'Dit is ons oerverhaal...'

(foto's: Jan Smets)

Het boek van Bart Van Loo is pas eind januari van de drukpers gerold en nu blijkt het al een bestseller van formaat!  Het boek is reeds aan de zevende druk toe.  En niks lijkt er op te wijzen dat dit een eindpunt is.  Integendeel.  De verkoop in Vlaanderen én Nederland loopt als een trein en de auteur duikt deze dagen op in tal van TV-en radioprogramma's om te vertellen over dit uitzonderlijke werk waar hij zowat 3,5 jaar op gezwoegd heeft.  De recensies zijn méér dan lovend, en ik voeg er maar al te graag mijn bescheiden mening aan toe!  Ik was er als de kippen bij om het me aan te schaffen en ik één week tijd heb ik me door de 560 pagina's geworsteld.  En die uitdrukking is eigenlijk verkeerd.  Want een karwei was het allerminst.  Het boek leest enorm vlot, dankzij die typische stijl die je weet te boeien van het begin tot het einde.  Bart Van Loo bewijst meer dan eens  wat een meesterverteller hij is.  Ik las al wel wat van hem.  Met Napoleon trok ik van slagveld tot slagveld.  Dit boek over de kleine Corsicaan die het schopte tot keizer van Frankrijk was een topwerk.  Maar het boek over de Bourgondiërs die als ondertitel: 'Aartsvaders van de Lage Landen'meekreeg, overstijgt dit nog.  Voor mij is het beste en meest beklijvende historische werk van de laatste jaren. 

Gisterenavond presenteerde hij dit monumentale werk in onze stad, op uitnodiging van de bekende boekhandel Salvator in de Befferstraat.  Nooit eerder lokte een auteur zovéél belangstellenden weet zaakvoerster Karla De Ceulener me te vertellen.  Daarom werd voor deze keer uitgeweken naar de nabijgelegen aula van het voormalige Groot-Seminarie.  De banken waren gevuld met zowat 150 potentiële lezers.  Bij een drankje werd nadien nog gezellig nagepraat in de boekhandel zelf, waar Bart nog véle exemplaren signeerde.  De bekendste kat van Mechelen: Oslo vervoegde hem hierbij...Statig en hertogelijk zoals het een intellectuele kat van standing past...

 

 

 

We hingen gisteren allemaal aan zijn lippen.  Want als een geboren entertainer gidste Bart ons door het Bourgondische verhaal dat hij in het lang en breed uitborstelde in zijn magistrale boek.  Met tal van anecdotes schilderde hij tableaux vivants alsof we zelf op de eerste rij zaten.  We schoven aan bij de duizelingwekkende fantasierijke buffetten die de naam gaven aan een levensstijl.  We zetten ons naast de schildersezels van grootmeesters als Van Eyck, Memling of Van der Weyden, en werden ontroerd bij het aanschouwen van de topwerken in marmer en albast van Sluter...

Maar ook de karakters van de hertogen, hun echtgenotes en rivalen werden trefzeker weergegeven.   We leerden hun kleine kanten - en ja - soms ook dommigheden - kennen;  hun tactische capaciteiten wat betreft oorlogsvoering, huwelijkspolitiek en streven naar eenheid..., hun trots en modebewustzijn.., hun diplomatie, hang naar luxe en hun kolerieke buien...

En we maakten kennis met enkele wel heel straffe madammen zoals de maagd van Orléans, Jeanne D'Arc...  en haar tijdgenote, de wispelturige maar karaktersterke Jacoba van Beieren...Enne: niet te vergeten Isabella van Portugal die haar politieke talenten ontplooide bij de afwezigheid van haar man, Filips de Goede... Nog méér te onthouden: de Damesvrede tussen twee vrouwen uit één stuk: 'onze' Margareta van Oostenrijk en de koningin-moeder van Frankrijk, Louise van Savoye...

 

 

Dit is ons oerverhaal - het is onze Genesis.  De Bourgondiërs zijn de katalysator van het ontstaan van de Nederlanden...  We denken vaak verkeerdelijk dat onze gewesten altijd samen waren van in den beginne.  Niks ik minder waard.  Het zijn de Bourgondische hertogen die de architecten waren van de eenheid van de Lage Landen.

