Jobstijding

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Midden de jaren vijftig van vorige eeuw stierf Fons Smets - mijn overgrootvader die ik  nooit kende - in het toenmalige OLV-gasthuis in de Keizerstraat.  De uitvaartplechtigheid ging door in de kapel van dit ziekenhuis.  Zoals het toen wel gebruikelijk was, werd door fotograaf J.Laenens uit de Adegemstraat een rouwalbum gemaakt. Op enkele van de foto's zie je in het zwart gehulde familieleden het plein voor het gasthuis opgestapt komen, naar de kapel toe.  Toen stond nog een ijzeren hekwerk aan de straatzijde van het plein dat nu Margaretaplein wordt genoemd.  In het midden staat op een sokkel een bronzen beeldhouwwerk: Job.  In de jaren tachtig moest dit historische en knappe beeld de plaats ruimen voor een prefab waarin tijdelijk (maar toch nog voor héél wat jaren) de kinderafdeling van het ziekenhuis terecht kwam.  Job verhuisde naar de Zwartzustersvest waar hij geplaatst werd aan de rechterkant van de ingang van de 'nieuwbouw' van het ziekenhuis.  Daar staat hij nu nog, maar het vergt wat zoekwerk om hem te vinden.  Job staat verstopt tussen het groen.  En dat is wel jammer te noemen... Het gaat dan ook niet zomaar om een sculptuur van 13 in een dozijn.

De laatste jaren kiest Mechelen bewust om beeldhouwwerk op straten en pleinen te plaatsen.  En dat juich ik toe.  Of het nu gaat om 'levensvreugde' van Mariëtte Teugels op het Plaissanceplein, de 'Drie gratiëen' van Wynants in de Lange Schipstraat, 'de jonge Beethoven' van J.P.Laenens of 'Kijken naar de Maan' van Frans Walravens op de Haverwerf...: het is fijn om bij het wandelen door de stad geconfronteerd te worden met die kunstwerken van vroegere en hedendaagse beeldhouwers.  En dit zijn maar enkele voorbeelden.  Binnenkort mag op de Vijfhoek nabij de Fonteinbrug een grote uil neerstrijken, en ook mogen we in de toekomst een 'Kareltje' op zijn hobbelpaard verwelkomen in de Keizerstraat...

Nu mag Karel - de latere keizer Karel V die in onze stad zijn kinderjaren doorbracht zijn hobbelpaardje hebben.  Ik gun het hem. Maar mag IK dan ook mijn stokpaardje hebben?  Ik wéét het.  Een aantal jaren geleden brak ik ook al een lans voor de terugkomst van Job.  Ik haal mijn wensdroom vandaag terug vanonder de stofnesten.

 

 

Het standbeeld is bijzonder expressief. 

Het toont de bijbelse figuur Job op de mesthoop.  Die Job werd volgens het verhaal overladen met alle mogelijke tegenslagen.  Te veel om te dragen.  Zo wou God hem op de proef stellen.  Het ging zelfs zo ver dat de man, vereenzaamd en ziek, met builen toegetakeld op de mesthoop terecht kwam.  En ondanks dat alles bleef Job ongenaakbaar trouw aan zijn God.

Op het beeld staat het volgende opschrift:

 

De Heer heeft mij alles gegeven.  De Heer heeft mij alles ontnomen.  Zijn Heilige wil geschiede...

 

Dat is de geschiedenis van Job, geplaagd door alle denkbare 'Jobstijdingen'.  Bij de bouw van het ziekenhuis in de negentiende eeuw vond men het wel passen om een sculptuur te laten maken, de thematiek van Job verbeeldend.  De door onheil en ellende geteisterde zieken dienden maar een voorbeeld te nemen aan die man uit het Oude Testament met zijn oneindige vertrouwen in zijn God. 

Het is Jef Willems die het beeld maakt.

En dat is niet de eerste de beste. 

De kunstenaar wordt in 1845 in Antwerpen geboren.  Zijn opleiding krijgt hij aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in onze stad.  Eén van zijn lesgevers is Joseph Tuerlinckx die de standbeelden van Margareta van Oostenrijk en Rembert Dodoens in steen kapte.

Willems zou met onze stad verbonden blijven.  Ook al werkt hij een tijdje in Parijs aan de Ecole des Beaux-Arts.

