geschiedenis

De Piemel van Napoleon

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

 

Zeg nu zelf, een boek met op de cover deze spraakmakende titel: dat loop je niet zomaar achteloos voorbij in de boekhandel.  Dan kriebelt het ook bij jou toch om er met enige nieuwsgierigheid in te bladeren neem ik aan? 

Dat is nu nét de bedoeling!  Het gaat immers niet alleen over het intiemste deel van de kleine Corsicaan die het schopte tot beroemdste Fransman aller tijden.  Helemaal niet.  Maar de jongeheer van zijne Keizerlijke Hoogheid moet je wel verleiden om méér intrigerende, boeiende en verrassende geschiedkundige weetjes te ontdekken.

Dat is het opzet van dit fraai uitgegeven boek.  De man - die zoals hij het zelf omschrijft  - 'geschiedenis langs de achterdeur' wil serveren, is Mechelaar Lode Melis.  'De Piemel van Napoleon' wordt door de Mechelse uitgeverij ElenA op de markt gebracht.

 

De naam is... Reuter

 

(foto's: Jan Smets - foto rechtsonder: Nelly De Keye)

 

Het is winter.  Nieuwjaarsdag 1925.

Over de IJzerenleen schrijdt traag een begrafenisstoet - een lijkwagen getrokken door twee paarden - richting Stedelijk Kerkhof.  De wagen wordt gevolgd door een aantal mannen die vlaggen dragen.  De stoet vertrok even voordien - klokslag 14 uur aan de Zoutwerf 9 waar het Syndicaal Huis van de Socialisten gevestigd was.  Aan de kant staat een groot aantal toeschouwers.  Zwart van het volk ziet het van aan de Hoogbrug tot aan het Schepenhuis waar de stoet nu langzaam voorbij komt.  Op het kerkhof zal hij burgerlijk begraven worden.  Maar er zal ook religieuze muziek weerklinken.  Ergens tussen de menigte staat een meisje - nog te jong om de familie in stoet te volgen - aan de hand van Aaltje, haar oma langs moeders kant.  Dit is de begrafenisstoet van haar grootvader Willem Reuter.  Zeventig jaar geleden werd hij geboren in Den Helder, en hij is altijd Nederlander gebleven.  En dit ondanks het feit dat hij al als jongeman in Mechelen kwam wonen, huwde en er zijn loopbaan uitbouwde. 

Aan de kant van IJzerenleen en Steenweg staan velen zwijgzaam toe te kijken.  Bolhoeden en petten...  De wielen van de lijkwagen ratelen ritmisch over de kasseien.  De kadans van de dood.   Op deze winterdag doet hij zijn laatste tocht door Mechelen: Willem Jaak Reuter - een man die sociale geschiedenis schreeft in deze stad: invloedrijk, visionair, koppig, sociaal bewogen...  Kortom een monument.  Men keek naar hem op en men bewonderde hem...  Maar er waren er ook die hem tegenwerkten of jaloers waren...  Zo gaat dat met de échte groten.  De stoet rijdt de geschiedenis maar ook de vergetelheid in.  Aan de hand van haar grootmoeder staat tussen de massa de twaalfjarige Rosa Reuter, zijn kleindochter, toe te kijken...

 

1653-1655 Een Mechels anderhalf jaar...

met categorie:  

  (foto's: JanSmets)

Mechelen likte zijn wonden.  De godsdienstoorlogen met alle ellende van dien waren nog niet lang achter de rug.  De Vrede van Munster werd amper een vijftal jaren voordien gesloten.  Maar alles lag nog vers in het geheugen.  Mechelen droeg er de littekens van.  De grote glorieperiode van de hoofdstad der Nederlanden was voorbij.  Mechelen hield enkel een troostprijs over: het was de zetel van het aartsbisdom.  De macht was naar elders verhuisd.  De Grote Raad vergaderde nog in Mechelen, en daarom was er nog wel wat adel die hier resideerde.  Maar een grote rol was niet meer weggelegd voor Mechelen.  De stad was in een winterslaap gedommeld.  Buiten de stadsmuren was het vaak onrustig en de inwoners durfden deze veilige 'grenzen' niet zomaar oversteken.  Ook was er wel wat wrok tegenover de Nederlanders met hun 'ander' geloof dat had geleid tot de woelige tijden die nog maar net voorbij waren.  Het is in deze stad die genoeg had van oorlog dat een anderhalf jaar lang ene Leidenaar, George Doublet, woonde en werkte.  De man was aangesteld als rechter in de tweeledige kamer die hier zetelde om er te oordelen over geschillen en overtredingen van het Vrede Traktaat dat in 1648 gesloten was.  Puur maniakaal schetste deze Hollandse rechter het dagelijkse leven van onze Dijlestad in zijn geschriften.  Het geeft een uitzonderlijk boeiend relaas van het reilen en zeilen van de Mechelaars in die tijden.

