Stan Maes wil voorouder Nicolaas Van der Veken weer onder aandacht brengen

  

(foto's: Jan Smets)

Nicolaas Van der Veken is één van de bekendste én begaafdste kunstenaars die ooit aan de slag waren in deze stad.  Deze beeldhouwer-sculpteur was vrij honkvast, en veel van zijn werk valt nog te bewonderen in Mechelen.  Nicolaas werd in 1637 geboren in de Kapelstraat in de wijk Den Ham. Hij is in de Dijlestad ook gestorven in 1704.  In zijn familie waren velen actief als leerlooier, en da's niet verwonderlijk gezien de geschiedenis van deze Mechelse buurt.  Zelf is hij nooit gehuwd en hij heeft geen kinderen nagelaten.  Maar zijn jongere broer Lambertus (1640-1709), die ook werkte in het atelier van zijn beroemde broer, deed dat wel.  Stan Maes is via zijn moeder nazaat  van de kunstenaar in de elfde generatie.  De moeder van Stan, Rina Barthélémy, heeft zich vroeger reeds vastgebeten in de familieroots en Nicolaas Van der Veken.  Massa's opzoekingswerk heeft ze gedaan gedurende vele jaren.  Stan stond er op de 'eerste rij' naar te kijken.  Door werk en tijdgebrek heeft hij er zich toen weinig mee bezig gehouden.  Maar nu wil de 63-jarige Maneblusser als een soort van 'ere-schuld' aan zijn moeder, de draad weer opnemen.  Hij heeft er zich opgestort, en zeker na zijn naderend pensioen wil hij dat tempo nog opdrijven.  Dat alles moet resulteren in een mooi kunstboek over zijn ver familielid... 

 

 

(Stan bij een biechtstoel in de Sint-Katelijnekerk - werk van Nicolaas Van der Veken)

 

Mijn beide ouders, Jan Maes en Rina Barthélémy zijn reeds lang overleden.  Mijn vader is telg van de in Mechelen wel bekende Maesfamilie.  Je kent ongetwijfeld  oom Jos Maes, die heel zijn leven fervent scout was, en gebeten was door de geschiedenismicrobe.  Een andere oom was Jackie Maes, wel gekend als amateurkineast.  Ook mijn vader was heel erg bezig met film.  Mijn moeder werd in in het oorlogsjaar 1914 geboren in een Mechels gezin uit de franstalige burgerij.  Mijn grootmoeder was immers met een Waal gehuwd.  Moeder was een verstandige vrouw die ooit haar studies heeft moeten 'opbreken', wat niet zo zeldzaam was voor jongere meisjes van haar generatie.  Maar ze heeft haar talenten wel degelijk gebruikt in haar leven.  Zij was met vanalles en nog bezig.  Zo verdiepte ze zich in stamboomonderzoek, en ze begon in het Mechels Stadsarchief te graven in haar verleden.  Het idee dat ze via haar moeder, Marie-Louise Van der Veken, verbonden was met beeldhouwer Nicolaas Van der Veken, leefde wel in de familie.  De bevestiging is er dan ook gekomen.  Ze was wel degelijk verwant met de kunstenaar.  Moeder stamt af van Lambertus, de broer van Nicolaas.  Speciaal om oude documenten te kunnen lezen, is ze het schrift uit die tijd beginnen studeren.  Ze heeft er zich echt in vastgebeten, en vanaf dat mijn vader Jan, die op het architectenburo werkte van Leo Beeck, op pensioen ging, heeft hij haar hierbij geholpen.  Het werd een mooie samenwerking.  Mijn moeder was enorm geboeid in cultuur en geschiedenis, en vader was eerder bezig met filmen en tekenen.  Maar die beide interesses hebben ze verenigd. 

 

Rina en Jan zijn toen 'de boer' opgegaan om werk van Nicolaas Van der Veken op te sporen.  Ze hebben veel opzoekingswerk gedaan, en fotografeerden nauwgezet alles wat ze vonden.  Het resulteerde in vele foto's en schrijfsels.  Deze dingen zijn nooit gebundeld en uitgegeven.  Maar wel verschenen er stukjes in het jaarboek van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen.

 

(nauwgezet verzamelden Rina en Jan het werk van Nicolaas Van der Veken, en alles werd gefotografeerd...)

 

 

Het is een prachtige inventaris geworden van al wat van Nicolaas is bewaard gebleven in Mechelen, maar ook in Antwerpen, Turnhout...  Moeder verkreeg zelfs de toestemming van de kardinaal om zijn werken overal ongestoord te kunnen bekijken.  Die aanbeveling van de kardinaal opende natuurlijk vele deuren.  Nu herontdek ik al die schrijfsels.  Natuurlijk had ik er vroeger wel belangstelling voor, maar tijd ontbrak me wel in mijn werkzaamheden als TV-hersteller.  Moeder vertelde er veel over, en ze hoopte dat ik later zou voortzetten waarmee ze bezig was.  Dat doe ik nu om deze 'ereschuld' af te lossen.  Ik sprokkel alles bij mekaar en verdiep me hoe langer hoe meer in de geschiedenis van deze stad.  Binnen afzienbare tijd ga ik met pensioen, en dan zal ik me er nog meer mee kunnen bezig houden.

