1653-1655 Een Mechels anderhalf jaar...

met categorie:  

  (foto's: JanSmets)

Mechelen likte zijn wonden.  De godsdienstoorlogen met alle ellende van dien waren nog niet lang achter de rug.  De Vrede van Munster werd amper een vijftal jaren voordien gesloten.  Maar alles lag nog vers in het geheugen.  Mechelen droeg er de littekens van.  De grote glorieperiode van de hoofdstad der Nederlanden was voorbij.  Mechelen hield enkel een troostprijs over: het was de zetel van het aartsbisdom.  De macht was naar elders verhuisd.  De Grote Raad vergaderde nog in Mechelen, en daarom was er nog wel wat adel die hier resideerde.  Maar een grote rol was niet meer weggelegd voor Mechelen.  De stad was in een winterslaap gedommeld.  Buiten de stadsmuren was het vaak onrustig en de inwoners durfden deze veilige 'grenzen' niet zomaar oversteken.  Ook was er wel wat wrok tegenover de Nederlanders met hun 'ander' geloof dat had geleid tot de woelige tijden die nog maar net voorbij waren.  Het is in deze stad die genoeg had van oorlog dat een anderhalf jaar lang ene Leidenaar, George Doublet, woonde en werkte.  De man was aangesteld als rechter in de tweeledige kamer die hier zetelde om er te oordelen over geschillen en overtredingen van het Vrede Traktaat dat in 1648 gesloten was.  Puur maniakaal schetste deze Hollandse rechter het dagelijkse leven van onze Dijlestad in zijn geschriften.  Het geeft een uitzonderlijk boeiend relaas van het reilen en zeilen van de Mechelaars in die tijden.

Na drie jaar intensief onderzoek brengt stadsgids Pierre Levens in eigen beheer  een boek uit  dat dit historische beeld van het Mechelen van 360 jaar geleden voor de lezer uit de doeken doet.  Het boek is rijk geïllustreerd met afbeeldingen, oude prenten en een stadsplan.  Elke Maneblusser die ook maar een beetje geboeid is in zijn stad en zijn geschiedenis zal er zijn gading in vinden.  Niet alleen de academicus zal er zijn duimen en vingers bij aflikken: ook de modale Mechelaar zal het met plezier lezen...  Vanaf vrijdag 10 juni kan je het aanschaffen in de Mechelse boekhandels, en dit aan de prijs van 19,95 Euro.  Het werd gedrukt door drukkerij Coloma.  Het ingebonden  boek  in A4-formaat telt 256 blz.

 

Een roman is het helemaal niet.  En toch krijgen we een fraai geborsteld portret van deze stad in het midden van de 17de eeuw.

We mogen Georges Doublet best dankbaar zijn om zijn gedreven opgetekend ooggetuigenverslag dat niet minder dan 940 bladzijden telt. 

De is de grote verdienste van Pierre Levens dat hij dit voor ons allemaal vakkundig bestudeerde, en in een interessant boek wist te verwerken met de titel:

'Genoeg oorlog! Mechelen na de Vrede van Munster.  Het dagelijks leven in Mechelen en omgeving uit het dagboek van een Hollander 1653-1655 reizen, leven, vermaak, misdaad en religie'

 

Georges Doublet behaalde in Leiden een diploma in de rechten en de letteren en zetelde in de Raad van Holland.  Hij was een afstammeling van de familie Doublet waarvan verschillende personen ambten bekleedden in de Grote Raad in Mechelen.  Georges Doublet werd aangesteld als rechter in de tweeledige kamer van Mechelen om oordeel te vellen over geschillen en overtredingen van de Vrede van Munster.  Tijdens zijn verblijf hield hij dus een dagboek bij.  De inhoud van deze geschriften biedt ons vandaag een schat aan info over het leven in onze stad in deze zeventiende eeuw.  We kijken naar Mechelen door de ogen van Doublet en maken kennis met zijn dochters, zijn personeel en de woning waar hij verbleef... Georges Doublet was beslist een ijdel man.  Hij was ook erg  geboeid door zijn stamboom.  Door zijn geschriften zien we hem ook als man van vlees en bloed.  We krijgen dus eveneens een karakterschets van Doublet.

 

Georges Doublet woonde op de Botermarkt naast de toenmalige brouwerij De Bel, in een huis van de jezuïeten.  Op de cover kan je het huis rechts op de prent zien.  Zelfs zijn huurcontract van huis, en koetsenstalling zette hij in zijn dagboek.

 

 

In zijn dagboek worden zijn reizen per schip naar Mechelen en zijn verplaatsingen in de buurt van onze stad minitieus beschreven.  Maar ook krijgen we ooggetuigenverslagen van schutterswedstrijden, toneelvoorstellingen en processies, misdaad, zijn ontmoeting met de Zweedse koningin in Antwerpen, kloosterleven en tegenstellingen tussen protestanten en katholieken te lezen.