Na drie jaar intensief onderzoek brengt stadsgids Pierre Levens in eigen beheer  een boek uit  dat dit historische beeld van het Mechelen van 360 jaar geleden voor de lezer uit de doeken doet.  Het boek is rijk geïllustreerd met afbeeldingen, oude prenten en een stadsplan.  Elke Maneblusser die ook maar een beetje geboeid is in zijn stad en zijn geschiedenis zal er zijn gading in vinden.  Niet alleen de academicus zal er zijn duimen en vingers bij aflikken: ook de modale Mechelaar zal het met plezier lezen...  Vanaf vrijdag 10 juni kan je het aanschaffen in de Mechelse boekhandels, en dit aan de prijs van 19,95 Euro.  Het werd gedrukt door drukkerij Coloma.  Het ingebonden  boek  in A4-formaat telt 256 blz.

 

Hij overleefde de storm

  (foto's: Jan Smets)

Amper enkele dagen voordien had ik er nog ouderjaarsavond gevierd...  Maar dan gebeurde het: een meer dan zware storm raasde in die januarimaand van 1990 over het land en legde het pand in de Bergstraat waarin de Xaverianenkring haar stek had in puin.  Dan moet je wel even slikken.  Hiermee viel het doek over deze kring die in 1859 werd opgericht.  De Xaverianenkring had op deze locatie een kapel en een feestzaal die dus ook af en toe verhuurd werd aan een gezelschap zoals het onze dat er toen een feestje bouwde om de overgang van oud naar nieuw te vieren... Niet alleen de gebouwen gingen verloren: ook de omvangrijke kunstcollectie ontsnapte niet aan de ramp.  Alleen één beeld - en dan nog niet het minste - overleefde de catastrofe.  Jarenlang werd het haast vergeten, bestoft en aangetast door houtworm tussen wat café-accesoires in een berghok in wat restte van de lokalen.  Gelukkig was het Frans Verberdt, voorzitter van de kerkfabriek van Sint-Jan die deze eerder toevallige vondst signaleerde aan de'Vrienden van Sint-Rombout'.  Deze zagen dadelijk dat het om een waardevol beeld ging, en de bal ging aan het rollen.  Om schade te beperken diende snel ingegrepen te worden vertelt me Patrick De Greef, voorzitter van de Vrienden....

 

Spaanse burgeroorlog bracht Eusebio naar Mechelen

  (foto's: Jan Smets)

Ik zit met Eusebio De Coninck op de hoogste verdieping van 'In den Boer à la Mode' op de Grote Markt.  Door het kleurrijke vensterglas van de  grillig gevormde ramen van dit historische huis, dat ooit steen voor steen verplaatst werd van de Befferstraat naar deze plek, zie ik het stadhuis en de mooie gevelrijen langs weerszijden van de markt.  De muren zijn bekleed met Mechels goudleer.  Dit is een uniek huis.  Hier voel je de geschiedenis die méér dan 'gewoon' gekoesterd wordt door de eigenaars die hier nu zowat 12 à 13 jaar wonen... Aan de tafel zit ook zoon Guido, en ook zijn moeder, Paula Van Aeken schuift later mee aan.

Hij begon zijn leven in 1927 als Eusebio Lopez y Garcia, in Barakaldo, een voorstad van de Baskische haven-en industriestad Bilbao.  Als kind maakte hij de ellende mee die de Spaanse burgeroorlog met zich meebracht.  Het bracht hem als vluchtelingenkind in België.  Het is een verhaal van gruwel en verdriet, van hoop op een beter leven, van opoffering en nieuw geluk...

 

"Durft gij mee naar boven stijgen, trap na trap, wel gij zult naar asem hijgen, stap na stap"

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)?

 

Durft gij mee naar boven stijgen trap na trap? Wel zult gij naar asem hijgen stap na stap.  Maar ge voelt er frissche lucht.  Hoort de toontjes in de vlucht!                                                                                                        

(versregels van Nic.Winkeler)

Heel onlangs kon ik een oud boek uit 1938 op de kop tikken.  Het werd geschreven door Louis Wachters en uitgegeven door het DavidsfondsFrans Van Immerseel zorgde voor de illustraties.  Het is het levensverhaal van Jef Denyn en natuurlijk is dit ook het verhaal van de beiaard.  Hoe kan het ook anders.  Het is heerlijk nostalgisch, romantisch hoogdravend en lichtelijk tot sterk chauvinistisch...  Ik kan het niet nalaten om jullie over mijn schouder passages te laten meelezen...

 

'Een bezoek te Mechelen'

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)

Na de artikeltjes over een Duitse reisgids uit 1913, een Franse van een decennium later, en een ongeveer even oud gidsje over Mechelen van VTB, laat ik jullie nu graag meebladeren in wéér een ander oud  boekwerkje voor toeristen...

