geschiedenis

Wat was dat?

met categorie:  

Een aandachtige medemens stelde me onlangs een vraag waarop ik geen antwoord had. Ik stel ze dus graag aan jullie: wat zouden die ijzeren uitsteeksels daarboven in de lucht kunnen geweest zijn. Ze zijn te zien bovenaan op de achterkant van onze belforttoren dus op de binnenplaats van het stadhuis.

Ik heb ondertussen een ideetje maar ik vind het zelf maar twijfelachtig. Dit is geen rarara dus laat jullie volledig gaan op deze blog.

...een soldaat van Napoleon de Grote...

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

De weg leidt van de inkompoort naar de kleine kapel.  Langs beide kanten  liggen oude, iewat monumentale graven in arduin.  Aan de linkerzijde een wat verzakt graf met een kruis.  Simon Charmet.  Gestorven in Mechelen op bijna 87-jarige leeftijd in 1865.  Hij werd geboren in het Franse Besançon.. op 16 juli 1778.

Donderdag is het 200 jaar geleden dat Napoleon Bonaparte voorgoed in het zand moest bijten in Waterloo.  De briljante strateeg, kleine Corsicaanse lefgozer, zichzelf overschattende keizer, held en tiran, moet de duimen leggen.  Definitief.  Hij werd groot in de onrustige dagen van de Revolutie en reeg de successen aan mekaar op slagvelden van Europa tot Egypte.  Maar nu is het voorgoed voorbij.  De kaart van Europa wordt hertekend. 

Ernest Claes laat zijn Zichemse Jef-de-smid hamerend op het aambeeld zingen: "Toen Napoleon van het eiland Elba kwam, toen waren zijn voeten bestrooid met rozen.  En toen hij van Sint-Helena kwam, dan waren zijn tenen bevrozen..."  Na zijn verbanning naar Elba had hij het aangedurfd om te ontsnappen naar Parijs, om wat verloren leek terug op te bouwen.  De aanvankelijke zegetocht eindigt in Waterloo Een misrekening en een fiasco met verstrekkende gevolgen.  Een tweede kans zou hij niet meer krijgen.  Véél verder mocht hij voortaan vegeteren op het eiland Sint-Helena.  Hij kwam pas heel wat later terug naar La France.  Tussen vier planken.  Jaja: Frankrijk zou hem wel nog alle eer bewijzen en hem als een absoluut vorst begraven onder de majestueuze koepel van de Dôme des Invalides.  Dat wel.  Maar uit zijn vijf verschillende kisten zal hij niet meer het hazepad kunnen nemen.

Waterlo 18 juni.  Het is voorbij.  Er wordt een heuvel opgericht en op die heuvel mag Mechelaar Jean-Louis Van Geel 'zijn' leeuw plaatsen.  Een detail waarop Maneblussers toch even fier mogen op zijn.

Op het oudste gedeelte van het kerkhof van Mechelen rust Simon Charmet.  In de schaduw van Bonaparte trok hij mee van slagveld tot slagveld....  Geboren als Fransman eindigt hij als... Mechelaar...

 

Gevelijzers met ogen...

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Je moet er maar oog in hebben... Eerlijk gezegd was het me nog nooit opgevallen, ook al behoort dit huis tot één van de bekendste stadsgezichten.  Tony Schaerlaeken heeft zo'n speurdersoog én zin voor detail.  Bovendien is hij meer dan geboeid in de geschiedenis van onze stad, en dan is het natuurlijk geen wonder dat zoiets hem sterk intrigeert...        Het gaat over dit pand: Lange Schipstraat 8 - een  huis dat met 'z'n voeten in het Dijlewater' staat - schilderachtig gelegen nabij de gotische Hoogbrug.  Let nu eens goed op de achtergevel!  Daarin steken enkele ijzeren staven met ringen...  Waarvoor zouden die in godsnaam gediend hebben?   Mij is het alvast een raadsel...  En dat is het eerlijk gezegd voor Tony ook.  Maar misschien is er wel iemand die hierover iets meer weet?

 

'Een Hollander in Mechelen' - onze stad door een oranje bril bekeken

 

(foto's: Jan Smets)

Vanavond ging met een gebruikelijke vernissage de gloednieuwe tentoonstelling 'Een Hollander in Mechelen' van start in het Hof van Busleyden.  's Morgens was ik al even langsgelopen in de in opbouw zijnde expo-ruimte, waar conservator Bart Stroobants en zijn medewerkers nog druk de laatste voorbereidselen troffen.  Het was er nog alle hens aan dek, en er hing een al even gebruikelijke 'spanning' in de lucht.

