Mechelen, parel van Bourgondiërs of van Habsburgers?

met categorie:  

Mechelen, parel van Bourgondiërs of van Habsburgers?

 

Het in 2017 drie-maandendurend festival Op.Recht.Mechelen werd beëindigd met een slotspektakel dat in GvM als volgt werd beschreven: ”Alhoewel er een duidelijke dynamiek in het spektakel zat, betwijfelen we of de toeschouwers helemaal mee waren met het verhaal”.  Daarbij nog een kanttekening...

 

Nu het oudste stenen stadhuis in Vlaanderen en het Hof van Savoye, het oudste gerechtsgebouw van België, weldra tot een winkel zullen worden getransformeerd die Mechelen bij de toeristen in de verf moet zetten, heb ik uit goede bron vernomen dat de stedelijke diensten Erfgoed, Musea en Toerisme niet geïnteresseerd zijn in het beschikbaar stellen van de brochure in zes talen “De Grote Raad – Parlement van Mechelen” door Prof. Dr. Louis Maes.  Volgens de Mechelse stadsdienst past die communicatiestijl (het betreft hier een wetenschappelijk onderbouwde, vlot leesbare tekst) niet in de “Bourgondische verhaallijnen” die men nog aan het ontwikkelen is.  Jammer dat ze dit niet hebben kunnen realiseren met de 5.600.000 euro die door de Mechelse burgers werden betaald.  De totale kostprijs van het festival bedraagt immers 224 miljoen euro (frank?) voor activiteiten gespreid over 9 maanden tijdens de jaren 2016-2018!

Positief is dan weer dat op de dienst Toerisme een boekje in het Nederlands wordt verkocht waarin de auteur aan 'slow shoppers' informatie biedt over 32 topadressen in Mechelen die Heerlycke, één van de Zeventien Provinciën.

Anderzijds stel ik mij de vraag wat men in Mechelen verstaat onder een Bourgondische stad?  Dit is in feite een complete leugen: Mechelen is nooit de echte verblijfplaats geweest van een Bourgondische vorst, want zowel Margareta van Oostenrijk als Karel V waren Habsburgers…  Het was Margaretha van Oostenrijk die van Mechelen de bestuurlijke hoofdstad maakte.  Tijdens haar regeerperiode werd bijgedragen tot het uitgebreide kunstbezit en de diverse merkwaardige gebouwen, waaronder het Hof van Busleyden (dat nota bene tijdens de Habsburgse periode werd gebouwd).

De brochure “De Grote Raad – Parlement van Mechelen” zal dan ook via andere kanalen worden aangeboden aan de talrijke binnen- en buitenlandse toeristen die het nu moeten stellen met een glossy boekje waarin staat dat de hoge snelheidstrein in Mechelen stopt (getuigenis van een Rotterdammer) wanneer dit niet waar is.  Ook aan deze verhaallijn moet nog worden gesleuteld.

Koestert Mechelen zijn geschiedenis?  Ik denk het niet.

 


Bert,

 

Formeel heb je gelijk maar toch ben je wat te streng in de leer. Voor de tijdgenoten was Filips de Schone in de eerste plaats nog een Bourgondiër, al had Lodewijk XI ervan geprofiteerd om het hertogdom Bourgondië weer in te lijven bij de dood van Filips grootvader Karel de Stoute. Filips was tenslotte wel de zoon van Maria van Bourgondië en van een armoezaaier als Maximiliaan de Habsburger. Filips was de laatste echte vorst van de Nederlanden die uitsluitend de Bourgondische erfenis van zijn moeder beheerde, zich niets aantrok van Oostenrijk waar zijn vader de scepter zwaaide. Zijn zoon Karel, genoemd naar de overgrootvader, werd bij zijn geboorte "onzen hertog" genoemd en die hertog sloeg terug op Bourgondië. Karel zelf heeft zijn hele leven tevergeefs geprobeerd Bourgondië terug te krijgen en gaf die opdracht zelfs door aan zijn zoon Filips (aan wie hij onder protest van de Castiliaanse edelen de naam van zijn eigen vader gaf). Karel maakte de Nederlanden zo goed als onafhankelijk van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie in 1548 (Transactie van Augsburg) en iedereen noemt ze in die tijd de Bourgondische Kreits (een naam die voor het eerst in 1512 opduikt). Ik kan begrijpen dat een toeristische dienst die Habsburgse erfenis niet teveel beklemtoont want bij die benaming denkt men al gauw aan de  Oostenrijkse keizer Franz Joseph en Sissi. Bourgondisch-Habsburgs was wel correct geweest en dan had men de lijn kunnen doortrekken tot keizer Franz; de laatste heer van Mechelen die in 1794 zijn Nederlanden verloor en ze niet meer terug wilde in 1814 ondanks het verzoek van zijn vroegere onderdanen. Ik heb ooit in het stadsarchief een document gelezen waarbij de nieuwe vorst der Nederlanden, Willem I, laat informeren wat de Mechelse elite wenst. De meerderheid wil inderdaad de terugkeer van hun vroegere Heer die lekker ver in Wenen resideert en zich dus niet teveel kan moeien.  

 

Wat me wel in de holle gezwollen perstekst stoort is de constante referentie naar Vlaanderen zonder het belangrijk voorvoegsel "huidige". Een van de grote kenmerken van de Bourgondische tijd is de blijvende verschuiving tot vandaag van rijkdom en macht van graafschap Vlaanderen naar hertogdom Brabant. Willem I richt zich in zijn proclamaties nog naar de Vlamingen en Brabanders en feitelijk zou Brabant een logischer benaming voor het Nederlandstalig deel van de Zuidelijke Nederlanden geweest zijn. Brabant was altijd veel meer Nederlandstalig dan Vlaanderen. De invloed van Consciences Leeuw heeft zeker een grote rol gespeeld in de keuze van de naam Vlaanderen. En omdat de Vlaamse regering de miljoenen betaalt kiest Mechelen liever voor een anachronistische benaming.