Een stad in volle vaart

met categorie:  

(foto's: J. Smets)

Weinigen zijn zo goed geplaatst als Herwig De Lannoy om ons door de voorbije twintigse eeuw te loodsen.  Als historicus en voorzitter van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen was hij dé man om een deze bewogen jaren tussen 1918 en 2000 kritisch onder de loupe te nemen.  Dat deed hij in een uiterst knap naslagwerk.  Het wervelende verhaal van die eeuw brengt hij tot leven in hapklare thema's.  Bovendien is het rijkelijk geïllustreerd.  Kortom: hét naslagwerk van de meest recente geschiedenis van onze stad.  Het boek dat  op 15 oktober officieel zal worden voorgesteld op ons stadhuis is van dan af ook beschikbaar in de boekhandel.  Nu al kijken er velen reikhalzend naar huis.  Herwig is met dit prachtige werk niet aan zijn proefstuk toe.  Eerder bracht hij al het fel gesmaakte boek 'Een stad in omwenteling' uit, waarin hij die 'lange' 19de eeuw (tussen 1789 en 1914) voor het voetlicht.  Dit naslagwerk werd net als dit gloednieuwe boek uitgebracht bij de Mechelse uitgeverij ElenA die garant staat voor kwaliteit.  Dit vervolg - 'Een stad in volle vaart' mag niet ontbreken op de boekenplank van de Mechelaar.  Herwig De Lannoy - geboren Maneblusser van het bouwjaar 1962 heeft flink wat jaren van de door hem beschreven periode bewust meegemaakt.  En voor vele lezers zal veel herkenbaar zijn. Herwig werkte niet chronologisch, maar vatte het verhaal van de voorbije eeuw in '5 W's': Wonen, werken, winkelen, weten en welzijn.  Zovéél is er over die 20ste eeuw te vertellen dat in april een tweede deel zal volgen.

 

Elk deel kan op zichzelf gelezen worden vertelt Herwig.  Deze stad wordt belicht op cultureel, economisch, sociaal,... gebied.  In het tweede deel zal ook nog ietsje meer de politieke evolutie van onze stad onder de aandacht worden gebracht.

Mechelen kwam ontredderd uit de Eerste Wereldoorlog.  Maar onze stad zal  op vele terreinen toch een sleutelrol vervullen en toonaangevend worden.

 

 

Ik probeerde als historicus wat afstand te nemen en heb getracht om te schrijven op een manier hoe men binnen pakweg vijftig jaar naar deze eeuw zou kijken.  Voor het eerst wordt het leven van Mechelen in deze periode in een boek samengevat.  Bewust ben ik gestopt in 2000.  De jaren hierna nog dieper belichten zou ons té ver hebben geleid.

 

Vele 'hoofdrolspelers' van deze voorbije eeuw leven nog.  In die zin is het boek nog erg actueel.  Herwig schetst het verhaal van de twintigste eeuw.  Maar waar hij kan legt hij kort een link naar de situatie van vandaag.

Veel materiaal vond Herwig uiteraard in het stadsarchief.  Ook kranten waren een érg belangrijke bron.  Gazet van Mechelen leverde een schat aan info. 

 

Blij was ik ook met het het indrukwekkende en minitieus bijgehouden archief van Cyriel Neefs, lang gemeenteraadslid, en schepen vanaf 1938.  Dat werd me ter beschikking gesteld door zijn nazaten.

 

Tegen het einde van de twintigste eeuw zit Mechelen boordevol ambitie om een sleutelrol te vervullen in de Europese Unie.  Tussen 1918 en 2000 komen er sociale woningen naast villawijken en parken met veel groen.

 

In de twintigste eeuw wordt er ernstig geïnvesteerd in sociale woningbouw.  De woningnood was immers groot na beide oorlogen, en ook het levenspatroon was gewijzigd.  Generaties woonden niet langer meer samen onder één dak bijvoorbeeld...  Mechelen was in de jaren vijftig één van de eerste steden van ons land dat met zogenaamde garden cities  vernieuwend was (denk maar aan de wijk van het Oud Oefenplein waarin ook veel groen werd voorzien).  Eerder - in 1921 - werd al de Mechelse Goedkope Woning gesticht  Onze stad was heel progressief op dit vlak en scoorde beter dan andere centrumsteden.  Ook duiken de eerste appartementen op in onze stad.. In de jaren tachtig zien we dat er vooral werd ingezet op renovatie en vernieuwingen.

 

Natuurlijk kan in een boek over die boeiende eeuw niet voorbij het duo burgemeester Antoon Spinoy en schepen Jos De Saegher.  Zij waren niet alleen op lokaal vlak actief maar als politicus verlegden ze ook grenzen in de nationale politiek.  Snelwegen, industrieparken...: zij hadden beiden een groot aandeel in deze moderne ontwikkelingen.

Economisch gaat het Mechelen voor de wind.

De verbindingen met de rest van de wereld worden de voorbije eeuw verder uitgebouwd: pers poor, langs rivieren of vaart én met de snelwegen.

