cursiefje

Oslo

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Ze was één van de bekendste katten van de stad. Huisbewaarder, boekhouder, en poezelige concièrge: Oslo, de rosse kater van boekhandel Salvator in de Befferstraat.  17 jaar is ze geworden, maar vandaag vertrok de belezen Oslo naar de kattenhemel, en laat een grote leegte na.  Voor deze besnorde intellectueel is het verhaal ten einde gekomen.  Boek toe.  We zullen deze knuffelkater missen. 

Ik word als verhalensprokkelaar wel vaker geconfronteerd met de trouwe huisgenoten van bekende en minder bekende Mechelaars.  Bij de laatste zusters Norbertienen diende ik op te letten om niet te struikelen over de speelse keffer Skippy die het verhaal en de huiskamer maar al te graag diagonaal kwam doorgetrippeld.  Bij  Hortense Champagne schreed statig en met gevoel voor timing en theatraal, de aristocratische Chanel door het beeld, alsof Madame haar zélf de balletpassen aangeleerd had.  En bij Rozeke-van-de-posturekes-van-de-Haverwerf probeerde het pluizige Bizjouke zélf de show te stelen.

Ze miauwden, blaften, keften, snorden doorheen onze babbels: de viervoeters van de Dijlestad.  Aandacht vragend, aandacht eisend, tegen me aan schurkend, gevaarlijk ogend, of complete onverschilligheid tonend...

Maar Oslo was anders.  Met alle respect voor al die andere lieve en soms minder lieve dierlijke wezens: Oslo had iets van-hoe-zou-je-het-betitelen?  In ieder geval was hij een kat om 'U' tegen te zeggen... Alom aanwezig tussen de boekenrekken en in de vitrine. Mascotte en boegbeeld.

 

Zand

met categorie:  

(foto's: Jan Smets)

Ik had het nooit kunnen bevroeden dat ik ooit op 'mijn' Grote Markt zandkastelen zou maken.  Die genoegens kon je op zomerse dagen beleven in Hofstade-Plage of op het strand van Heist-aan-zee... Lang geleden dus.  De Markt was voorbehouden voor de edelgestrenge tante Margriet die als veredelde parkwachter een oogje in het zeil hield op het rond haar verzamelde blik op vier wielen.  Maar het kan verkeren.  Dat wist reeds Bredero, en ik kan het nu beamen.

Elke zomer worden nu op onze Markt ettelijke tonnen zand gekieperd, waarop men zich eerst sportief mag uitleven met de bal, om daarna plaats te maken voor het Mechelse jonge grut.  Sint-Rombout fungeert als oversized vuurtoren aan de rand van dit Mechelen-aan-zee.  Kwestie om er gewend aan te worden als ooit in doemscenario's voorspeld, het water tot aan onze stadsgrenzen zal komen aangespoeld.  Zover zijn we (gelukkig) nog niet, en het is nog vredig speels toeven in deze grote zandbak.

Dat doe ik met mijn kleinzoon.  Ik maak putten met een plastieken schopje, bak zandtaartjes en bouw een rudimentair kasteel dat even later vakkundig met de grond wordt gelijkgemaakt door mijn kleine roofridder.

Ik heb altijd graag 'gevaderd'.  Het was een werkwoord dat ik met plezier vervoegde.  Maar het doe-woord 'grootvaderen' biedt net nog meer mogelijkheden en variaties op het zelfde thema...

Deze grootvader vergeet dan even zijn minder goed scharnierende knieeën en de voltooid verleden tijd is maar van gisteren voorbij.  Jonger dan je denkt.  Zegt men dan.