Het werd geschreven door ene Kan.J.L.  En deze initialen zijn haast zeker van Kanunnik Laenen die archivaris was van het aartsbisschoppelijk paleis.  Deze man, die in 1871 geboren werd in Antwerpen, schreef tal van boeken over onze stad.  Een standaardwerk werd zijn 'Inleiding tot de geschiedenis van de Mechelse parochies'.  Ook pende hij een indrukwekkend naslagwerk over de Bourgondische periode bij mekaar.  Van 1927 tot 1940 - het jaar waarin hij stierf, was hij voorzitter van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen.

Het reisgidsje van zijn hand is geschreven na Wereldoorlog I, maar wel voor 1940 dus  En dat kan je ook afleiden uit beschrijvingen van gebouwen die er nu niet meer staan (waaronder, jawel: 'de Lepelaer' op de Zoutwerf...)

 

"Mijmeringen" gaat vijfde jaargang in

met categorie:  

"Mijmeringen", begon als  een hersenspinsel van een pas gepensionneerde. Die wilde wat meer over zijn stad weten. Het resultaat van veel zoekwerk goot hij in een maandblad dat hij gratis verspreidde. Minder gekende zaken over Mechelen overgoot hij met overpeinzingen over alles en nog wat, vandaar de titel. Na vier jaar groeide het blad uit tot een gratis 'must read' van iedere Mechelaar die zijn stad in het hart draagt.

 

V - markt

(Printbare versie vind je hier.)

Wie dacht dat de Veemarkt stond voor ' beestenmarkt ' is verkeerd ingelicht. De letter ' V ' staat voor Verdwijnmarkt. Die plaats is berucht geworden door het verdwijnen van ' beelden '. Soms hebben ze een tijdje bestaan en dan waren ze weer weg: soms definitief maar soms kwamen ze terug maar dan op een andere locatie. Niets staat vast ( letterlijk én figuurlijk ) op de V-markt.

 

Guide Pratique du Touriste a Malines

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Ik kon dit boekje vorige maand  op de kop tikken op de rommelmarkt der begijnhoven; een toeristische gids in het frans over Mechelen.  De uitgavedatum kan ik niet terugvinden, maar als ik bij het doorbladeren ontdek dat de Keldermansvleugel van ons stadhuis nog niet is opgebouwd, moet ik het boekje ergens dateren bij het begin van vorige eeuw, toen de Wereldbrand nog niet over stad en land raasde.  Een paar jaar geleden maakte ik op Mechelenblogt al een artikel over een Duitse reisgids uit dezelfde periode.   www.mechelenblogt.be/2013/04/voor-mechelen-volstaan-vier-uur    . 'Reicht für vier Stunden' schreef de opsteller toen over een bezoek aan onze stad.  Deze franse gids volgend kunnen we best langer in de Dijlestad vertoeven...  Ik laat je graag over mijn schouder meelezen...

 

oorlogsherinneringen van Jos Maes...

 

Jos Maes is al enkele jaren geleden overleden, maar was een fervente fan van Mechelenblogt.  Regelmatig konden we van hem spitse reacties lezen op deze blog.  Want als het over Mechelen en geschiedenis ging, was hij een kei!  Zélf pende hij ook met de regelmaat van een klok zijn levenservaringen uit jeugd, oorlog en scoutsperiode neer.  Jos-van-den-Hoek, rasechte inwoner van de Hanswijkenhoek, was kleermaker  van opleiding.  Maar nog méér dan dat tekende het scout-zijn zijn leven.  'Woelige ekster' zette zich heel zijn leven in voor z'n medemens.  Want: éénmaal scout, altijd scout...  In 2008. stierf hij.  En onlangs heb ik Hilde, één van zijn vijf kinderen ontmoet.  Zij erfde zijn omvangrijke archief, en in die bonte verzameling vond ze de basistekst van een boek die vader nog wou maken.  Het manuscript was printklaar, maar het boek werd nooit uitgegeven.  Jos Maes schreef hierin over zijn oorlogsjaren in Mechelen en Zemst in de periode 1942-1945...

 

Wat was dat?

met categorie:  

Een aandachtige medemens stelde me onlangs een vraag waarop ik geen antwoord had. Ik stel ze dus graag aan jullie: wat zouden die ijzeren uitsteeksels daarboven in de lucht kunnen geweest zijn. Ze zijn te zien bovenaan op de achterkant van onze belforttoren dus op de binnenplaats van het stadhuis.

Ik heb ondertussen een ideetje maar ik vind het zelf maar twijfelachtig. Dit is geen rarara dus laat jullie volledig gaan op deze blog.

...een soldaat van Napoleon de Grote...