 

Vader Jan Maes heeft in de jaren zeventig ook een film gemaakt over de kunstenaar.  Hij duurt zo ongeveer drie kwartier.  De tekst voor de film werd geschreven door A.Monbaillieu en Rina koos de muziek bij de beelden.  Fernand Maes - broer van Stan - sprak de tekst in. (Fernand is ook nu nog actief als vrijwilliger in het stadsarchief waar hij met anderen oude documenten inscant).  De film is meermaals vertoond: voor de Mechelse filmclub Mecina, voor de Edgard Tinelkring (waarvan Jan en Rina ook lid  waren), voor de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen...(waar Jan trouwens ook een lezing gaf over Nicolaas Van der Veken).  Maar nadien is hij nooit meer 'boven water' gekomen.  Stan is nu van zin om een remake te maken van de film.

 

(Stan Maes in zijkapel Sint-Romboutskathedraal.  de stenen engelenfiguren zijn van Nicolaas Van der Veken)

 

 

Ik wil de film restylen met groot respect voor het werk van mijn ouders.  Misschien kan ik hem mee aanbieden bij het kunstboek dat ik van plan ben te maken...  Nu ben ik vooral bezig met al wat mijn ouders hebben verzameld in dozen te invenariseren: de foto's, teksten, krantenknipsels...  Zo ontdekte ik bijvoorbeeld een krantenknipsel uit Gazet van Antwerpen over de diefstal van een beeld van Nicolaas uit de kerk van OLV-Lombeek in de jaren zeventig...  Later volgt dan het uitschrijven van dit alles.  Ik wil ook al de werken opnieuw fotograferen en wil er een mooi boek mee maken. Er bestaat immers niet bijster veel in boekvorm over Nicolaas Van der Veken. Het gaat me helemaal niet om om er geld aan te verdienen, maar wel om mijn voorouder uit de vergetelheid te halen.

 

 

(Met Stan bij biechtstoelen in de Katelijnekerk...)

 

Over het privéleven van Nicolaas is amper iets geweten.  Hij werd geboren in de Kapelstraat - Het huis is al lang verdwenen.   Hij werd gedoopt in Sint-Rombout.   Nicolaas werd leerling bij de beroemde Mechelaar Lucas Faydherbe.  In 1662 werd hij lid van de Mechelse Sint-Lucasgilde.  Nicolaas had een groot atelier.  Eén van de velen die bij hem werkten, was zijn broer Lambertus.  Nicolaas was erg getalenteerd in houtsnijwerk.   Hij kreeg veel grote opdrachten van de Kerk.  Vooral zijn engelachtige figuren zijn bewonderingswaardig.  Het bekendst werd hij voor zijn prachtige biechtstoelen.  In onze stad kan je ze nog bekijken in de Katelijnekerk dat haast een 'Van der Vekenmuseum' mag genoemd worden, in de Sint-Janskerk en in de Sint-Petrus en Pauluskerk (voorlopig niet in deze laatste, wegens de aan de gang zijnde restauratiewerken. Ze zijn echter bijzonder knap.  Het zijn 14 prachtexemplaren waar hij samen met zijn leerlingen aan werkte tussen 1683 en 1684;  Tijdens de Franse bezetting werden deze biechtstoelen verstopt achter een valse wand.  Waarschijnlijk zijn ze daarom ook goed bewaard gebleven).  Ook de zogenaamde 'Kristus op de koude steen', de deur in het tabernakel en de 'steunende engelen' van een zijaltaar in Sint-Romboutskathedraal zijn van hem...(hij maakte immers ook stenen beelden, alhoewel minder talrijk).  Zijn werk signeerde hij steeds met de letters NVV.

 

 

Ik wil nu afmaken wat mijn ouders begonnen zijn.  Het is een titanenwerk, maar ik wil het voltooien.  Het laat me niet meer los....

 

 

(de monumentale biechtstoelen in de Sint-Petrus en Pauluskerk zijn nu helemaal bekist tijdens de restauratiewerken...)

  

(Sint-Petrus en Pauluskerk...)

                                 

  (biechtstoel Sint-janskerk)

(gepolychromeerde houten groep in de Sint-Janskerk)

  (Kristus op Koude Steen - St.-Rombout)

(de vorig jaar prachtig gerestaureerde biechtstoelen van de Katelijnekerk tonen heel expressieve engeltjes...)

(Sint-Petrus en Pauluskerk...)

 

 

 

 

 

 

 

 

Keep up the good work, Stan !

:-)

Meer van dat.

Hier meer over Nicolaas Van der Veken in het Nationaal Biografisch Woordenboek (pagina's 939 tot 941)

Boeiend. Ik kijk uit naar het resultaat, Stan!

heel veel volharding gewenst, het lijkt me een titanenwerk

 

Hello,

Is deze Stan Maes ook diegene die lang geleden ook een TV zaak had in Willebroek, in de buurt van café de Harlem, tenzij ik me zwaar vergis.

 

Ik had inderdaad een TV zaak in Willebroek, maar café de Harlem herinner ik mij niet meer. Mijn zaak was gevestigd in het gebouw van 'The Club' en naast 'Den Beer".