 

Jezuke-van-Praag...

met categorie:  

(foto: Jan Smets)

Sjagrijnig was hij.  Mokkend zat hij daar op zijn stoeltje.  Hij voelde zich opzij gezet.  Zijn gebeitelde kop toonde nog een brede grimas, maar in feite was dit slechts een pose.  Innerlijk kookte het in zijn houten lijf.  Na de vorige afstofbeurt had ze hem een halve meter opgeschoven op de Mechelse kast.  En dat zinde hem niet.  Maar nee - Opsinjoorke zweeg in alle talen, zijn wrok in stilte verbijtend.  Hij begreep het niet.  Hij: hét zinnebeeld van de Mechelse identiteit.  Al eeuwenlang boegbeeld van deze Dijlestad.  Mascotte van eerste categorie.  Tegen de dames op dezelfde kast durfde hij al helemaal niks beginnen.  Onder de  stolp stond ene OLV-van Hanswijk in haar barokke hoedanigheid vroom te wezen.  'Mechels?' foeterde hij binnensmonds.  Ze was dan ook maar een importproduct.  Als ze niet vrank en vrij haar bootje had laten vastlopen  in het slib van de Dijle, had ze hier nooit een voet aan wal kunnen zetten.  Maar hij zweeg.  Tegen de Moeder Gods viel toch niks te beginnen.  Wat verder pronkte Margareta van Oostenrijk in haar gesculpteerde elegantie.  'De ijdeltuit!'.  Wat was er Mechels aan haar?  Door haar aders stroomde Bourgondisch en Oostenrijks bloed.  Het is niet omdat ze hier als landvoogdes was gedropt dat ze...  Maar hij slikte de woorden in.  Tegen vrouwen kon hij niet op.  Hij wist waartoe ze in staat waren.  Toen hij al eens vuil brassend en scheve schaatsen rijdend naar huis kwam gezwalpt hadden een aantal exemplaren van het zogenaamde zwakke geslacht hem mores geleerd door hem een paar meter de lucht in te katapulteren.  Hij beet op zijn tong.  En hij zweeg.  Maar aan één sujet op de kast had hij een nog een veel grotere bloedhekel. Dat 'gesjalotterde heilig-beeleke'' - dat zich 'Jezuke-van-Praag' placht te noemen was hem méér dan een doorn in het oog...

 

'Interieurs en blote vrouwen'

met categorie:  

(foto: Jan Smets)

De speurende blik van mijn potentiële klant ging snel van links naar rechts, de stapel boeken taxerend die met bestudeerde nonchalance op mijn picknicktafel lagen uitgestald.  Je weet wel: een paar exemplaren bij mekaar gepend door Marcel Kocken - Mechelens Levende Geheugen , fotoboeken van Frans Vermoortel waarin hij nostaligsch terugblikt op de Dijlestad van lang geleden...., een vleugje Ost en een portie De Noter...  Kortom: die spullen die een Maneblusser met verzamelwoede en passie voor zijn stad doet likkebaarden (mocht hij of zij de betreffende werken al niet lang zélf op de boekenplank hebben staan).  Maar de klant was niet zozeer geboeid in het verleden of de cultuur van deze stad.  Dat werd snel duidelijk gemaakt: "Ik ben geïnteresseerd in interieurs en blote vrouwen".  Ik weet nog niet helemaal of deze twee interessesferen nu los van mekaar moesten worden gezien, of dat de gezochte modellen zich dienden voort te bewegen in de decors waarnaar op zoek.  Ik kon m'n klant niet verder helpen.  De focus lag bij mijn spullen eerder op andere terreinen.  De zoektocht op de Battelse rommelmarkt diende dus nog verder worden gezet.  Naast mij zou de zoekende koper ook niks vinden tussen de tweedehandse baby-en kinderkleedjes, en de koperen potjes aan de overkant van de straat zouden ook niet kunnen overtuigen.  De interieurs en de blote madammen dienden dus elders gezocht....  Ik had nog wat ouwe bijbelprenten aan een kapstok gehangen...

 

"voor de goei stemmen..."

met categorie:  

  (Jan Smets)

Dit stukje dat in pure opwelling werd geschreven was niet bedoeld om hier op Mechelenblogt te verschijnen.  Maar nadat ik het deelde op Facebook merkte ik dat het enorm veel werd aangeklikt en 'geliked'.  Ook werd het door velen gedeeld...  Dat streelde uiteraard mijn ijdelheid, maar nog véél meer sterkte het me in het gevoel dat niet weinigen ook diezelfde wensdroom koesterden.  En dat gevoel stemde me hoopvol.  Voor diegenen die het nog niet hadden opgemerkt op Facebook herhaal ik het maar wat graag op Mechelenblogt.  Facebook is immers een vluchtig medium, en misschien 'overleeft' dit stukje het hier nét wat langer...