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

De weg leidt van de inkompoort naar de kleine kapel.  Langs beide kanten  liggen oude, iewat monumentale graven in arduin.  Aan de linkerzijde een wat verzakt graf met een kruis.  Simon Charmet.  Gestorven in Mechelen op bijna 87-jarige leeftijd in 1865.  Hij werd geboren in het Franse Besançon.. op 16 juli 1778.

Donderdag is het 200 jaar geleden dat Napoleon Bonaparte voorgoed in het zand moest bijten in Waterloo.  De briljante strateeg, kleine Corsicaanse lefgozer, zichzelf overschattende keizer, held en tiran, moet de duimen leggen.  Definitief.  Hij werd groot in de onrustige dagen van de Revolutie en reeg de successen aan mekaar op slagvelden van Europa tot Egypte.  Maar nu is het voorgoed voorbij.  De kaart van Europa wordt hertekend. 

Ernest Claes laat zijn Zichemse Jef-de-smid hamerend op het aambeeld zingen: "Toen Napoleon van het eiland Elba kwam, toen waren zijn voeten bestrooid met rozen.  En toen hij van Sint-Helena kwam, dan waren zijn tenen bevrozen..."  Na zijn verbanning naar Elba had hij het aangedurfd om te ontsnappen naar Parijs, om wat verloren leek terug op te bouwen.  De aanvankelijke zegetocht eindigt in Waterloo Een misrekening en een fiasco met verstrekkende gevolgen.  Een tweede kans zou hij niet meer krijgen.  Véél verder mocht hij voortaan vegeteren op het eiland Sint-Helena.  Hij kwam pas heel wat later terug naar La France.  Tussen vier planken.  Jaja: Frankrijk zou hem wel nog alle eer bewijzen en hem als een absoluut vorst begraven onder de majestueuze koepel van de Dôme des Invalides.  Dat wel.  Maar uit zijn vijf verschillende kisten zal hij niet meer het hazepad kunnen nemen.

Waterlo 18 juni.  Het is voorbij.  Er wordt een heuvel opgericht en op die heuvel mag Mechelaar Jean-Louis Van Geel 'zijn' leeuw plaatsen.  Een detail waarop Maneblussers toch even fier mogen op zijn.

Op het oudste gedeelte van het kerkhof van Mechelen rust Simon Charmet.  In de schaduw van Bonaparte trok hij mee van slagveld tot slagveld....  Geboren als Fransman eindigt hij als... Mechelaar...

 

Gevelijzers met ogen...

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Je moet er maar oog in hebben... Eerlijk gezegd was het me nog nooit opgevallen, ook al behoort dit huis tot één van de bekendste stadsgezichten.  Tony Schaerlaeken heeft zo'n speurdersoog én zin voor detail.  Bovendien is hij meer dan geboeid in de geschiedenis van onze stad, en dan is het natuurlijk geen wonder dat zoiets hem sterk intrigeert...        Het gaat over dit pand: Lange Schipstraat 8 - een  huis dat met 'z'n voeten in het Dijlewater' staat - schilderachtig gelegen nabij de gotische Hoogbrug.  Let nu eens goed op de achtergevel!  Daarin steken enkele ijzeren staven met ringen...  Waarvoor zouden die in godsnaam gediend hebben?   Mij is het alvast een raadsel...  En dat is het eerlijk gezegd voor Tony ook.  Maar misschien is er wel iemand die hierover iets meer weet?

 

'Een Hollander in Mechelen' - onze stad door een oranje bril bekeken

 

(foto's: Jan Smets)

Vanavond ging met een gebruikelijke vernissage de gloednieuwe tentoonstelling 'Een Hollander in Mechelen' van start in het Hof van Busleyden.  's Morgens was ik al even langsgelopen in de in opbouw zijnde expo-ruimte, waar conservator Bart Stroobants en zijn medewerkers nog druk de laatste voorbereidselen troffen.  Het was er nog alle hens aan dek, en er hing een al even gebruikelijke 'spanning' in de lucht.

Ondanks het feit dat nog niet alles in orde was, was ik toch al erg onder de indruk van het concept én de originele scenografie.  De hele museumzaal is immers omgeturnd tot een gestilleerd stadsplan uit de periode dat onze stad behoorde tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.  Duidelijk herken je het stadssilhouet en de overblijvende stadspoorten.  De expo bezoekend, voel je je als het ware een citytripper.  Gewapend met een zowel handige als compacte 'reisgids' kan je door de straten van de Dijlestad lopen.  Mechelen bekeken door een oranje bril - 200 jaar terug gekatapulteerd in de tijd - wandelen door een boeiende en wervelende periode: het kan vanaf nu tot en met 26 juli.  Schiet in je schoenen en jas, en vertrek samen met mij...

 

Inhoud syndiceren