bekende Mechelaar

Jozef Van Balberghe, boekhouder Mechelse geschiedenis en folklore 100 j. geleden geboren

  (foto's: Luc Van Balberghe)

"Wie schrijft die blijft" , zegt men wel eens.  En dat is misschien wel juist.  Toch is het zo, dat de namen van 'al wie schrijft' vaak in de vergetelheid terecht komen - hoe groot hun verdienste ook moge geweest zijn.  Natuurlijk doe de naam van Jozef Van Balberghe nog wel een belletje rinkelen bij de wat oudere Mechelaars, en bij hen, die geboeid door de geschiedenis van onze stad, veel opzoekwerk doen.  Vroeg of laat kom je dan immers in aanraking met zijn omvangrijke natatenschap.  Want Jozef heeft zijn hele leven zorgvuldig en met een onstuitbare ijver de historie én folklore van Mechelen proberen te vatten in ontelbare boekjes en artikels.  Van Balberghe was een belezen man - intelligent en gepassioneerd door geschiedenis, maar ook een autodidact die met ernst en geduld te werk ging.  Zonder deze - misschien wat oneerbiedeig uitgedrukt - 'boekhouder' van onze Mechelse geschiedenis en folklore, zou veel van dit alles voorgoed in de nevelen der tijd verdwenen zijn.  En dat is dé grootste verdienste van deze bescheiden minnaar van onze stad en zijn verleden.  Iets meer dan honderd jaar geleden werd hij in deze Dijlestad geboren - op 15 december 1913, in een Mechelen waar peis en vree nog heersten en de Groote Oorlog nog veraf leek, als kind in wat men een begoed en gerespecteerd burgergezin pleegt te noemen...

 

Bodo, peetvader van alternatieve Vismarkt-generatie schreeuwt Woord en Brand

met categorie:  

(foto's: Jan Smets)

Het zonlicht - enkel getemperd door de gordijnen - valt uitbundig en ongegeneerd de woonkamer binnen.  Een meterslange boekenkast, kunst in elk hoekje - schilderijen van Beniti Cornelis en anderen aan de muren - en ook nog grafisch werk van hemzelf dat nog geen plaatsje kreeg... Barokmuziek vult de ruimte - en dan hij: in een hagelwitte schommelstoel, in tegenlicht.  Het herenhuis aan de Keldermansvest dat hij en zijn vrouw Rita nog maar een jaar, of nét iets langer betrekken, kijkt uit op Sint-Romboutstoren.  Maar nog meer manifest in 't oog  springend is het Museum Kazerne Dossin.   Het huis ademt erudiete vreedzaamheid uit.  Hij ook.  Rustig en beheerst praat hij - soms met een wat onderdrukte gniffel - soms citerend - af en toe grijpt hij naar één van de boeken die naast hem liggen. Vergis je niet: er is ook nog de ergernis - 'wat is een mens uiteindelijk zonder' ; zijn rechtvaardigheidsgevoel dat zich niet onderdrukken laat - zijn honger naar cultuur...  Is hij het wat men durft omschrijven als 'tedere anarchist'? 

Ik zit bij hem in de woonkamer.  Bij Bodo.  Bodo Van de Voorde - ooit kroegbaas van de Verloren Zoon en 't Klapgat, stichter van de Dijlefeesten, beeldend kunstenaar én woordkunstenaar - maar voor ales: peetvader van de alternatieve 'Vismarkt-generatie'.  Binnenkort - op 19 maart treedt hij voor de eerste keer op in het Cultuurcentrum - samen met zijn vriend, muzikant Chris Joris - met de voorstelling 'Woord en Brand' waarin hij de huidige maatschappij vlijmscherp op de korrel neemt.  Wellicht is het een laudatio - een afscheid...  Want het gaat niet zo goed met Bodo.  Hij praat er rustig en niet omfloerst over.  Anderhalf jaar hebben de dokters hem nog gegeven.  Zeven maanden zijn opgebruikt.  Bodo heeft er vrede mee, en vindt het alleen erg voor zijn vrouw Rita.  De tijd die hem nog gegund is wil hij nog meemaken wat hij kan - cultuur opsnuiven, lezen, met vrienden praten...