Later - van 1871 tot 1910 - het jaar van zijn dood - is hij leraar aan onze academie. 

Willems is als beeldhouwer vooral bedrijvig in het maken van decoratief werk, standbeelden, grafmonumenten.  Hij weet vele prijzen te kapen.

Voor de nis van het Gerechtshof - het voormalige paleis van Margareta van Oostenrijk, het Hof van Savoye, maakt hij voor de nis boven de ingangspoort een sculptuur die Vrouwe Justitia voorstelt.

 

 

Jef Willems wordt de eerste voorzitter van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen.  Dit is in het jaar 1889.

Twee jaar later - in 1891 - vervaardigt Willems het beeld van Job.  Hij krijgt er best veel 'applaus' voor.  Méér zelfs: dit beeld verdient een gouden medaille op de wereldtentoonstelling in Berlijn.

De kunstenaar komt eerder dramatisch aan zijn einde. 

In 1910 verdrinkt de 65-jarige beeldhouwer in de Dijle in Muizen na tijdens een wandeling verrast te worden door een hevig onweer...

 

 

Dit mooie en historische beeld van één van onze grootste Mechelse beeldhouwers uit de negentiende eeuw heeft men indertijd verplaatst.  Dat had natuurlijk zijn reden.  Maar Job verdient terug een ereplaats.  Hij mag niet langer stiefmoederlijk behandeld worden.  Hij mag terug een prominente plaats krijgen!

Job hoort bij het vroegere 'gasthuis'.  Daar 'klopt' zijn verhaal.  In dat historische kader van het negentiende eeuwse - toen erg 'moderne' ziekenhuis dat het oude OLV-ziekenhuis dat tussen Dijle, 't Plein en OLV-straat lag verving, komt hij pas helemaal tot zijn recht.

Dit is dus een pleidooi voor de terugkeer van Job.

Misschien past het wonderwel in de strategie om beelden in de kijker te zetten in het straatbeeld?  Soms moeten we écht niet ver zoeken naar waardevolle kunst.   Die hebben we wel in huis. Hedendaagse en nieuw aangekochte beeldhouwwerken in dialoog met ons artistiek erfgoed: het moet toch kunnen?

Job kan onze Keizerstraat nog boeiender maken dan ze al is...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dat zal dan best op de voet opgevolgd moeten worden bij de herbestemmig van de gebouwen van het ziekenhuis. Voordat een mens het weet ligt Job misschien terug op zijn mesthoop...

Hopelijk verzeilt Job niet tussen de stenen van "De Lepelaer" of gaat hij de weg niet op van de verdwenen mooie gietijzeren boorden rond het grasperk vóór de St Romboutskathedraal aan Onder de Toren.  In Mechelen weet men maar nooit...

of van de wijzers van de toren of van de reuzen die ooit een miserabel onderkomen hebben gehad en wat werd er ook eens terug gevonden op de zolder van de kerk van O.-L.-Vr.-o/d-Dijle?

 

Ne kakkewiet Malenie.

Zo werd begin jaren 80 in het Van Roytijdperk omgesprongen met ons erfgoed.  Een verhakkelde grootvader reus stond te verkommeren in een nog verhakkeldere minderbroederskerk.

foto Roger Kokken (1982)

Dag Jan,

het kan zijn dat ik me vergis, maar heeft Job ook niet een aantal jaren op de Veemarkt gestaan ?

Zo tussen het college en het vroegere lyceum ?

grtjs

Eric

Ik denk dat niet...  Het is voor het eerst dat ik hier van hoor.  Volgens mij heeft die altijd tot aan zijn verhuis naar de Zwartzustersvest op het pleintje voor het gasthuis gestaan...

Vermoedelijk vergis ik mij met het beeld van Neptunus dat op de Veemarkt staat of stond.

't is dan ook al lang geleden dat ik nog eens in Mechelen was.

 

Eric,

tot ze Job naar op de vest achter de struiken hebben verbannen, stond hij steeds voor de kapel van het gasthuis.  Je verwart wellicht met "Vadderik" (het beeld van Neptunus), dat bij mijn weten een drietal keer is verhuisd.

inderdaad Roger,

daar heb ik me mee vergist, met de Vadderik !!!

De laatste doet het licht uit.