OLV-van Leliëndaal wordt...in ere hersteld

met categorie:  

  (foto's: Jan Smets)

Nu de Bruul bijna helemaal in een nieuw kleedje steekt, en de gevel van de OLV-van Leliëndaalkerk er opnieuw  fris opgeknapt bij staat, valt de wat 'armoedige staat' van het Maria-en kind beeld nog méér op.  Maar..er wordt werk gemaakt van haar rehabilitatie.  De Moeder Gods mag uitkijken naar een volledige make-over.  Het 18de eeuwse beeld wordt grondig gerestaureerd.  De werken zijn gestart, en binnen 80 werkdagen zullen moeder en kind stralen als nooit voorheen!

 

(kerkgevel voor de restauratie werd aangevat.  Nu staat hij er véél fraaier bij...)

In een ouder boekje - 'Heiligenbeelden op de openbare weg' van de nu misschien bij velen vergeten bekende Mechelse volkskundige Jozef Van Balberghe, lees ik het volgende over het betreffende Mariabeeld:

 

Ten jare 1814 plaatste men in die nis het O.L.Vrouwbeeld hetwelk er nog prijkt.  Het is in witte steen, in renaissance-stijl gebeiteld en stelt de Heilige Maagd voor met 't Kindje Jezus aan de hand; in de rechterhand, staand op een wolk omgeven van engelenkoppen, houdt het kindje een verguld kruisje.  Dit beeld, met rijke drapering en van een eigenaardige, niet misplaatste hoofdtooi voorzien, doet wel hups aan, en is aangenaam van uitzicht; het treedt gans in den trant der beeldhouwwerken van Lucas Faydherbe.  Boven het beeld, te midden van een vergulde stralenkrans, zweeft een duif: zinnebeeldige voorstelling van de Heilige Geest.  de grote nis wordt verder gevuld met twee mooi gesmede lantarens waarin elektrisch licht wordt gebrand op de Mariadagen...

 

(Jozef Van Balberghe)

 

Dat elektrisch licht brandt nu wel altijd, en niet enkel op de feestdagen...

Van licht gesproken: ik wil mijn licht ook wel eens opsteken bij pater Maurits Delbaere, één van de laatste jezuïten van Leliëndaal, en die bovendien historicus is...  Hallo Maurits?

 

Er is niet veel geweten over dit Mariabeeld, en wat pater Louis Brouwers ooit schreef over de kerk van Leliëndaal heb ik hier niet in mijn bezit.  Maar het beeld moet er gestaan hebben toen in 1901 de jezuïeten verhuisden van de Schuttersvest naar de Bruul.  Tot aan de vandalenstreken van de Franse bezetting stond daar een stenen monstrans: zoals in meerdere kerken een aanduiding dat achter de muur - dus binnen in de kerk - het Allerheiligste bewaard wordt.  In de 19de eeuw is de kerk drie maal privaat gebruikt geweest door religieuze instellingen.  Heeft één van hen het beeld geplaatst?  Ze woonden naast de kerk in het huidige jezuïtenhuis.  Eerst was het de Katholieke universiteit.  Leuven was eerst staatsuniversiteit geworden en de bisschoppen waren na het verdwijnen van Willem I begonnen met een nieuwe universiteit.  Daarna het Klein Seminarie dat in opbouw was aan de vest, maar geen plaats genoeg had.  'Petit pensionat du Bruel' stond er toen op de gevel.  Tenslotte kwamen de Witte Paters van Afrika; die hadden een apostolische school - dit wil zeggen: kandidaten woonden in de Bruul, maar volgden humanoria op het college...  Veel wijzer zal je met dit alles niet worden wat het beeld betreft, maar meer kan ik niet helpen...

 

Toch erg bedankt voor deze boeiende randinfo pater Maurits! 

 

  (Maurits Delbaere)

 

In het boek 'Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen - Mechelen' vind ik nog wat méér:

 

"De kerk van Leliëndael is een barokkerk van Lucas Faydherbe.  De eerstesteenlegging in 1662 werd gevolgd door verschillende wijzigingen van de plannen en opbouw met heel wat problemen ondermeer met het overhellen van de voorgevel, welke na betwisting toch afgebroken werd in 1664 en vervangen werd door de huidige.  De inwijding gebeurde pas in 1674.  Begin XIX was de kerk verwaarloosd en toegetakeld door de Burgerlijke Godshuizen en werd het rijke interieur verkocht.  Het werd ingericht als magazijn en schrijnwerkerij en de geveltop werd uit vrees voor invallen afgebroken.  Er werd een muur in de kerk geplaatst tussen het tweede en derde venster voor inrichting van een infirmerie.  In 1834 werd de kerk terug opengesteld, en kort daarop, door samenwerking van het bestuur van het Klein Seminarie en de Burgerlijke Godshuizen hersteld en voorzien van nieuw meubilair, het afbreken van de muur en het verbreden van het koor.  In 1900-1901 was er een wijziging van het grondplan door architect Van Boxmeer en werd het koor overgebracht naar de straatkant.  De twee kleine deurtjes in de gevel aan de Bruul werden pas van dan af als ingang gebruikt. Later volgden grot van Lourdes, een nieuwe sacristie en aankoop van nieuw meubilair.  De wijzigingen van gevel en interieur geven een vervormd beeld van de oorspronkelijke kloosterkerk.  (...)  