 

Het Mechelengevoel van Jo Leemans

met categorie:  

(foto's: Jan Smets)

Het duurt een poosje voor ze haar deur opent.  Ze is dan ook niet zo goed meer te been.  "Ik kom" hoor ik haar roepen.  Ze ziet er goed uit - ook al is ze weer wat ouder geworden.  Kortgeknipte zilvergrijze haren, een kleurrijk truitje, jeansbroek en witte laarsjes.  Haar stijl geeft niet aan dat ze dit jaar 87 zal worden.  "Dank je" zegt ze als ik haar hiermee complimenteer.  Haar mondhoeken krullen.  Ze is ijdel.  Ze wéét ook wel dat ze veel rimpels heeft gekregen, maar daar heeft ze nooit aan willen 'prutsen'.  Ze is wie ze is, en ze aanvaardt dat ze ouder is geworden.  "Maar je moet je wel blijven verzorgen; fier blijven zijn!"  Jo Leemans  Ze heeft steeds haar eigen zin gedaan - Ze kende roem en de hypnose van de spotlights.  Maar de leading lady van televisie en showbizz kreeg ook te maken met de donkere kant van het leven.  Haar gezondheid liet haar vaak in de steek, en financieel is ze er ook niet op vooruitgaan.  Het leven was een rollercoast van hoogte-en dieptepunten.  Maar Jo krabbelde steeds overeind.  Ze is tegelijkertijd de diva - 'La Leemans', en anderzijds de toegankelijke Josphine Verbustel.  Haar leven begon in Mechelen, en de vijftien jaar Benidorm niet meegerekend, is ze altijd Mècheles gebleven... 

 

Belleman gaat op pensioen...

met categorie:  

      

    

(foto's: Jan Smets)

Hij is één van de kleurrijkste en populairste stadsfiguren.  Elk Mechels feest weet hij  met zijn aanwezigheid een apart accent te geven: de Belleman.  Toch gaat Swa-den-Belleman bijna op pensioen.  Na 22 jaar trouwe dienst zal François de Schouwer de bel aan de haak van Maarten hangen (of hoe zeg je dat?).   Het is een beetje noodgedwongen.  Graag had Swa nog enkele jaren verder gebeld, maar gezondheidsredenen maken dat hij dus wat eerder op rust zal gaan.  Mechelen zal hem missen.  Heel zeker.  Graag blik ik met hem nog even terug op zijn carrière als vrijwilliger.

 

De laatste Mechelse jezuïet... (2/2)

  (foto's: Jan Smets)

 

En nu ga ik weg... Mijn stappen wordt moeilijk.  Ik heb regelmatig ademnood, en mijn oogkwaal verergert.  Ik kan de Mis niet meer lezen, en het is steeds moeilijker om boodschappen te doen....

 

Ik zit in de salon van het klooster van de jezuïeten in de Bruul, en praat met pater Maurits Delbaere.  Hij is de laatste écht Mechelse jezuïet.  Geboren en getogen in deze stad, zal hij toch binnenkort Mechelen verlaten.   Hij staat voor het raam en lijkt te mijmeren over verleden en toekomst...  Een levensverhaal in tegenlicht...

De laatste Mechelse jezuïet... (1/2)

(foto's: Jan Smets)

De laatste écht Mechelse jezuïet verlaat in april het klooster in de Bruul.  Er blijven nog enkele (hoog)bejaarde confraters over.  Maurits Delbaere gaat naar Boechout - op rust.  Hij voelt dat een aantal dingen niet meer kunnen zoals hij het zou willen.  Zijn zicht is sterk achteruitgegaan, en dat belemmert hem bij zijn taken.  Ook het stappen vlot veel minder...  Nog even, en hij trekt de deur achter zich dicht...  Een geschiedenis wordt afgesloten: zijn persoonlijke verhaal en het grote verhaal dat de jezuïeten in deze stad hebben geschreven...

Marcel Sterckx - 'plooibare veelkleurigheid' (2/2)

   (foto's: Jan Smets)

'Plooibare veelkleurigheid...'