Ondanks het feit dat nog niet alles in orde was, was ik toch al erg onder de indruk van het concept én de originele scenografie.  De hele museumzaal is immers omgeturnd tot een gestilleerd stadsplan uit de periode dat onze stad behoorde tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.  Duidelijk herken je het stadssilhouet en de overblijvende stadspoorten.  De expo bezoekend, voel je je als het ware een citytripper.  Gewapend met een zowel handige als compacte 'reisgids' kan je door de straten van de Dijlestad lopen.  Mechelen bekeken door een oranje bril - 200 jaar terug gekatapulteerd in de tijd - wandelen door een boeiende en wervelende periode: het kan vanaf nu tot en met 26 juli.  Schiet in je schoenen en jas, en vertrek samen met mij...

 

"En nu gaan ze boeten!"

  (foto's: Jan Smets)

Hoeft Geert Clerbout nog voorgesteld te worden in Mechelen?  Nee toch?  Geert heeft als historicus de laatste jaren  flink in de kijker gelopen.  Niet alleen door de boeiende Canvasreeksen 'Publiek geheim', maar ook door zijn meer dan gewaardeerd naslagwerk over Mechelen in de Eerste Wereldoorlog. ('Oorlog aan de Dijle')  Bovendien is hij een rasverteller die de geschiedenis als weinig anderen op een zowel bevattelijke als meeslepende manier aanschouwelijk weet voor te stellen.  Zopas rolde een nieuw boek van hem van de drukpers.  Een spraakmakend boek wordt dit zeker.  Zoveel is duidelijk.  Het gaat dan ook over één van de meest verwarrende en donkere periodes uit de recentere Belgische geschiedenis.  Het thema is beslist niet luchtig.  'En nu gaan ze boeten' handelt over de repressie in Vlaanderen na WO II.  Taboe en mythe, frustratie en (on)verwerkt verleden...  Gisterenavond werd het boek voorgesteld in boekhandel Salvator.  De inhoud is beklijvend en uiterst boeiend voor wie meer wil weten over deze naweëen van de oorlog.  Het boek werd uitgegeven door van Halewyck, en die uitgeverij staat garant voor een mooie en verzorgde vormgeving en knappe lay-out.  Dit is bij dit boek niet anders.  Voor 22,50 Euro kan je het verkrijgen in de handel...

 

Luc Van Balberghe zet met roman 'De man in de kathedraal' Mechelse geschiedenis op zijn kop.

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Op deze miezerige en grijze ochtend zit ik met Luc Van Balberghe in 'het Moment' op de Grote Markt.  Het is steeds aangenaam praten met deze voormalige journalist die dus nu officieel met pensioen is.  De man heeft ettelijke watertjes doorzwommen en leefde van zijn pen.  Het schrijven zat en zit hem in het bloed.  Naast zijn job in de pers hand (en heeft) Luc Van Balberghe ook behoorlijk wat succes als schrijver van toneelstukken.  Dat is iets waar hij nu volop en gedreven mee bezig is.  Maar een roman: dat was nog nét wat anders.  En toch: vandaag stelt hij met zekere trots zijn boek voor: 'De man in de kathedraal'...

 

Fonteinstraatje

met categorie:  

Even een tussendoortje: waar in hemelsnaam ( sic ) is het STRONTSTRAATJE ( binnen de vesten )???

Zoals gebruikelijk: alleen uw antwoorden sturen naar lucpuntcroonenapenkroltelenetpuntbe.