 

Zijn dagboek bleef lang onbekend.  Er was dan wel op het einde van de 19de eeuw een Nederlandse geschiedkundige - Fruin - die enkele stukjes die hij zelf boeiend vond in een paar artikeltjes goot, maar dit was slechts fragmentair, en telde hoop en al tien à twintig bladzijden.  Over gewone mensen en hun doen en laten begon men pas te schrijven bij het begin.  van de 20ste eeuw.  Eerder toevallig ben ik op het dagboek gestoten toen ik in het stadsarchief opzoekingswerk deed over de lakennijverheid.  Ik ben zo ook op de naam van de familie Doublet gekomen, waarvan Georges dus een afstammeling was.  Deze vooraanstaande familie begon me te boeien.  De Doublets die ambten bekleedden in de Grote Raad zijn na de godsdienstproblemen naar het Noorden gevlucht.  Georges Doublet had dus wel degelijk Mechelse roots!  Hij voelde zich zowat een halve Mechelaar.  Ook via zijn Utrechtse echtgenote van wie de ouders eveneens Mechelaars waren.  In Leiden heb ik het dagboek blad voor blad gefotografeerd, en daarmee begon alles...

 

In dat Mechelse decor ontdekken we hoe de mensen hier aten en dronken, maar we vernemen ook hoe de rechtbank werkte.

 

Letterlijk over alles en nog wat schreef hij.  Zo heeft hij het in zijn dagboek ook over de postbedeling.  Het duurde zo'n twee dagen voor er post uit Den Haag in Mechelen terecht kwam.  Maar tot 's avonds laat en alle dagen van de week werd de post afgeleverd.  Georges schreef het allemaal tot in detail neer.  Eens op dreef schreef hij soms tientallen bladzijden over één onderwerp.  Hij moet ook een fenomenaal geheugen gehad hebben...  Zo maakte hij zelf heel eenvoudige schetsjes van ondermeer  het interieur van het toenmalige stadhuis (nu postgebouw)...  Ook dit nam ik over in mijn boek.  Net als zijn originele handschrift. Over het leven in het begijnhof maakte hij ook notities.  Zo had hij een begijntje in dienst dat zijn beide dochters hielp en onderricht gaf bij naaiwerk, was en verstel...

 

Doublet mag dan wel protestant geweest zijn, en deze overtuiging stak hij niet onder stoelen of banken: hij had groot respect voor het plaatselijke religieuze gebeuren.  Hij had dan ook door zijn achtergrond deels een Katholieke opvoeding gehad, en heel wat gebruiken waren hem niet vreemd.  Zo'n vijftig à zestig bladzijden heeft Doublet gewijd aan de verhoudingen tussen Katholieken en Protestanten en over hoe hij dat ervaren heeft.  Ook zijn haat-liefde verhouding met de religieuze orden in deze stad worden belicht.

Na zijn Mechels verblijf was het de bedoeling dat hij een tijdlang aan het werk zou worden gesteld in Dordrecht.  Later was het plan om naar Mechelen terug te keren.  Georges Doublet huurde een huis in Dordrecht, maar hij werd ziek (hij zou een longziekte hebben gehad die hem al langer kwelde), en hij is onderweg gestorven in 1655.

Pierre Levens heeft drie jaar aan zijn boek gewerkt en hij mag er zéker trots op zijn.  Nooit eerder verscheen er zo'n uitgebreid werk over deze man en zijn dagboek.  In die zin is het een primeur.  Pierre deed veel opzoekingswerk van Leiden tot het jezuiëtenarchief in Beveren.  Maar vooral het gemeente-archief van Den Haag is hij erg dankbaar voor de geboden hulp.  Pierre vertelt me dat hij bijna 'één' werd met Doublet. Pas vorige maand was het boek af.  De echtgenote van Pierre las alles na - ook op verstaanbaarheid voor een modale lezer.

 

Misschien leuk om te vermelden is het feit dat ik op zaterdag 24 september een dialectwandeling zal doen met als onderwerp mijn boek.  Schrijf deze datum dus maar op.  We vertekken dan om 14u30 aan het standbeeld van Opsinjoorke op de Grote Markt!

 

 

Pierre Levens is een geboren en getogen Mechelaar die het grootste deel van zijn beroepsbezigheid doorbracht in de verpakkingsindustrie.  Tijdens zijn brugpensioen op 64-jarige leeftijd behaalde hij een masterdiploma in geschiedenis aan de Leuvense universiteit en sinds 1999 is hij stadsgids in Mechelen.  Ook maakt hij deel uit van de werkgroep Mechels dialect.

 

Pierre signeert op zaterdag 11 juni zijn boek:

 

- 10 u - 12 u in Salvator

- 14 u -  16 u in Standaard Boekhandel

- 16 u - 18 u in De Zondvloed

 

 

 

 

 

 

Pierre Levens @ Standaerd Boekhandel IJzerenleen...

Foto Gimycko