Na lang zwijgen en denken spreekt hij deze twee woorden behoedzaam en langzaam uit, als wil hij ze naproeven op zijn lippen - nagaande of het dit wel was wat hij zeggen wil...  Ik had Francis Verdoodt gevraagd om zijn vriend - muzikant Marcel Sterckx te beschrijven in één of twee woorden...  De woordkunstenaar had het er moeilijk mee.  Maar toen ze uitgesproken waren, leek hij er vrede mee te nemen: zo zag hij Marcel.  Marcel die even verdwenen was, hoort even later hoe Francis hem had getypeerd.  Hij wordt er ook stil van, en ik zie dat het hem wat 'doet'.    75 jaar wordt Marcel.  Ik zit met hem nog steeds aan tafel in de Passade op de Brusselsesteenweg, en praat  over leven en carrière...

Marcel Sterckx - Het begon met een kleine accordeon... (1/2)

   (foto's: Jan Smets)

Het regent oude wijven.  De winterkou werd ingeruild voor grijze mistroostigheid.  Maar dat deprimerende wordt snel vergeten in een boeiend dubbel-gesprek dat ik heb met twee Mechelse monumenten.  Het woord 'monument' wordt vaak te kwistig gebruikt.  Ik weet het.  Maar beiden hebben deze mannen hun sporen méér dan verdend  op het terrein waar ze beslagen in waren: de woordkunst en de muziek-  Marcel Sterckx wordt binnen enkele dagen 75 jaar, en da's een mooie gelegenheid om terug te blikken op een rijk leven en een succesvolle carrière.  Hij mag in de hoofdrol staan.  Aan tafel zit zijn vriend, en vele jaren 'compagnon de route': Francis Verdoodt.  Twee mannen - twee verschillende achtergronden en temperamenten, bijna leeftijdsgenoten: twee Maneblussers die hun talent  ten volle hebben benut.  We zitten in de Passade op de Brusselsesteenweg - daar zitten ze wel vaker -, waar een wit wijntje en een koffie mekaar aflossen en waar we praten over het verleden, maar ook over het 'nu' en over toekomstplannen...

Op zoek naar Prosper De Troyer...

   (foto: Jan Smets)

Ik weet niet of je deze gedenkplaat op de Brusselsesteenweg ooit al heb opgemerkt?   In dit huis woonde - of beter: lééfde (zoals de plaat nadrukkelijk vermeldt) één van onze bekendste Mechelse kunstschilders: Prosper De Troyer.  Niet enkel in onze stad was de grootvader van Mark Uytterhoeven (jawel)  een gewaardeerd kunstenaar  - Zijn faam ging verder dan de grenzen van de Dijlestad....  De Stedelijke Musea willen over de man een grote tentoonstelling op poten zetten onder de naam 'Prosper De Troyer. Schilder strijder in het interbellum'...  En daarvoor wordt ook zo'n beetje op de medewerking van de Mechelaars gerekend...

Jo Leemans 85!

met categorie:  

    

(foto's: Jan Smets)

Voor een paar dagen werd 'ons' Jo 85 jaar!  De bekende 'Mechelès' kreeg een 'officieel' verjaardagsfeestje in Antwerpen.  En da's haar best gegund.  Ik sluit me aan bij de verjaardagswensen, en hoop dat La Leemans nog vele jaren onder ons mag blijven...  Jammer dat we de verjaardagstaart niet konden aansnijden in de schaduw van Sint-Romboutstoren...  Wat de reden hier ook van is: het ware haar gegund! 

 

Royaal versiersel voor een beiaardier...

met categorie:  

     

(foto: Jan Smets)

Nou -  Ook zonder dat hij dit 'royale versiersel' op de revers zou gespeld gekregen hebben, was m'n waardering voor Jo Haazen, onze vroegere charismatische beiaardier al behoorlijk groot - Maar goed, nu hij in de aanloop van onze nationale feestdag door Koning Albert benoemd werd tot  Commandeur in de Kroonorde, stijgt onze Mechelse klokkenspel-virtuoos nog serieus in marktwaarde bij die het misschien nog niet beseften tot hiertoe.  Hoera.  We zijn blij.  Onze koning is niet langer boos, het wordt dan eindelijk zomer, en Jo mag blinken met een waardevol ereteken ...

