Vader Dimitri...

met categorie:  

 

(foto's: Jan Smets)

Overdag werkt de 45-jarige Dimitri Jatsun als bouwvakker.  Electriciteit.  In die hoedanigheid was hij betrokken bij heel wat renovaties.  Al sinds 1997 woont de in het Oekraïnse Kiev  geboren Dimitri in ons land. Als jongeman kwam hij hier terecht en al 18 jaar is hij Mechelaar. Hij woont met zijn echtgenote en 2 kinderen in de Lakenmakerstraat.

Mijn echtgenote is eveneens van Kiev.  We leerden mekaar kennen op school.  16 jaar waren we toen.  Onze kinderen, een dochter en een zoon, zijn hier geboren.  Mijn zoon is 12 jaar en mijn dochter zit in het laatste jaar secundair in het Sint-Romboutscollege.  Zij wil volgend jaar graag verder studeren.  Dokter wil ze worden...

Dimitri is een sympathieke man.  Een forse kerel met een monkellach, volle baard en een klein ingevlochten staartje in het haar.  We hebben een gezellige babbel in de voormalige pastorie van de Heilig Hartkerk in de Adegemstraat.  Hij komt rechtstreeks van thuis en draagt een feloranje sportvest.  Niks doet vermoeden dat hij priester is. Maar dat is hij wel degelijk.  Dimitri Jatsun is priester van de Russisch ortodoxe kerk in Mechelen.  Door zijn parochianen wordt hij vaak aangesproken als 'vader Dimitri'.  Voor de foto's poseert hij in zijn lange zwarte priesterstoga.  Zijn kerk is de neoromaanse Heilig Hartkerk die ingewijd werd in 1902 en die door een overeenkomst met het Bisdom al 5 jaar in bruikleen werd gegeven aan de Russisch ortodoxe gemeenschap.  Erfpacht.  Ze werd immers niet meer gebruikt door de Mechelse Katholieke Kerk.  Nu heet ze kerk van de Theofanie, wat het doopsel van Jezus betekent...  De doop van Jezus is één van de 12 grootste feesten in de Ortodoxe kerk, verduidelijkt Dimitri...

 

(koperen plaat aan de gevel van de kerk...)

 

Vroeger in Kiev, toen ik jong was, was ik eerder randkerkelijk.  Ik wam wel in de kerk, maar ging niet elke week.  Soms liep ik binnen en buiten voor een kaarsje, maar verder ging het vaak niet...Dat veranderde toen ik in België terechtkwam en ik onze aartsbisschop Simon ontmoette in Antwerpen.  Het was in het jaar 2000 en er werd een nieuwe Russische kerk ingewijd.  Deze ontmoeting was bepalend voor mijn toekomst.  Ik vroeg hem of hij hulp kon gebruiken en of ik als acoliet aan de slag kon.  Dat kon.  Ik ben toen veel gaan lezen en wou verder studeren om priester te kunnen worden worden.  De dichtst bijgelegen plaats om deze studies te volgen is Instituut Saint-Serge in Parijs.  In 4 jaar zou je deze kunnen afronden.  Maar ik werkte, en op deze manier was het voor mij onmogelijk.  Ik heb er 7 jaar over gedaan.  Ik deed aan zelfstudie en ging 4 keer per jaar naar Parijs om examens af te leggen.

 

Na 7 jaar mocht Dimitri zich dan priester noemen...

De 4 grootste kerken van de Russisch ortodoxe liturgie bevinden zich in Brussel, Antwerpen, Leuven en Mechelen.  In Antwerpen werd de vroegere Sint-Jozefkerk nabij het Stadspark omgevormd tot Russische kerk, gewijd aan de geboorte van Christus. In Leuven gebeurde dat met een kerk aan de Tervuursesteenweg die nu Sint-Matteüs heet.

 

(foto: Vladimir Voskanian)

 

De hoofdzetel van onze kerk is in Brussel.  Hier huist aartsbisschop Simon.  Metropoliet is hij niet. Je kan de titel van 'metropoliet' zo'n beetje vergelijken met 'kardinaal'.  Onze Brusselse kathedraal in de Ridderstraat is niet zo groot.  Onze Mechelse kerk is zelfs groter. Op belangrijke feesten is ze soms te klein voor alle aanwezigen. Maar de Brusselse was wel de eerste Russische kerk in ons land.  Onze Russische kerk valt onder het gezag van de Patriarch van Moskou.