Graag uw antwooorden verpakken in een klein plastieken zakje :-)

 

Battel opgehelderd

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Luisterend naar zijn boeiende verhalen vergeet ik haast de tijd... Ik zit met hem in 'Den Biechtstoel' in Battel, de Mechelse uithoek waar ik toch wel een boon voor heb.  Mijn familieroots aan vaderskant liggen daar.  Generaties lang hebben mijn voorouders er gewoond.  Nu wist ik er dus al redelijk wat van, maar Roger Van Kerckhoven voegt er méér dan één dimensie aan toe.  De zeventigjarige oud-onderwijzer is een gepassioneerd historicus - een amateur-geschiedschrijver die als autodidact vele beroepshistorici achter zich laat.  De man is enorm gedreven en is zowat een levend archief te noemen.  Zopas bracht hij in eigen beheer een lijvig boek uit over Battel - 333 bladzijden dik - waarin hij de geschiedenis induikelt van dit bijzondere stukje Mechelen.  En die geschiedenis gaat ver!  In de Keltische periode was hier reeds een nederzetting te vinden.  Ik hang aan de lippen van 'meester Roger'...  De man mag bijzonder trots zijn op zijn prestatie.  Vijf jaar lang heeft hij aan dit boek gewerkt - vijf jaar lang schuimde hij archieven af - vijf jaar lang...  Het is een schitterend naslagwerk over Battel geworden: een standaardwerk, en een primeur.  Nooit legde iemand voor hem zo de wortels bloot van deze wijk... In 'den Biechtstoel' wordt de tijd vergeten...

 

Collège Saint-Rombaut à Malines

Ik ben verslingerd aan ouwe postkaarten, foto's en boeken over Mechelen...Maar al te graag verdwaal ik er in en laat me onderdompelen in een verleden dat voorgoed voorbij is...  Ik strompel over de oude kasseien langs de Dijlekaaien waar er volop bedrijvigheid is en waar de mosselboten aangemeerd liggen...  Ik wandel langs de pensenkraampjes in het Vleeshouwersstraatje en zie begijntjes per twee de hoek omdraaien...  Ik zie de platgegooide IJzerenleen, en verbaas me over het Rijke Roomsche Leven met voortschrijdende kardinalen in groot ornaat en Cavalcades met paarden en vlaggen en ruisende rokken ... De geschiedenis wordt gevat in het begrensde formaat van een beduimeld boek dat ruikt naar stoffige boekenplanken...  Nostalgie is het.  Het verleden toont momentopnames en verstilde poses van het Leven.  Dat leven was natuurlijk breder en de pittoreske plaatjes zijn vaak valse getuigen van een verleden dat niet altijd zo idyllisch was als een Ost-kaart met romantische vlietjes.  Maar goed...  Ik verzamel wat ik te pakken krijg, en zo tikte ik vorige week nog bij de Sleghte een boek uit 1930 op de kop over Toren en Beiaard.  Mooi tijdsdocument.  Uit één van die boeken die ik de laatste tijd wist te bemachtigen viel gisteren een kaartje.  Bevrijd uit de gevangenis tussen bladzijde 25 en 26... 

 

De Portugese connectie

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)

Dat er een Spaanse connectie is met onze stad is geen geheim.  Door ons Kareltje die in Mechelen groot werd, hangend aan de rokken van tante Margareta, en later een alomtegenwoordig vorst werd in wiens Rijk de zon nooit onderging, kwamen stad en contreien in Spaanse handen terecht.  De doorluchtige Keizer had Spanje geërfd van zijn grootouders, de oer-Katholieke Koningen Ferdinand en Isabella.  Habsburg zette hiermee voet op het Iberische schiereiland.  Nu nog komen tal van Spaanse toeristen afgezakt naar onze Dijlestad, op zoek naar de roots en kinderjaren van onze 'gedeelde' Keizer.  Da's algemeen geweten.  En toch is er ook een adelijke link met Portugal, de Spaanse buur op datzelfde Iberische schiereiland.  Of er ook Portugezen doelbewust naar Mechelen komen om dit stukje geschiedenis te herontdekken weet ik niet.  Enige tijd geleden kreeg ik wel de vriendelijke vraag van een Portugese uitgeverij met de vraag of ik een paar foto's wou leveren voor een historisch werk dat men daar aan het klaarstomen was over de 'Rainhas consortes de D.Manuel I'.  Hiervoor wou men ondermeer graag een foto van het Hof van Savoie, de residentie van Margareta van Oostenrijk...