 

Dalida

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Geen Pasen zonder Posse.  Zo luidt het credo.  Het Allelujah moet beleefd worden in Leest, 't Mechels paradijsje aan de Zenneboorden.  Het was er op de koppen lopen.  Niet zo verwonderlijk op een lentedag die zich zomerse allures probeerde aan te meten.  Dalida lag met haar wellustige ronde vormen loom in de wei - misschien dromend van een Gigi L'Amoroso?  Ik weet het niet.  Ze legde in ieder geval haar volledige gewicht in de schaal.  Verder diende ze het te stellen met een bonte mix van landelijke inboorlingen op z'n paasbest of met de broek opgehouden door bretellen, met al even wellustige deernes met te kort afgeknipte jeansschortjes, met familiaal voortgeduwde kinderwagens met kwelende of lachende ukkepuks...: kortom de gezonde Vlaamsche mix.  Het kan sneeuwen op Posse, en het kan zomers zijn.  Zoals vandaag.  Plaatselijke poltici probeerden hun populariteit op te krikken door met gebeitelde glimlach in groep door de menigte te wurmen; het schuimend bier vloeide rijkelijk en de gebakken lucht van pensen en andere vettigheden kringelde door het blauwe hemelzwerk.  Posse dus.  We hebben onze Pasen gehouden.  We zijn als verrezen mensen teruggekeerd, met chocoladen eitjes gesmolten in de broekzakken.  Met kleinzoon Juul stond ik naar de mekkerende schapen te turen, en ik genoot.  En ook God zag dat het goed was.  Zo zijn we al fietsend - gelukzalig naar Mechelen weergekeerd, om in de Mercado al aperitievend te mijmeren over al wat mooi is in dit leven.  't Smaakte naar meer daar onder het gietijzeren gebinte van de nieuwe Mechelse place to be...

 

Torenbrand

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Helemaal stil werd ik er van.  Ik zag de vlammen.  Ik voelde de onmacht.  Ik zag hoe de vieringtoren als een brandende toorts brak en in brokken viel.  Zwijgend en vol ongeloof - met verbijstering staarde ik naar iets wat onwerkelijk leek, maar helaas bittere ernst was.  Ik zag de tranen van de Parisiens aan de boorden van de Seine. En ik begreep.

In 1972 had dit tragische lot ook 'onze' toren kunnen treffen.  Gelukkig bleef de schade relatief beperkt.  Het had véél, véél erger kunnen zijn.  Je mag er niet aan denken.  Maar gisterenavond kwam het terug in mijn herinnering.  Ooit waren we Maneblussers en gingen we een waanbeeld te lijf.  Beschaamd dropen we af toen we de waarheid ontdekten.  Maar beter dit dan de nachtmerrie écht te moeten ondergaan...  En ook aan die nacht, toen we aan onze spotnaam kwamen die we nu trots als geuzennaam dragen, dacht ik gisterenavond toen de Notre-Dame, zinnebeeld van de Lichtstad, van héél Frankrijk - maar ook werelderfgoed - en dus van ons allemaal - ten onder dreeg te gaan in een niets ontziende brand.

Ik dacht aan 27 januari 1687 onzes Heren...

 

Marthe...

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Ze keek naar de einder - in gedachten verzonken.  Een vissersboot keerde weer naar de veilige haven. Haar blik volgde de trage vaart.  Ze legde haar hand op haar buik - als een beschermende schelp.  Haar blik stond op oneindig.  Ver weg was Mechelen.  Ver weg was haar familie.  Hier in deze kustplaats in de Vendée wou ze alles op een rijtje zetten.  Ver van de nieuwsgierige of afkeurende blikken.  Hier, waar ze met haar familie zowat vijftien jaar geleden verbleven had op de vlucht tijdens Wereldoorlog I.  Hier was ze teruggekeerd, als was het een tweede vlucht.  Deze keer ging het niet om oorlogsgeweld of ander onheil...