 

De Russisch-ortodoxe kerk kent een strakke hiërarchie.  De laagste rang is die van acoliet, gevolgd door de lector.  Dit is de eerste geestelijke stap.  Dan heb je de ipo-diaken, de diaken en dan de priester.

 

Zelf ben ik 7 jaar diaken geweest in Antwerpen.  Ik woonde wel in Mechelen, maar elke zaterdagavond trok ik naar Antwerpen voor de Vespers.  Op zondagmorgen werd de eucharistie gevierd.  Het waren drukke tijden.  Heel de week werkte ik hard en in het weekend vervulde ik mijn taak in de kerk.  Ik kwam in Mechelen alleen om te slapen (lacht).

 

In 2012 vierde de ortodoxe kerk een jubileumjaar.  Het Belgische bisdom van de Russisch-ortodoxe kerk bestond dan immers 150 jaar...

 

 

Rumoldus is een heilige die we ook kennen.  Hij stond al in onze heiligenkalender voor het shisma van onze kerken.  De vraag werd gesteld of wij ter gelegenheid van ons jubileum ook een gebed tot Sint-Rombouts mochten organiseren in de Mechelse kathedraal.  Op die vraag ging Mgr.Lemmens,hulpbisschop van Mechelen/Brussel, die jammer genoeg vorig jaar overleed, graag in. Hij was iemand die ons erg heeft geholpen.  Mede dank zij hem kunnen wij nu in de Heilig Hartkerk onze vieringen houden.  Hij was aanwezig op onze eerste dienst.  Heel blij was hij dat in deze 'lege' kerk nu andere Christenen kunnen samenkomen.

 

Elke week zakken zo'n 30 tot 60 gelovigen af naar deze kerk van de Heilige Theofanie.  Op een hoogdag als Pasen zijn er ongeveer 300 aanwezigen!

 

Naar onze kerk komen niet alléén Russen, maar ook Russisch sprekenden uit Oekraïne, Wit-Rusland, Bulgarije, Roemenië, Armenië, Georgië...  Allen komen ze uit Mechelen of uit de brede omtrek van onze stad.  We zagen hier zelfs al gelovigen uit Kortrijk, of Breda en Tilburg!  De viering start elke zondag om 10 uur, maar men kan al binnen vanaf half 10.  Onze dienst duurt tot 12 uur, 12u30...  Orgelmuziek klinkt niet in onze kerk, maar het vocale is erg belangrijk.  Deze gezangen geven rust.  Wie het niet zo goed kent krijgt er een 'wow-gevoel' bij.  Toch is het belangrijk dat mensen ook verstaan wat er wordt gezegd of gezongen.  Daarom ook verkiezen we om ook het Nederlands te hanteren naast het Kerk-Slavisch dat een oude Russische taal is.  Hier komen af en toe een 5-tal Belgische mensen meevieren...

 

 

Dimitri is actief in de oecumenische werkgroep in Mechelen, samen met Willem Kolpa van de Protestantse Kerk, en Paul Van Bets, priester Kris Van den Bossche en deken Guy De Keersmaecker van de Katholieke Kerk...  Om de twee maanden komt men op een andere plaats samen om te vieren.  Vooral in de week van de eenheid van de Christenen in januari wordt hier veel belang aan gehecht.

 

Mechelen telt zo'n 3000 Russisch sprekenden.  Hiervan behoren er ongeveer 1700 mensen tot de Armeense gemeenschap.  De Georgische gemeenschap telt 200 à 300 mensen.  De Russische tenslotte 500 à 700...  Ook de Grieken belijden het orthodoxe geloof, maar die vallen onder het gezag van de metropoliet van Athene.  Veel wonen er niet in onze stad.  De ortodoxe kerk telt zo'n 15 'kerken', afhangend van Constantinopel, Moskou, Jeruzalem, Alexandrië, Servië, Roemenië, enzovoort...  Niet één paus is er bij ons, maar er zijn verschillende patriarchen.

 

De Russisch ortodoxe gemeenschap (niet de kerk!)  huurt in het weekend een lokaal van het Scheppersinstituut om er les te geven aan hun kinderen.  Op het programma staan taal en cultuur (grammatica, geschiedenis, literatuur...)