 

'De familiekring' - goedkoop, aangenaam, nuttig, en Kerkelijk goedgekeurd

  

(foto's: Jan Smets)

Of ik er wat mee kon aanvangen?, had ze me gevraagd.  Het was een stapeltje dunne oude boekjes met kleurrijke covers en flinterdun papier.  Haar overleden echtgenoot verzamelde alles wat maar in de verste verte met Mechelen te maken had, vertelde ze.  Ik bekeek de boekjes nauwkeuriger.  Graag!  Als ze anders toch maar bij het 'oud-papier' zouden belanden...  'De Familiekring' was een verzameling van tijdschriften die blijkbaar werden gedrukt in de Lange Schipstraat 42 bij E.&I. Van Moer, boekdrukkers en uitgevers.  Op de meeste van de boekjes stond 'jaargang 1868', maar er waren er ook enkele bij die van eerder dateerden...

 

samenwerkende maatschappij van Mechelen

met categorie:  

Mijn jongste zoon vond tijdens het bekijken van zijn bijeenverzamelde collectie deze munt. Hij heeft nog wel meerdere munten met een gaatje in, maar deze kwam hij me tonen, het gaatje is niet zoals de andere in het midden. Is deze ongeldig gemaakt? Is dit een herdenkingsmunt? Wat betekende de tekst in het midden?

 

Ursulinen Mechelen blaast honderd kaarsjes uit!

  (foto's: Jan Smets)

De school van de Ursulinen in de Hoogstraat blaast dit jaar 100 kaarsjes uit.  100 jaar? Dat wil dan wel zeggen dat de school is opgericht in het jaar dat de Groote Oorlog uitbrak?  Jawel.  Het betekende dan ook een 'valse start'.  1914 was een turbulent jaar.  De schoolpoort die op 23 september had moeten openzwaaien, bleef nog even dicht.  De zusters namen de vlucht naar Engeland, net zoals zovele stadsgenoten.  Ze kwamen wat later schoorvoetend terug om een tweede start te wagen.  Net zoals al die andere Mechelse onderwijsinrichtingen kende het schooljaar 1914-1915 een moeilijk begin.  Bijzonder voor de Ursulinen was wel dat het gebeurde in het oprichtingsjaar.  Leerkracht Sam Wollants kan er alles over vertellen.  Samen met zijn echtgenote Leen De Roover, die eveneens les geeft in de school, heeft hij een gedenkboek samengesteld: een fraai werk over de geschiedenis van de school, met tal van zwart-wit en kleurfoto's - een boeiende reis doorheen de voorbije honder jaar. Het is beslist een boek dat geen enkele oud-leerling  (en ze zijn talrijk!) zal willen missen op de boekenplank.  Maar ook andere Mechelaars zullen er hun gading in vinden!  Ik zag vanmorgen de proefdruk, en kan getuigen...

 

"Het verlangen naar huis hield me recht..."

met categorie:  

(foto's: Jan Smets)

Laat me haar Louise noemen.  Die naam zit haar als gegoten. Haar echte naam wil ze niet in dit artikel; ze wil niet gefotografeerd worden, en ook haar adres moet ik geheim houden.  Ik had al heel wat overtuigingskracht nodig  gehad om het verhaal dat ik uit haar mond optekende, te mogen publiceren.  Louise had het al vaak geweigerd.  Ze is 94 jaar.  Haar burgerhuis zit volgestouwd met herinneringen, met tinnen borden, 'postuurtjes', etsen van Mechelen, en rustieke meubelen.  Ze past in dit decor.  Louise is klein en tenger, maar dit beeld staat in schril contrast met haar karaktersterkte.  Ze is heel lucide, vertelt de feiten met tal van details, chronologisch en beeldrijk. In haar ogen zie ik weemoed.  Ze is een mooie vrouw - en ze heeft een verzorgde fiere houding. Haar glimlach weerspiegelt haar aangeboren optimisme.  Het is dat optimisme dat haar heel haar leven heeft doen vechten en opstaan na tegenslagen.  Haar verhaal is doorspekt met gruwel en wanhoop, en op haar netvlies staan dingen gebrand die haast te wreed zijn om ze te benoemen.  Maar Louise heeft de nacht en nevel doorstaan.  "Ik wou terug naar huis! en dat heeft me rechtgehouden!'  900 dagen zat ze vast in een Duits concentratiekamp tijdens WOII.  Maar Louise kwam weer thuis in Mechelen en ze probeerde al wat ze zag en beleefde een plaats te geven.  Nooit sprak ze over wat ze heeft meegemaakt - alleen haar man wist er van.  Zelfs haar kinderen bespaarde ze de verhalen...

 

Schuilen aan den IJzer...

  (foto's: Jan Smets)

  

 

Inhoud syndiceren