 

Vader Janneke

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Hij trok voorzichtig de deur achter zich toe en knipperde even met z'n ogen.  Het zonlicht bliksemde fel en deed de bolle kasseien blinken.  De harde schaduwen wierpen scherpe contrasten in het smalle straatje.  Maar hij trok zijn jasje keurig recht - ging met zijn linkerhand even strelend door zijn verzorgde sikkebaard en met zijn knokige rechterhand klemde hij zijn wandelstok vast.  Dat was een mooie.  De bovenkant van de stok waar nu zijn hand op ruste was fraai gesculpteerd.  Het toonde het hoofd van een wat wonderlijk en sprookjesachtig manspersoon met een lange baard en doordringende ogen.  Hij was trots op deze stok, en waar hij ging ging de stok ook mee.  Om de hoek van de Conventstraat zag hij net twee begijnen als onafscheidelijk duo de Nonnenstraat indraaien.  Hij stond even stil - als leek hij te twijfelen of hij links of rechts zijn wandeling zou starten.  Uit het Fonteinstraatje kwamen op hun houten klompen een paar belhamels gelopen.  De ene had zakje 'marbollen' bij.  "Dag vader Janneke!" riepen ze hem toe.  Eén van de twee veegde een dikke gele snottebel weg met de mouw van zijn hemd.  Hij glimlachte.  Hij kende deze belhamels.  En elke belhamel kende hem.  Gewapend met zijn noodzakelijke barbieratttributen trok hij twee keer per jaar langs de Mechelse stadsscholen om het jonge volkje te voorzien van een deftig kapsel.  Hij was hiervoor aangesteld door het stadsbestuur.  Dit was een gratis aanbod aan de Mechelse jeugd.  Enkel wie een 'frou-frouke' wou, diende hiervoor 1 cent op te hoesten.  Vader Janneke deed dit graag.  Het was een karwei dat hij voor geen geld van de wereld wilde missen, en het was een welkome afwisseling in zijn werkzaamheden als barbier-herbergier...

 

Jezemoeke

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)

"Voor Jezemoeke: daar doe ik het voor!"   Dat zei ze me - vastberaden - een akte van Geloof Eerste Klas, terwijl ze zonder naar mij op te kijken met ferme steken een losgekomen zoom van een Zingende Engel in orde bracht.  Het werd beaamd door een paar andere vrouwen in het naai-atelier, waar men de kostuums van de Hanswijkprocessie fatsoeneerde en aanpaste aan de maten van de figuranten die deze dagen kwamen passen.  Want zondag is het  zover: dan trekt die eeuwenoude processie die overigens één van de oudste is van ons land, weer door de Mechelse straten.  Zélf ben ik voor de grootscheepse editie van de Cavalcade gestrikt om de rekwisieten van de stoet onder handen te nemen.  Elke 25 jaar krijgt de processie immers een grote opsmukbeurt.  En men rekende op mijn creativiteit en deze van een paar andere companen om aan de hand van het zorgvuldig opgestelde logboek aan de slag te gaan.  Even twijfelde ik.  Waarom zou ik het doen?  "Voor Jezemoeke?"  Maar ik werd over de streep getrokken met de gedachte dat ik deze taak 'moest' opnemen om mee te helpen aan het voortbestaan van dit culturele mobiele erfgoed.  Want dat is het wel.  Je kan over het hele gebeuren wat meewarig doen.  Je kan het afdoen als antiekerig volksgeloof, als anachronistisch vehikel...  Het kan.  De karikatuur is snel gemaakt en ik moet eerlijk zijn: ik begrijp de scepsis heus wel.  En toch: ook dit jaar sta ik er weer. Puur omdat ik deze eeuwenoude Mechelse traditie te waardevol vindt om het kind met het badwater weg te gooien.  De onwrikbare trouw aan Jezemoeke wordt bij mij anders ingekleurd als bij de ferme naaister in het kostuumatelier...Maar staan zal ik er zondag: in 'onze rekwisietenwinkel' die er uitziet als de bonte winkel van wijlen Mille Antiek...