 

We vinden dit wel belangrijk omdat kinderen die hier geboren zijn snel de taal van hun ouders vergeten.  Thuis praten we Russisch onder mekaar.  Maar mijn kinderen schakelen even snel over in het Nederlands.  Kinderen zijn onze beste tolken.  Nederlands was voor mij aanvankelijk niet zo eenvoudig om te leren, maar ik leerde het wel snel op mijn werk.

 

We lopen de kerk binnen, en ik kom onder de indruk van de mooie ruimte.  Het was al lang geleden dat ik hier binnenkwam.  Normaal is de kerk ook niet open tijdens de week.  Enkel in een zijkapel kan je binnen.  Vooraan in de kerk is een iconastase geplaatst - een typisch kenmark van een ortodoxe kerk.

 

 

Stuk voor stuk is het bij mekaar gespaard...  Deze iconastase schermt het allerheiligste af.  In het midden zie je de 'koninklijke poort', waardoor de priester gaat.  De kleinere poortjes links en rechts hiervan zijn voor de diakens bedoeld.  Links van de koninklijke poort zie je een icoon van Maria, en rechts die van Christus.  Zij worden geflankeerd door de iconen van de engelen Gabriël en Michaël.  Links op onze iconostase wordt de in onze godsdienst populaire heilige Sint-Nicolaas afgebeeld.   De meest rechtse icoon is steeds voorbehouden voor de patroon van de kerk - in ons geval is dit het Doopsel van Jezus...

 

Ik herken nog andere taferelen op de iconostase, zoals het Laatste Avondmaal.  Boven op de iconastase staat een ortodox kruis. 

 

De eucharistie wordt gehouden door de priester achter de wand van de iconostase.  Met de communie kom ik dan weer buiten langs de koninklijke poort.  Je moet dit zowat zien als de 'genade van God' die buitenkomt...

 

In de kerk zie ik nog tal van andere iconen die door de gelovigen steevast worden gekust.  De kerk ademt veel mystiek uit, en dat wordt nog versterkt als de kaarsjes branden vertelt priester Dimitri.

 

 

Onlangs hebben we kardinaal Jozef De Kesel uitgenodigd om hier te komen meevieren ter gelegenheid van een parochiefeest.  Voor hem kwam ondanks de vele verschillen met de Katholieke eredienst alles zo bekend voor.  De structuur is dan ook hetzelfde zei hij mij.  Ik was blij dat de kardinaal naar ons is gekomen.  Ik had dat niet verwacht. 

 

Elke zondag volgt na de viering in de kerk een maaltijd in de pastorij.

 

Elke zondag is het een beetje feest hier.  Dan eten we samen in de vroegere pastorij, waar ook nog catechese wordt gegeven aan onze kinderen.  En soms houden we hier een bbq zoals binnenkort, voordat de Vasten van start gaat met aswoensdag.  Dan is het aftellen naar Pasen, hét feest van de feesten.  Dan brengen we het vuur in de kerk, in stoet, met onze iconen...  Pasen wordt op de zelfde dag gevierd als bij de Katholieken.  Kerstmis valt bij ons op 7 januari.

 

Ik luister en kijk rond... Alles hier is zo wat anders..., en voelt het niet vreemd aan.  Ik begrijp wat kardinaal De Kesel wou zeggen... 

Deze kerk heeft opnieuw een functie gekregen.  Hier komen opnieuw mensen samen.  Ooit kende onze stad een wildgroei van kerken.  Nu lopen ze leeg.  Elders vullen nu Chaldeeuwse Christenen deze kerken...  Hier de Russsisch ortodoxe gemeenschap.  Zo vaak stapte of fietste ik de laatste jaren voorbij de vroegere Heilig Hartkerk in deze Adegemstraat.  En telkens opnieuw vroeg ik me benieuwd af hoe hier werd gevierd, wie hier samenkwam en wie deze diensten voorging..

 

.

Vader Dimitri was vanavond mijn gids...  Als hij zijn zwarte priesterstoga heeft uitgedaan en zijn oranje vest weer aangetrokken heeft, de lichten van de kerk heeft uitgeknipt, wordt hij weerom Dimitri Jatsun - huisvader en bouwvakker...  Ik schud hem de hand, daar op de trappen van de kerk.  Een warme handdruk.  Ik ben blij dat ik hem beter leerde kennen. 

 

Mechelen: één stad, vele identiteiten. Eénheid in verscheidenheid.  Illusie of stilaan toch werkelijkheid wordend als we over muurtjes durven kijken?