Mechelse dialect

met categorie:  

De ‘Faculteit van het MECHELS DIALECT’ doet in 2014 volgende zaterdagnamiddagwandelingen onder leiding van volgende stadsgidsen:

  • 26 april: Marcel Kocken: “’t Stadôôs oep z’n Mèchels”
  • 24 mei: Paul Delbaere: “Den Deutse Kââzer verzaupe”
  • 28 juni: Julien De Winter: “Zeekeninstellingen-in Mèchele”
  • 26 juli: Eddy Verhoeven: “Ââlege en-uile atribeute”
  • 30 augustus: Michel Leriche: “Leive in een bezette stad”
  • 27 september: Pierre Levens: ”Lup, lup, lup, de gardevil is daa”

De wandelingen starten om 14:30 uur (allef drââ) aan het standbeeld van Op-Sinjoorke (Grote Markt Mechelen.

Warm aan te bevelen.

De gids kan je volgen aan € 3.00.

 

Schandalig fout gespelde en zelfs Slechtmechelse titels voor die dialectwandelingen:

“’t Stadôôs oep z’n Mèchels” ==> ...oep ze Mechels (Men hoort daar geen 'n'. Die is er slechts vóór een b, d of klinker.)

“Ââlege en-uile atribeute” ==> Dat koppelteken staat daar onnozel. In deze spellingsconventie is er geen reden om af te wijken van de dubbele 't' als in AN en andere talen, dus "attribeute". Bij normaal spreekritme is er op twee plaatsen echter wel een extra 'n' te horen vóór die bepaalde klanken. Ik laat in het midden of de eerste een echte tussen-'n' is die men tussen koppeltekens zou moeten plaatsen, dan wel een nog overgebleven meervouds-'n' ; de tweede hoort zeker steeds vast aan het woord dat voorafgaat aan het woord dat tot die 'n' aanleiding geeft [zoals "nen dikken aap", "uilezen ââven boet"]. Kortom, “Ââlege-n-en uilen attribeute” ofwel en m.i. beter “Ââlegen en uilen attribeute”.

“Leive in een bezette stad” ==> Leiven in...  (Bij normale spreeksnelheid hoort men de 'n', die ook hier een soort tussen-'n' zou kunnen zijn maar m.i. eerder een vóór bepaalde klanken ook in het dialect overgebleven infinitiefvorm met 'n'.)

”Lup, lup, lup, de gardevil is daa” ==> ...is da (Het klassieke gezongen zinnetje heeft altijd een korte 'a'. Dat is trouwens normaal want "daa" zou heel nadrukkelijk een welbepaalde richting/locatie aanwijzen, wat hier niet de bedoeling is: zoals "A-j-is da" betekent het 'Hij komt er aan' en ook in dit AN wil 'er' eigenlijk zeggen 'bijna hier'.)

't Is blijkbaar hoog tijd om eens serieus les te geven, mennekes. Zeven fouten in de 28 woordjes van zes titeltjes... Hopelijk struikelt men niet zo dikwijls bij het wandelen want da gaa zier doon.

Een taal is een levend iets. Verba volant, scripta manent: hoe groter het aandeel "mondeling" in het gebruik van een taal, hoe sneller ze evolueert. Elke poging om "het" Mechels te inventariseren levert per definitie een momentopname op. Hoe meer contacten met (sprekers van) andere talen en dialecten, hoe meer beïnvloeding. Doordat het contact met mensen uit dezelfde wijk of hetzelfde dorp niet langer de hoofdbrok vormt van de gesprekken die mensen dagelijks voeren, is die evolutie in een stroomversnelling gekomen. "Regiolecten" nemen de plaats in van de vroegere dialecten. Ze lijken, zeker wat de woordenschap betreft, veel meer op de standaardtaal dan de oude dialecten, maar zijn herkenbaar aan de daarvan afwijkende uitspraak (vooral van klinkers), ritme en melodie die overgebleven zijn van de dialecten van de streek. Je kan dat betreuren of toejuichen, maar je kan die evolutie niet tegenhouden.

Je kunt wel stellen dat net die evolutie het zinvol maakt om zo veel mogelijk vast te leggen van wat onherroepelijk verdwijnt, zodat geïnteresseerde nabestaanden er kunnen van genieten, zoals wij nu genieten van prenten en foto's van verdwenen stadsgezichen...

Ondanks deze relativerende taal wil ik de initiatiefnemers, en alle mensen die met dialectonderzoek bezig zijn, feliciteren en bedanken voor hun inspanningen.

Het Mechels is een gesproken taal, die op verschillende plaatsen grote verschillen vertoont.

Het schrijven is een fonetische weergave van die dialecttaal en kan dus bijkomende verschillen geven. Ook al heeft Hendrik Diddens in zijn dialect woordenboek een aanzet gegeven om het Mechels te standaardiseren het blijft moeilijk om een eenvormige schijfwijze te bekomen. Leven = Lève is één manier Leive is een andere.

Natuurlijk zijn een groot deel van uw opmerkingen volkomen terecht maar het omzetten van spreektaal naar geschreven taal blijft altijd een bron van vele tegenstellingen.

Kom gerust eens luisteren op 04/10 om 14 u 30 aan Op-Signoorken' voor de wandeling 'Lup, lup, lup de gardevil is da' ik zal u daar van antwoord dienen.

 

@'pierre levens': Er bestaan conventies om dialecten te spellen, o.a. voor het Brabants - waar Mechels linguistisch toe behoort. Gelukkig ben ik daar zeker niet mee omdat het ons ertoe aanzet veel woorden verkeerd uit te spreken o.i.v. de vertrouwde spellingsregels voor de standaardtaal - in zulke mate dat de betekenis verloren raakt tenzij men bij elke zin diep nadenkt. Met fonetische tekens zijn dan weer te weinigen vertrouwd. Daarom ontwierp ik een spelling die in de eerste plaats vlot en begrijpend laat lezen, door volle prioriteit aan de uitspraak te geven. Het vergt geen oefening om de analytische zin even achterwege te laten en gewoon in gedachten of luidop te lezen wat er staat, zodat men als het ware zichzelf aanhoort en het vertrouwde Mechels evident begrepen wordt. Voor degenen die niet vertrouwd zijn met het Mechels, is het daarentegen een gemakkelijke manier om de correcte Mechelse uitspraak te weten te komen. Zie Mechelen Mapt spelling, met enkele staaltjes in het artikel Sint-Maarten. Misschien interesseren u ook andere artikels in de categorie Mechels dialect.

Ik kan mezelf in uw spellingsvoorstel wel vinden.

Als ook alle anderen overtuigd raken zit er wel iets in.