 

Voor Bart van Loo ving de fascinatie voor geschiedenis aan met de tradionele werken van Artis-Historia die op menig Vlaamse boekenplank stonden.  Ik herken dit.  Ik was vaste klant in het filiaal van de stedelijke bib in de Wilgenstraat en onleende er als lager-schoolkind al historische boeken.  En ook ik verslond deze boeken van 's Lands Glorie.  Geschreven in een ouderwetse, Belgiscistische stijl, maar prachtig geïllustreerd met tot de verbeelding sprekende tekeningen.  De tekening van een door de wolven verscheurd lijk van de onfortuinlijke hertog Karel de Stoute in de sneeuw van Nancy liet Bart nooit meer los. 30 jaar later zou dit leiden tot dit lijvige boek.

 

 

Bart begint zijn verhaal véél eerder dan bij het huwelijk van Filips de Stoute, de vierde (én lievelings-)zoon van de Franse koning, die als geschenk voor dapper betoond gedrag op het slagveld het hertogdom Bourgondië verkreeg, en de dochter van de Vlaamse graaf, Margareta van Male (het boek wemelt trouwens van Filipsen en Margareta's...).  Met dit feit in 1369 start het Bourgondische tijdperk voor onze streken.  Een meer dan belangrijk scharniermoment dus... De geur van viooltjesparfum hing in de Vlaamsche Lucht.  Toch focust de schrijver op een véél vroegere tijd.  We keren zowat 1000 jaar terug in de geschiedenis, en richten ons oog op het eiland Burgundarholm in de Oostzee (het huidige Bornholm tussen Polen en Zweden).  Opgejaagd door de Hunnen beginnen grote volksverhuizingen naar veiliger gewesten.  De straffe winter van 406 is een meevaller voor deze vluchtende massa's.  Over de dichtgevroren Rijn trekken de inwoners van dit eiland in de richting van wat nu Frankrijk is.  Daar zullen zij hij hertogdom stichten.

Ik ga natuurlijk het boek niet vertellen...  Maar lang vergeten verhalen worden weerom opgeduikeld, zoals het doopsel van Clovis, op aansturen van de Bourgondische prinses Clothilde...  In vogelvlucht klapwieken we over eeuwen geschiedenis: de geschiedenis van Frankrijk en Bourgondië - zo nauw met mekaar verweven...

 

 

We bevechten Noormannen en we bakkeleien met de pausen van Rome en Avignon, zijn getuigen van moorden die leiden tot wraakzucht, trekken van slagveld tot slagveld in de honderdjarige oorlog die nét wat jaren langer duurde..., Slappe Duitse Keizers en sluwe Franse koningen...  Aan de tafel zitten met een ouwe Brabantse hertogin (één van de belangrijkste meubels uit onze geschiedenis.  De tafel.  Niet de hertogin)... we zwerven door het rijke Brugge vol handelszaken én bordelen...  We leren de koppige Gentenaars kennen en hun gewiekste Arteveldes. We tellen de inwoners van de Vlaamse en Hollandse steden..., breken lansen ..., handelsbelangen, gemene kuiperijen, alle truuken van de foor, vetes tussen vaders en zonen, ongelukkige huwelijken..., we drinken wijn van zonnige Bourgondische hellingen en dwalen door de ziekenzaal van 'l Hôpital de Dieu in Beaune...  En dat de mosterd in Dijon dient gehaald, en waarvan we kwamen als we terugkeerden van een 'kale reis'  weten we nu ook. 

Kanseliers, Kruisvaarders, oprukkende Turken, kroniekschrijvers, een kierewiete roi en een waanzinnige prinses, dichters,Moren, met de handschoen getrouwden, ridders, schapenkoppen, bankiers, dappere Zwitsers, bastaards en minaressen, Prinsbisschoppen, Spaanse Katholieke Koningen...,: ze passeren allen de revue!

Ingewikkelde stambomen worden bevattelijk uit de doeken gedaan, en mochten we toch effe de draad kwijt geraken: achteraan in het boek staan die netjes uitgeschreven.  Verhelderend.  Ondanks de vele, vele namen en ingewikkelde vertakkingen tussen Europese vorstendommen, geraken we het spoor zelden of nooit bijster.  Dit heeft alles te maken met het talent van Bart om ons op de goeie weg te houden.