 

Ik heb het dus ook over 'werken' in Mechelen.  Drie sectoren belicht ik.  Uiteraard over de meubelnijverheid.  De tradionele stoelmakerij gaat drastisch achteruit.  De kleine familiale werkplaatsen verliezen aan belang, en bij het begin van de jaren dertig heerst er zware crisis in de sector.  Toch kunnen we later nog met de rest van de meubelnijverheid het hoofd boven water houden.  Maar in de jaren zeventig kent Mechelen-Meubelstad haar zwanenzang.  Textiel is zo'n andere sector die ik onder de loupe neem.  En natuurlijk: de metaalsector.  Hierbij kan je niet buiten het arsenaal.  We zien na de Tweede Wereldoorlog ook een verschuiving naar de auto-assemblage (denk aan ondermeer Mercedes Benz)...  Een punt wordt hierachter gezet eind jaren zeventig, begin jaren tachtig.  Later maken we in onze stad kennis met de grote multinationals als Procter en Gamble en Pont du Nemours... En recenter duiken chemische en internetbedrijven op.  We zien in Mechelen een evolutie van handel en diensten naar diensten, zorg en onderwijs.  Op dit laatste terrein is Mechelen trouwens altijd van groot belang geweest.   Technisch onderwijs wordt sterk uitgebouwd en met de Tuinbouwschool krijgen we één van de eerste landbouwinstituten van het land.  Grote en kleine ondernemingen, de handelsfunctie en de fors uitgebouwde diensteneconomie zijn de pijlers van deze welvaart-stad...

 

Het bier dat in de Dijlestad gebrouwen wordt, de wandtapijten en de beiaardmuziek veroveren de wereld.

Mechelen wordt een winkelstad met een aantal grootwarenhuizen.  Tietz was het eerste.  Later volgde ondermeer de Innovation enzovoort vanaf de jaren dertig....

 

In Mechelen was er aanvankelijk erg veel protest tegen de komst van deze grootwarenhuizen.  Meer dan elders was er groot verzet van de plaatselijke middenstanders die deze concurrentie vreesden.

 

In het boek van Herwig is er ook aandacht voor de nu verdwenen coöperatieve winkels als COOP en Welvaart.  En natuurlijk komt ook de groentenmarkt ter sprake...

Het boek belicht tal van facetten...  Té veel om op te noemen.  Over het onderwijs had ik het hierboven al kort met het technisch en tuinbouwonderwijs.  De stad heeft een erg fijnmazig net van officiële en vrije scholen.  Met de Beiaardschool waren we van meetaf heel innoverend.  Hier kwamen ook vrouwen aan de bak!

We hebben pas een gloednieuwe pracht van een bibliotheek in het voormalige Predikherenklooster, maar weet je nog hoe de bibliotheek werd gerund eind jaren vijftig?  Dit boek vertelt er alles over...

 

Ik schrijf ook over het culturele leven in de stad.  En over de Koninklijke Academie die tot de jaren zestig absoluut niet vernieuwend was, en eerder ouwbollig en ambachtelijk was.  Daar kwam toch wat tegenstand van - Denk maar aan de acties georganiseerd vanuit den Herten Aas....

 

Welzijn is zo'n andere 'W'.  We lezen het verhaal van de evolutie van Godshuizen naar Sociaal Huis, en ook de geschiedenis van onze ziekenhuizen wordt besproken. 

 

Er was het oude OLV-gasthuis en er waren privé-klinieken.  Ik mag ook aanstippen dat onze opleiding tot verpleegkundigen in onze stad kwalitatief hoog was, en dit reeds van in de negentiende eeuw.  In de jaren twintig was een juffrouw Hellemans iemand die bakens verzette!

 

Wie herinnert zich nog de overstromingen van 1953 en 1976 en de aanzet tot het Sigmaplan?

Naast onze twee voetbalploegen  en Racing Basket had Mechelen één seizoen een wielerploeg gesponsord door Lamot.  Wist je dat ook?

De stad heeft twee oorlogen en je zware economische crisis van de jaren dertig onverwonnen.  Ook de oliecrisis van 1973 is ze te boven gekomen.  Onze stad kreeg voorbije eeuw een ander gezicht.  Op vele terreinen.  Op het einde van de voorbije eeuw wil de stad haar diversiteit als troef uitspelen, want de welvaart heeft velen uit andere oorden aangetrokken...

Het zijn maar enkele facetten van dit boek dat ik hier aanhaal.  Veel meer lees je in dit 320 bladzijden dikke boek.

 

Ik verwacht met wel aan heel wat reacties.  Ook zijn misschien sommigen ontgoocheld dat ik sommige dingen minder of niet belicht.  Dat kan.  Maar ik heb ook keuzes moeten maken. Selecteren is niet eenvoudig. Het is 'mijn' kijk als historicus natuurlijk.

 

 

Vanaf 15 oktober is het boek beschikbaar in de Mechelse boekhandel.

Een boekvoorstelling met powerpoint is er op maandag 21 oktober, 20 uur in boekhandel Salvator (inschrijven wenselijk!) .

Op donderdag 24 oktober houdt Herwig een lezing in Soirée MuZE.

De schrijver signeert op zaterdag 19 oktober in Standaard Boekhandel tussen 11 uur en 12u30.

Op zaterdag 26 oktober wordt er gesigneerd in boekhandel De Slegte tussen 11 uur en 13 uur.

Tijdens de Open-Boekdagen kan je  op zondag 27 oktober tussen 14 uur en 15 uur Herwig ontmoeten in Standaard Boekhandel.

 

Het boek is verkrijgbaar in gebonden editie met harde kaft en kost 49,50 Euro.

www.uitgeverijelena.be