze dat tien jaar geleid. De naam van het comité verwijst naar de Bevrijdingsdag van 1945.

Bij oorlog kent men alleen verliezers. Cultiveer de verwondering om al het mooie in vredestijd en sta open voor mooie en waardevolle zaken. Wees dankbaar om onze verworven democratie en kijk af en toe naar het verleden, maar blijf werken aan een mooie boodschap...

Het verleden heeft haar littekens bezorgd, maar de wonden zijn geheeld.  Haat en wraakgevoelens hebben haar leven niet verteerd.  Ze wist de negativiteit om te buigen naar een verhaal van hoop en perspectief.

 

Inhoud syndiceren