 

 

Je kan het boek amper wegleggen.  Het boeit vanaf de eerste letter tot het einde... tot bij de laatste Bourgondiër, 'onze' Karel V die opgroeide in Mechelen, aan het Hof van Savoye van zijn tante Margareta van Oostenrijk en heerser werd over een Rijk waar de zon nooit onderging...Het doodsvonnis over het Bourgondische tijdperk is dan al getekend, en het hertogdom gaat geruisloos en roemloos over in Frankrijk, dat maar al te graag diens schittering 'vergeet'.  Voortaan worden we door Habsburgers bestuurd..  Met de kin vooruit en een weemoedige blik achterwaarts...

Mechelen dat met stadsmuseum Hof van Busleyden volledig de Bourgondische kaart heeft getrokken komt echter pas op pagina 423 in het verhaal.  Niet verwonderlijk trouwens.  Pas onder Karel de Stoute wordt onze stad belangrijk in de geschiedenis van Bourgondië.  Karel richt dan zijn 'Parlement van Mechelen' op.  Onze stad wordt hiermee de feitelijke hoofdstad van de Nederlanden.  Men kan het al een soort van 'compromis belge' noemen. Er zouden er later nog ettelijke volgen.  De belangrijke steden die tot hiertoe het hoofddecor vormden, vissen naast het net.  Voortaan is Mechelen toonaangevend.  Tal van stadspaleizen rijzen als paddestoelen uit de grond, en de weduwe van de vaak meedogenloze Karel De Stoute - (vermetel oorlogsmisdadiger eigenlijk) - Margareta van York, zus van de Engelse koning - resideert er in haar paleis in de Keizerstraat dat nu - veel minder groot dan het ooit was - onze stadsschouwburg herbergt...

 

 

 

Auteur Bart Van Loo is een groot Frankrijkliefhebber.  Maar nu trekt hij helemaal de kaart van onze oergeschiedenis.  En dat verhaal heeft hij overtuigend neergepend. 

Hij droeg dit boek op aan zijn echtgenote Coraline, een Française uit het Bourgondische Nevers, die amper of niks wist over deze geschiedenis die haar land zo vakkundig had weggemoffeld.  In ons Vlaanderen kwam ze thuis...

Ook zijn vierjarig dochtertje betrekt Bart in die eer.  De kleine Clémence die zowat tientallen keren de taalgrens oversteekt in het gezin Van Loo, wist hem als geen ander te motiveren om verder te zetten bij het zwoegen aan dit boek.  Als hij het even niet meer zag zitten kon zij hem overtuigen.

 

Toen ik op een dag het licht in de duisternis van de middeleeuwen niet meer vond, begon ik uit wanhoop onze lampen te sorteren.  Ik moest iets doen!  Ze waren bijna allemaal van het merk Philips.  Terwijl ik ze rangschikte, keek ze belangstellend toe. Zonder het te beseffen praatte ik hardop.  Ze hoorde me zeggen: 'Philips, Philips, Philips...'  Plots onderbrak ze me en riep: 'Filips de Stoute!'  Ik moest onbedaarlijk lachen en ging meteen weer aan het werk....

 

En op zijn schoenen liet Bart de naam van deze hertog aanbrengen: Philippe le Hardy..  Want hij wou letterlijk in zijn schoenen staan  bij het schrijfproces... Het is hem gelukt ook.

 

 

De kop is er af.  Na deze voorstelling in Mechelen gaat Bart op tournee met wat hij zelf zijn 'theatraal college' noemt.  Op tal van plaatsen in Vlaanderen en Nederland zal hij vertellen over dit boek.  Ik was blij dat ik er bij was.  Enne dit prachtige boek krijgt beslist een ereplaats in mijn bibliotheek!

Het was een pracht van een avond in Salvator!  Hier in de aloude hoofstad van de Bourgondische Nederlanden.  Bart oogt moe na de signeerbeurt waar geen einde leek aan te komen...  Morgen volgt nog een interview voor Radio Klara.  Het zal het laatste niet zijn...

Koop dit boek héél zéker bij jouw favoriete boekhandel!  Het is het overwaard!!

 

 

'De Bourgondiërs - Aartsvaders van de Lage Landen' is uitgegeven bij De Bezige Bij.  560 pagina's.  Hardcover.  34,99 Euro.  (een prikje voor wat ongetwijfeld één van jouw lievelingsboeken worden zal...)

 

 

Op 6 april gaat in het Hof van Busleyden een 'Bourgondische dag' door.  Ook auteur Bart Van Loo zal weerom aanwezig zijn.  Alles wordt nu nog klaargestoomd, maar noteer het alvast en hou de website van het museum in de gaten!