Den Battelaer: groen paradijs tussen dijken

 

(foto's: Jan Smets)

Ongetwijfeld pedaalde je al één of meerdere keren langs de boorden van Leuvense vaart, Dijle of Zenne.  Ons Mechels rivierenland oefent een geweldige aantrekkingskracht uit op elke wielerliefhebber.  Met goed onderhouden jaagpaden, strategisch geplaatste fietsbruggen en heel wat landschappelijk schoon is het méér dan geliefd.  Deze dagen is het zelfs extra druk op deze routes en is het wat uitkijken geblazen.  Dan zal zich wel normaliseren na de coronatijden.  Durf ook eens afwijken van het parcours.  Zet je tweewieler aan de kant, en verken eens een verborgen pareltje in het groene waterrijke gebied tussen de dijken van Zenne en Thiebroekvaart.  Natuurgebied Den Battelaer is een oase van rust en bezit een rijke biotoop van planten en dieren.  Trek de wandelschoenen aan en verken deze natte wildernis.  De welgekomen rustplaats nadien aan het Zennegat, waar je kan genieten van een Gouden Carolus in deze charmante negorij, moeten we voorlopig nog effe missen.  Maar geen nood: sowieso is een wandeling door den Battelaer een met stip genoteerde activiteit die je zal weten te verrassen.  Mechelen: soms groener dan je zou denken!

 

(een aantal infoborden geven tekst en uitleg over wat je te zien krijgt...)

 

Nogmaals vertrekt deze wandeling in het charmante Battel.  Ik hou van deze Mechelse uithoek waar mijn familie generaties lang woonde (en woont).  Nog altijd heeft Battel iets dorps, al heeft de wil van Koning Auto een aantal decennia geleden beslist om deze wijk te doorsnijden met noodzakelijk bevonden autowegen.  Van den Eik tot Achterwèts en van de Warande tot het Zennegat: hier valt altijd wat te beleven.

 

Battel heeft nog altijd heel wat natuurrijkdom te bieden.  In een vorig artikeltje nam ik je mee op stap in het relatief onbekende Robbroek - een adembenemend moerassig stukje groen tussen Stuivenberg, de Zennedijk en Battel.  Op een boogscheut hiervan ligt het iets bekendere natuurgebied den Battelaer.  Alhoewel.  Meestal wordt er dus met een boogje omheen gefietst.  Je kan de wandeling eveneens starten op de Zennedijk waarlangs je met een trap kan afdalen in dit overstromingsgebied.  Kijk nog even achterom naar wat ikzelf één van de mooiste dorpsgezichten van Vlaanderen beschouw: Heffen, schilderachtig gelegen aan de Zenne, met de mooie Sint-Amanduskerk.

 

 

Ik begin aan mijn wandeling echter aan de Thiebroekvaart zoals deze zijde van het kanaal Leuven-Mechelen noemt.  Je stapt den Battelaer dat zowat tussen de 50 en 100 hectare groot is, in achter het voetbalterrein van Leest United, gelegen aan de Gentsesteenweg, en via een knuppelpad kom je dieper in het natuurgebied.  Bos en vijvers wisselen af met nat weideland.  De koekoek en andere vogels verwelkomen je...

Ja: dit is een ware biotoop voor vele gevleugelden zoals rietzangers, blauwborsten, krak-kuif-en bergeenden en zelfs nachtegalen.

 

 

 

 

Misschien ontdek je zelfs een zilverreiger, of kievitten, bostietzangers, spotvogels of karekieten, doortrekkende kemphanen, tureluren, grutto's, groenpootruiters en witgatjes?  Zo vertelde men het mij.  Maar mijn biologische kennis gaat écht niet zo ver om die allemaal te kunnen onderscheiden.  Een wandeling met gids zou dus wel erg leerzaam zijn!  Dat kan dus:  je moet hiervoor maar een afspraak boeken met Patrick Van Herp:  patrick.vanherp@hotmail.com

En: er woont zelfs een kolonie reëen!

 

 

Den Battelaer valt onder het beheer van Natuurpunt.  Een deel van het gebied is nog privé.   Maar Natuurpunt zorgt er voor dat alles op een juiste manier beheerd wordt.  Daartoe kreeg het de kans van eigenaar het Sociaal Huis van Mechelen.  Graag wil men nog stukken van het terrein verwerven.  Dankzij de diensten van de stad komen hier jaarlijks tientallen jongeren meewerken bij het beheer.  Wie in de Chiro van Battel zat zal hier zeker nog mooie herinneringen aan hebben.  Vrijwilligers bouwden zo ook een bijenhotel.  Boswilg wordt regelmatig gesnoeid en zo geeft dit de kans om meer dotter-en andere bloemen levenskansen te geven.  De wilgen worden in de winter geknot en in juni worden de weilanden gemaaid.  Het aangrenzende natuurgebied De Oude Dijlearm wordt eveneens door Natuurpunt en een plaatselijke boer beheerd.  Enkele runderen grazen er ook enkele maanden.  (De Oude Dijlearm ontstond nadat een afgesneden bocht van de Dijle werd rechtgetrokken).

 

('gevoelige plekjes' worden extra beschermd...)

 

Ik schreef al over dotterbloemen.  Maar je treft hier ook een rijkdom aan van moeras-vergeet-mij-nietjes en pinksterbloemen...

 

 

Den Battelaer is eigenlijk een typisch vloeibeemdenlandschap met zoetwaterschorren.  Ooit meanderden Dijle en Zenne door dit landschap tussen Mechelen en Rumst.  Wat verder komt ook de Nete hierbij gestroomd en vloeit dit alles in de Rupel.  Vanaf de 10de eeuw begon de mens onder invloed van de kloosters de rivieren in te dijken.  De polders die zo ontstonden werden vele eeuwen op kleinschalige manier onderhouden door de daar wonende boeren.  Gras dat diende voor de paarden werd er geteeld.  Deze gebieden waren altijd erg nat en het water kon moeilijk worden afgevoerd.  In de loop der tijden werd de werking van eb en vloed steeds sterker.  Toen heeft men de rivieren rechtgetrokken en werden stevige dijken aangelegd.  Steeds hoger en breder werden deze.  Maar het overstromingsgevaar was altijd aanwezig.  Tot de overheid met het prestigieuze Sigmaplan de zaak grondiger aanpakte.  Nu is dit gebied een gecontroleerd overstromingsgebied.

www.natuurpunt.be

 

 

 

De groene gordel rond Mechelen wordt steeds meer gewaardeerd en steeds beter onderhouden.  Wij, Maneblussers, kunnen hier alleen maar blij om zijn.