 

"Ge zijt ineens zoe gepresseerd?..."

met categorie:  

(foto: Jan Smets)

 

"Ge zijt ineens zoe gepresseerd?..."

Dat zei ze.  En ze kon de lichte ergernis niet helemaal verbergen.

Maar Edith deed of ze het niet hoorde.  Ze zette de nepbonten kraag van haar jas recht, trok haar sjaal wat vaster rond de hals en schoof het lege kopje wat verder op de tafel zodat ze 'hare sjakos' daar resoluut op deponeren kon.  Het niet gebruikte suikertje verdween in een zijzakje en vervolgens verifieerde ze of haar sleuter er nog in zat.  Dat was zo.  Met een gerust gemoed zei ze: "Bon!"  als leek ze klaar voor de aan te vangen veldtocht.  "En avant: mars!"

Marie-José stond ook maar recht na het geklaroen van haar vriendin.

"Bon!" herhaalde Edith.  "Want anders kan ik nog ni binnen as 'heum' vanachter in z'n kot aan 't koeffelen is.  Een bel hoert 'heum' ni van daarachter..."

Marie-José waagde het om te vragen wat 'heum' daar dan altijd deed. "Weet ik veul..." gaf ze haar verveeld ten antwoord en de cracquelélijntjes rond haar gestifte lippen-  hier en daar wat buiten de contouren gekleurd -  trokken nog wat verticaler...

 

Spiekvest

met categorie:  

  (foto's: J.Smets)

"'t Zal nog wa geive as ze aan de Spiekvest geun beginne binnekeut..."  Ze roerde in haar koffie.  Buiten, aan de ingang, zaten een paar bewoners - genietend van het deugddoende oktoberzonnetje.  Elke zonnestraal scheelde een slok op de borrel - een extra bonus in een jaargetijde waar het alleen maar bergaf ging.

Als je maar uit den trek bleef.

"Meepakken wat je kan!" filosofeerde ze, nog steeds roerend in het kopje waarin het suikertje al lang opgelost was.

Op de Hendrik Speecqvest reden de auto's af en aan.

 

Kanttekening

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Hij zit op een plooistoeltje op de stoep in de Katelijnestraat - onverstoorbaar.  Voetgangers passeren hem - kijken even om....  Auto's rijden voorbij... Maar daar let hij niet op.  Heel geconcentreerd fixeert hij zich op de tekening voor hem. Het potlood beweegt over het blad - een uitgetekende choregrafie - een traag doch soepel ritme aanhoudend...  Ik hou halt bij hem en kijk over z'n schouder mee.  Hij zwijgt en werkt verder...

 

Aan den IJzer

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Hij kwam aangestrompeld vanuit de Merodestraat, krabte ostentatief in zijn kruis en hij richtte zijn bloeddoorlopen ogen naar de toren.

"Hips..."

Een niet al te stil klinkende oprisping maakte nog meer duidelijk waar hij de vorige uren vertoefd had.

In zijn rechtermondhoek hing een sigarettenpeuk: een bruinkleurig stompje dat hiermee vergroeid leek.

Hij leek te twijfelen welke richting hij zou nemen en stond even stil, wiebelend afsof hij op een zwalpend schip zijn evenwicht diende te bewaren.  Maar 'de zee' was vrij onrustig en de golven beukten.  Maar de schuit kapseide nog nét niet. 

Averij bleef voorlopig uit...

 

Alzeleive

met categorie:  

(foto's: Jan Smets)

 

" ' k hèm alzeleive gewéte da Maria da mee te doon aa! ..."

Ze poneerde dat zelfverzekerd- als een onwrikbaar axioma -

Oppositie tegen deze stelling zou waarschijnlijk niet geduld worden.  Tegenspraak kwam er dan ook niet van de andere kant van het terrastafeltje.  Dé Waarheid werd haast ogenblikkelijk gevolgd door:

"Moette goa da twiede soakerke ni emme?"

Ze wachte het antwoord amper af en griste het suikertje van het schoteltje van de tegenpartij en deponeerde het in haar eigen koffie.

 

Inhoud syndiceren