 

Luc Van Balberghe: van journalist tot toneelauteur (2)

met categorie:  

(foto: Jan Smets)

De tijd tikte weg, maar we merkten het niet.  We zaten in 't Oud Conservatorium, aan onze derde koffie.  Luc is een spraakwaterval, en ik luisterde geboeid naar zijn levensverhaal. Hij wou me eigenlijk vertellen over zijn werk als toneelauteur, maar het gesprek ging véél verder...  Het verhaal begon waar zijn wieg stond, in de Bakelaarstraat op Nekkerspoel...  Van een eerste stukje in de 'Gazet-van-Piet-Langenus' tot de man en de schrijver die hij nu is, is een lange weg... Op 58-jarige leeftijd wordt Luc Van Balberghe, de duivel-doet-al die zoveel journalistieke watertjes heeft doorzwommen, ziek.  Maar hij geeft een nieuwe wending aan zijn leven...

 

Luc Van Balberghe: van journalist tot toneelauteur (1)

met categorie:  

     

(foto's: Jan Smets)

Méér dan drie uur hebben we gepraat - of beter: heb ik geluisterd naar een man met een boeiende levensloop.  De tijd werd vergeten op het terras van het Oud Conservatorium...  Alleen de deze zomer nooit afwezige regen noopte ons om binnen het gesprek voort te zetten.  Luc Van Balberghe is Mechelaar - beminnelijk en charmant,  en eigenaar van een sterk karakter tegelijk.  Hij doorzwom tal van watertjes.  Maar er is één rode draad in het verhaal: de schrijfdrang - de nooit aflatende passie om gedachten in woorden om te zetten - in zinnen, artikels, toneelstukken of andere schrijfsels.  Hij was journalist, publicist en uitgever, voorzitter van de Vlaamse journalistenvereniging..., en nu is hij toneelauteur.  Hij houdt van deze stad, al woont hij nu in Bonheiden - is gehuwd - trotse vader van een zoon en een dochter, en een opa die veel  van zijn kleinkinderen houdt...  Hij is het allemaal.  Het zijn allemaal facetten van deze Maneblusser.  Samen maken ze hem tot een gesprekspartner waarbij je aan de lippen hangt.  Luc werd  in onze stad geboren in 1950.  Vier jaar geleden werd hij ziek.  Hij wil er niet over uitwijden - hij leerde met dit ongemak leven.  Maar het had een aantal consequenties.  Zoals al vaker in zijn leven, kreeg Luc hierdoor nieuwe kansen.  Hij greep ze ook met beide handen aan.  Nu zegt hij zelfs dat het goed is dat die ziekte hem overkomen is.  Luc leeft met een aantal beperkingen, maar hij beleeft nu bijzonder veel voldoening aan het schrijven van toneelstukken..  Het bloed kruipt waar het niet gaan kan...  De pen bleef schrijven, maar met enige omhalen ging ze een andere richting uit...

 

De acht grootste Mechelaars?

   

                      

    

(foto's: Marc Uytterhoeven, Raymond Ceulemans, Luc Deflo (Jan Smets), Rik De Saedeleer (Jonas Maris), Rik Wouters, Frank Vaganée (Jan Smets), Herman De Coninck (GvA), Jef Denyn (Jan Smets))

 

Proficiat Frank!

  (foto: Jan Smets)

Het grote Hollywood-circus vol glitter en glamour is weer achter de rug.  De sterren van het witte doek hebben weerom geschitterd op de rode loper en...er naast..., in dure jurken, met tandpasta-glimlach en aanverwante assecoires- de champagnekurken vlogen massaal het firmament in...  De camera's van de hele wereld waren gericht op dit mediumspektakel zonder weerga: de uitreiking van de Oscars.   En ik laat met alle plezier de eer aan de TV-kanalen om hiervan de meest prestigieuze beelden in de ether te katapulteren, en aan de gespecialiseerde pers om hier liters inkt over te laten vloeien.  Al wat een simpele stadsblog hier zou aan toevoegen is niet meer dan opgewarmde kost... ware het niet dat naast de Vlaamse  'Rundskop' die nét naast het begeerde beeldje greep (so what? -  het was al een fantastisch resultaat...), een Mechelaar met zijn ploeg, naast de Groten van de Filmwereld,  op het hoogste artistieke schavotje staat te blinken: Frank Vaganée!

 

Inhoud syndiceren