Boven Water

  (foto's: Jan Smets)

Hij lacht zijn tanden bloot.., en hij toont hiermee het gezicht van zijn volk...van de Andes.  Zijn kunstwerken tonen het nog méér - met een ontwapenende en ontroerende naiviteit.  Maar vergis je niet: zijn kunst laat ook een kritische stem horen.  Wat hem drijft is de overtuiging om een bewustzijn te verruimen en het leven in zijn land - Peru - te verbeteren.  Kunst kan daarbij een belangrijke rol spelen, vindt hij.  Zo'n twee weken verblijft hij in ons land: Teodoro Ramirez Pena (°1964), en dit op uitnodiging van Broederlijk Belen.  De gekende Peruviaanse kunstenaar maakte een werk dat het recht op water in Peru in beeld brengt.  Je kan het deze dagen bewonderen in Het Huis van de Mechelaar.  Maar er is beslist meer te zien!

 

 

Ik bekijk zijn 'retabels' met grote bewondering.  Je kan er uren naar kijken, en steeds meer details ontdek je dan...

Ja, het zijn wel degelijk 'retabels'.  Zo staat het ook op zijn visitekaartje dat ik toegestopt krijg.  Teodoro laat zich 'artista de retabolos y ceramica' noemen.    Vier retabels staan nu opgesteld in de expo 'Boven Water' in het Huis van de Mechelaar.  Ze doen me denken aan onze middeleeuwse retabels, en zélfs aan onze unieke Mechelse Besloten Hofjes, waar kunstig en met veel huisvlijt beeldjes en andere 'prullaria' verwerkt zijn tot een artistiek geheel.

Ik vertel het Teodoro.  Ja, hij weet wel dat de oorsprong van de retabels in onze streken te vinden zijn.  Zijn 'interpretatie' van die oude kunstvorm geeft een nieuwe dimensie.  De Vlaamse retabels krijgen door hem een Latijns-Amerikaanse invulling.  En deze weken keren ze terug naar het Oude Continent....

 

 

Elk jaar nodigt Broederlijk Delen mensen uit van de partnerorganisaties elders in de wereld.  Dat is dus dit jaar niet anders.  Maar deze keer legde men nog een ander, origineler accent.  Men vertrok van de vraag: "Wat als we nu eens met kunst en ontwikkelingssamenwerking samen in zee gaan?"  

Zo startte dit kunstproject 'Boven Water' als idee voor een dialoog tussen Zuid en Noord in woord en beeld.

 

Teodoro Ramirez maakte speciaal voor de campagne van 2015 het retabolo kunstwerk 'Desarollo - dices', dat de campagne in zijn land symboliseert.  "Ontwikkeling - zeggen ze".   Het is de kernachtige en kritische samenvatting van het idee. 

Het Andesgebergte is rijk aan mineralen en trekt grootschalige mijnbouwbedrijven aan die echter bij de ontginning het broodnodige water vervuilen en inpikken van de boerengemeenschappen.  Die hebben dat water heel erg nodig om te leven en om aan landbouw te kunnen doen...

 

Teodoro:

 

Vooreerst wil ik iedereen danken om zo talrijk hier aanwezig te zijn op de vernissage.  Het is een hele eer om het verhaal van mijn land te kunnen vertellen.  Van jongsaf heb ik in mijn kunst deze aanklachten willen verwerken:  de mensenrechten, de vervuiling...  Het Peruviaanse volk leeft sterk verbonden met de natuur.  We hebben veel eerbied voor Pacha Mama -  Moeder aarde.  Ze geeft ons voedsel.  We dienen haar te respecteren

 

Dat evenwicht geraakt verstoord.  Ongebreideld kapitalisme breekt de band met de natuur.  De niets ontziende mijnbouw is nefast voor de mensen die leven in dit land.  Hun landbouwgronden verdrogen...  Het water dat levenskracht geeft, sijpelt weg...  De boer in Peru blijft achter in zijn hooggebergte - verweesd en arm.  De bezorgdheid om dit gebrek aan water is een thema dat Broederlijk Delen dit jaar in de kijker wil zetten. 

 

Je leest veel over mijnbouw, maar je beseft pas echt wat er gebeurt als je met eigen ogen de getroffen gebieden ziet en met de inwoners praat.  Onvoorstelbaar dat men beweert dat mijnbouw economische ontwikkeling stimuleert, terwijl het vooral schade aanricht.

 

Samen met Teodoro werden ook andere kunstenaars, verenigingen en scholen uitgedaagd om kunst te creëren waarbij de vraag 'wat betekent water voor jou' centraal staat.  Het resultaat van dit alles zie je op de expo.  Zuiver water, altijd en overal; een evidentie of toch niet?

 

 

 

Teodoro die in Lima woont, verblijft deze weken in België bij een Chileense kunstenaar.  Salmen met hem zijn er nog 7 andere 'partners uit het Zuiden' te gast in ons land.  Teodoro was deze dagen al in Antwerpen, Gent, Leuven.  De tentoonstelling die nu opgesteld staat in het Huis van de Mechelaar, was eerder te zien in Brussel.

 

Je kan de expo  gratis bezoeken van donderdag 12 maart tot 25 maart in het Huis van de Mechelaar.  Mis hem vooral niet!

 

 

Op de expo kan je vier retablos van Teodoro bewonderen..  Daarnaast zie je dus ook werken van andere kunstenaars. zoals ondermeer Kaarin Poppe, Jean P.Laus, Wim Adriaenssens, Jeanine Billens, Luce Mertens, Solange Moeschal, Colette Bertin, Elien Noppe, Julie Duquesne en de Chileen Carlos Ramirez.

De Mechelse scholen die hun artistieke bijdrage leverden zijn: Busleyden Atheneum, Campus Stassart, Het Sint-Janshof en De Ark...  Voor ze aan hun kunstwerken begonnen kregen ze inhoudelijke workshops over het verbruik van water..

 

.

 

Daarnaast ging ook VormingPlus aan de slag met het thema Kunst en Ontwikkelingsamenwerking.

Heel boeiend en trefzeker zijn ook de gedichten die door een zevental cursisten van WiebelWoorden werden neergeschreven.  Veerle Schaltin, de bezielende kracht achter WiebelWoorden bracht op de vernissage haar gedicht:

 

                        

 

Melchora

Een laatste druppel striemt

in haar gezicht

geen masker

van klei

maar troep vuil

viezigheid

die kloven bijt

in haar hart

handen

 

Haar kinderen zijn weg

haar schapen dood

zij blijft

wroeten

in dorre grond

een laatste druppel sijpelt

geen zweet

maar opgedroogd

boerinnenbloed

 

 

 

anke.deneef@broederlijkdelen.be    015 29 84 14

www.broederlijkdelen.be