Zandstenen gevel in de Bruul, met verwerking van arduin voor pilasters en lijstwerk.  (...) Een gebroken fronton uitlopend op krulmotief en een centrale cartouceh onder pseudo-fronton; nis oorspronkelijk voorzien van monstrans, vernietigd in 1796 en in 1814 vervangen door een barok Mariabeeld op wereldbol.  Hierboven een fronton waartussen gevelsteen en sokkel van het oorspronkelijk Sint-Norbertusbeeld van Langhemans uit 1715, dat werd vernietigd tijdens het frans bewind en in 1901 vervangen werd door een Sint-Ignatiusbeeld, patroon van de jezuiëten..."

 

 

Dit alles geeft toch wat nuttige informatie over de huidige gevel die we nu kunnen bewonderen in de Bruul.

De gevel van de voormalige norbertinessenpriorij werd vorig jaar opgewaardeerd, en daar hing een kostenplaatje aan van 40 000 Euro.  Op vraag van schepen van Monumentenzorg Greet Geypen, gingen de Mechelse paters die al meer dan 100 jaar eigenaar zijn van de aanpalende  voormalige kloosterkerk gingen akkoord om de gevels van beide panden als één geheel te laten reinigen.  Toen reeds werden afspraken gemaakt op na reinigingswerken ook de beeldengroep in de nis te restaureren.

Vorig jaar bekostigde de stad het materiaaltechnisch onderzoek van de beeldengroep voor een bedrag van 3260 Euro, waarna de dienst Monumentenzorg instond voor het administratief gedeelte en een bestek opmaakte voor de restauratie.

Ondertussen werd aannemer Geneviève Hardy uit Borgerhout aangesteld om de beeldengroep onder handen te nemen.  Het kostenplaatje hiervoor bedraagt 31 941 Euro.  Hiervan wordt 80 % gesubsidieerd.  De overige 6388 Euro wordt bijgepast door de vzw Huis van Leliëndael.

 

  (schepen Greet Geypen)

 

De werken die vandaag werden gestart zullen 80 werkdagen duren.  Eind dit jaar zullen ze klaar zijn.  De werken omvatten de restauratie van de cartouche, de nis, de beeldengroep en de lantaarn.  We zijn tevreden over de samenwerking met de Mechelse Jezuïeten die vlot verliep.  Het resultaat van de reinigingswerken van de gevel mag gezien worden en tilt de vernieuwde Bruul en het gebouw naar een hoger niveau, zoals wij dit voor ogen hadden.  De restauratie van de beeldengroep wordt de kers op de taart.  De cartouche wordt gereingid en geschilderd.  de aannemer zal losse voegen en cement verwijderen en indien mogelijk wordt het gouden opschrift gereconstrueerd.  De bepleistering van de vlakke achterzijde van de nis wordt maximaal behouden; de zijkanten worden hernomen en het geheel krijgt een lichtgrijze kleur.  Het Mariabeeld zal in haar geheel worden ontdaan van de overschilderingen en nadien terug afgewerkt - conform de oudst aangetroffen laag: een witte afwerking met accenten in bladgoud.  De dubbele lantaarn, de duif en de stralenkrans van de duif worden gerestaureerd en de ontbrekende scepter wordt opnieuw aangebracht...

 

Maria staat afgebeeld als 'Maria-Medeverlosseres'.  Met deze titel wordt aangegeven dat Maria Jezus geholpen heeft in zijn opdracht om de wereld te verlossen van het kwaad.  Vaak wordt ze bij deze voorstelling vergezeld van verschillende kenmerken en attributen.  Men merkt hier de wereld(bol) aan haar voeten en de slang van het kwaad die zich kronkelend probeert meester te maken van deze globe.  terwijf Jezus met een kruisstaf de slang de kop indrukt, helpt zijn moeder mee door het beest te vertrappelen en het Jezukind liefdevol bij de arm te houden...

 

En dat het niks te vroeg is dat de beelden worden gerestaureerd, tonen deze foto's:

 

 

 

 

 

 

 

Ine Van den Wijngaert die in de Bruul woont, maakte vandaag een foto van haar 'overbuurvrouw' die in de steigers staat.   Bedankt om dit naar me door te sturen Ine!

Leliendael 1903

Restauratie aan de gang:

(foto's: Jan Smets)

Leliëndael 1726

Maurits Delbaere laat me weten dat toen hij in 1993 weer in Mechelen kwam wonen na jarenlang werk in Afrika, de lantaarntjes elke zaterdag werden aangestoken.  In de jaren '90 van vorige eeuw werden ze weggenomen voor werken, en zijn dan voorgoed 'verdwenen'.  Ze werden later vervangen door deze volgens hem eerder pover aandoende exemplaren.