Getekend Albert Geudens

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

(Jeroen Van der Auwera en François Van der Jeught)

Ze hebben er aardig op gezwoegd, maar het resultaat mag er wezen.  150 jaar na de geboorte van de ooit zo populaire Mechelse kunstenaar Albert Geudens en niet minder dan 50 jaar na de laatste bijdrage handelend over zijn leven en werk, door Marcel Kocken, wordt heel binnenkort een gloednieuw en erg volledig werk over hem uitgebracht.  Historicus en directeur van het Atheneum Pitzemburg, Jeroen Van der Auwera en François Van der Jeught, actief als secretaris van de Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn en bestuurslid van Toren en Beiaard (én al meerdere boeiende publicaties op zijn actief), hebben zich van de taak gekweten om het stof af te blazen van deze stilaan in de vergetelheid geraakte kunstenaar...

 

 

Nochtans was Geudens een gewaardeerd en geliefd kunstenaar en in menig Mechelse huiskamer is nu nog werk van hem te vinden.  In het Acht-Zalighedenstraatje in het Groot-Begijnhof herinnert een opschrift op een huisje waar hij ooit zijn atelier had, aan hem, en de voormalige Grondwetstraat tussen Leopoldstraat en Leuvense vaart werd in 1955 - 6 jaar na zijn dood - onder burgemeester Spinoy naar hem genoemd.

Toch is hij wat tussen de plooien van de geschiedenis terechtgekomen, en staat hij nu in de schaduw van tijdgenoten als Alfred Ost en al zeker Rik Wouters...  Het kan verkeren.  Lang heeft men hem afgedaan als een weliswaar begenadigd en getalenteerd kunstenaar, maar wat oubollig.  Ten onrechte.  Geudens is méér dan dit.  Wellicht heeft dit oordeel wat te maken met het feit dat de man weinig evolueerde in zijn kunst.  Misschien is het dat wel.  Misschien was hij ook wat te bescheiden, niet revolutionair genoeg?  Maar dan gaan we wel voorbij aan de bijzondere sfeervolle scheppingen van zijn hand - zijn mooie beheersing van licht en donker, enzovoort...

 

 

François Van der Jeught:

 

Recente opzoekingen in het stadsarchief brachten een toevalsvondst aan het licht van partituren die stadsbeiaardier Jef Denyn schreef aan zijn vriend Eduard De Keyser tijdens de Eerste Wereldoorlog.  Denyn verbleef in Engeland, De Keyser in Frankrijk.  Denyn gaf in 1915 in Londen een lezing voor de Royal Academy of Arts - de tekst bleef bewaard - waarbij hij De Keyser én ook Albert Geudens tot zijn naaste vrienden rekende.  Beiden droegen enorm bij tot de promotie van de beiaardconcerten van Denyn.  Het resultaat van de vondsten werd inmiddels in drie delen gepubliceerd samen met directeur Koen Cosaert van de Koninklijke Beiaardschool in het Magazine van de Vlaamse Beiaardvereniging.  Geudens wordt daarin al voor het voetlicht gebracht....

 

En met deze ontdekkingen kwam de figuur van Albert Geudens méér en méér uit de mist der tijden tevoorschijn...

 

 

Albert was een rasechte Mechelaar.

Hij werd in 1869 in onze stad geboren en groeide op in het ouderlijke huis in de Geitestraat.  Daar heeft hij lang gewoond.  Het is pas veel later dat hij met zijn echtgenote die afkomstig was uit een Brusselse kunstenaarsfamilie dat hij naar de hoofdstad verkaste.  Zijn familie behoorde tot de burgerij van de Dijlestad.  School liep Albert in het Atheneum Pitzemburg.  Om naar de academie voor Beeldende Kunsten te mogen gaan heeft hij fel moeten aandringen bij zijn vader.  Hiervoor diende hij eerst universiteit te doorlopen.

De overbekende Willem Geets die de Mechelse Lucasgilde oprichte (Geudens was medeoprichter!) was leermeester van hem.  Zijn artistieke loopbaan was erg succesrijk.  Wellicht heeft dit alles te maken met de 'juiste kringen'  waarin hij vertoefde.  Hij had vele liberale vrienden en in die middens voelde hij zich helemaal thuis.  In vele salons van die tijd was hij een geliefde gast.  Stadsbeiaardier Jef Denyn was een goede vriend van hem, maar ook de uit Brugge afkomstige schrijver Maurits Sabbe was dat.  Voor Denyn illustreerde hij programmaboekjes voor zijn beiaardconcerten en onderandere voor de boeken van Sabbe.

Misschien weinig bekend is het feit dat Albert Geudens ook kinderboeken illustreerde.

Veel gelegenheidswerk is van zijn hand.

 

(gelegenheidswerk... zoals dit ooit door hem getekende erediploma voor de 'schoonste wortelen van den handel' aan mijn eigen overgrootvader André van der Poel...)

 

Zelfs het in de Eerste Wereldoorlog uitgegeven Mechelse noodgeld was een artistiek product van hem.  Maar het was niet alleen door dit netwerk dat de zelfstandig opererende Geudens befaamd werd.  Hij was dan ook erg kundig en won vele prijzen.  Gek genoeg nooit de geroemde Prix de Rome... Maar zeker is het feit dat hij met zijn werk Mechelen oversteeg.  Zéker voor de Eerste Wereldoorlog. 

Zijn werk is erg verspreid geraakt.  In het hele land ontdek je kunst van hem.  In het Mechels depot is ook nog heel wat werk van hem bewaard.

Geudens maakte tal van portretten.  Het was een kunstvorm die erg populair was in de burgerlijke kringen.

 

 

Albert Geudens zou erg ontgoocheld geweest zijn toen hij op een bepaald moment naast de benoeming tot directeur van de Mechelse academie pakte.  Hij zat nochtans in de running hiervoor.

Evolutie was amper op te merken in zijn kunst.  Hij bleef trouw aan zijn stijl.

Geudens ging niet mee met de mode van de tijd.  Dat deden collega's als Wouters, De Troyer, Wijnants... wel.  Laat ons zo stellen dat zijn geborstelde burgerlijke interieurs niet meer pasten in de art-déco van de jaren twintig en dertig...

 

 

Veel expo's over Albert Geudens zijn er de laatste decennia niet meer geweest. 

Enkele jaren geledn (2014) waren er een paar werken van hem te zien op een tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog in de kelderruimte van het Hof van Busleyden, en de laatste keer dat uitzonderlijk werk van Geudens werd tentoongesteld was in de 'Mechelse Kunstkamer' van Galerij C.G. van Marie-Louise Grouwet in de Sint-Janstraat. 

Af en toe verscheen er nog eens een kort bijdrage hier of elders.  Maar na de bijdrage van Marcel Kocken in 1969 was dit eerder zeldzaam.

 

 

Toch was er onlangs nog een boeiend artikel in twee delen in het tijdschrift 'De Mecheleir'  dat wordt uitgegeven door stadsgids Egied Rossiau.  Het handelde over Mechelse straatnamen die genoemd werden naar personen, en één van deze was de Albert Geudensstraat.  Hierna volgde nog een uitgebreidere tekst.

 

 

Nu het 150 jaar geleden is dat de kunstenaar in Mechelen geboren werd, leek het een prima idee om Albert Geudens waar voor het voetlicht te halen.

Directeur Jeroen Van der Auwera van Pitzemburg vond dit erg belangrijk.

 

 

Al geruime tijd vatte ik het idee op om een ambitieus project uit te bouwen door in een reeks een aantal kunstenaars, schrijvers, 'Oud-Pitzemburgers' die van bijzondere waarde(n)volle betekenis zijn geweest, ten voete uit te tekenen.  Als eerste kwam tekenaar, aquarellist, illustrator en graveur Geudens uit de bus.  (er volgen nadien nog hooar, wetende dat ook een Piet Van Aken, Remy C.Van de Kerckhoven, Ray Gilles, Filip De Pilleceyn,  Theo Blickx, Paul Collard... hier school liepen of les gaven).  Oorspronkelijk dacht ik aan een tentoonstelling.  Maar ...het oorspronkelijk idee werd steeds groter: het resulteerde in een boek.  We hebben hiervoor veel opzoekingswerk gedaan en vonden nieuwe informatie.  In het stadsarchief waar we vele uren hebben gesleten werden we prima geholpen door documentalist Axel Vaeck.

 

Het boek dat dra wordt voorgesteld is het eerste uit een reeks dat de titel 'Pitzemburg getekend' zal meekrijgen.

De sponsoring gebeurde door de Oudleerlingenbond van Atheneum Pitzemburg. 

Jeroen Van der Auwera en François Van der Jeught hebben hard en complementair gewerkt.  Beiden schreven aan dit boek dat een must is voor elke Mechelaar geboeid in zijn stad en zijn kunstenaars.

In De Schakel aan de Steenweg zal een expo worden opgebouwd die bezocht kan worden tussen 30 maart en 27 april.

 

 

De prijs van het boek bedraagt 15 Euro en het wordt uitgegeven door de Mechelse uitgeverij ElenA

 

De basistekst over Geudens werd sterk aangevuld met nog meer en vooral nieuwe informatie uit verschillende archiefbronnen.  Schilderijen en etsen werden opgezocht in privéverzamelingen en collecties van musea: ondermeer Mechelen, Mol, Kortrijk, Aalst en Doornik.  Daarbij kwamen enkele bijzondere vondsten aan het licht.  De welwillende medewerking van de conservatoren van de verschillende musea was opvallend.  Eindelijk komen ze iets meer te weten over de voor hen verder totaal onbekende schilder...

 

 

De in onze Maneblussersstad geboren Albert Geudens overleed op 80-jarige leeftijd in Schaarbeek.  Dankzij Jeroen en François wordt hij -  terecht - weer  in de schijnwerpers geplaatst.  Daar kunnen we alleen maar blij om zijn!