Mechelen onder Spanjaarden, Fransen,Hollanders en Oostenrijkers...

   

(tekeningen: Jan Smets)

Een paar dagen geleden heb ik dan de laatste bladzijde gelezen van het uiterst boeiende boek van Rolf Falter: 'België, een geschiedenis zonder land'.  Het was een mooie opfrissing van ouwe geschiedenislessen uit een grijs verleden, en een verhelderend en vlot geschreven relaas van de toch wel bewogen historie van onze gewesten.  Verbazingwekkend hoe ons landje zo vaak het slagveld bij uitstek was om Europese oorlogen uit te vechten....  En steeds opnieuw zwaaiden vreemde heersers hier de scepter.  Mechelenbinnenstebuiten gaat met een reeks van vier zomerwandelingen dieper in op het thema, en wil vertellen hoe onze stad de heerschappij van Spanjaarden, Hollanders, Oostenrijkers en Fransen meemaakte...

 

De eerste wandeling - Mechelen onder de Oostenrijkers -  gaat zondag 12 augustus van start.... Om 14 uur wordt verzamelen geblazen aan de leuningen van de IJzerenleen.  (wie er op dat moment niet kan bij zijn, kan de herhaling op 15 augustus om 19 uur meepikken).

 

Mechelen onder de Oostenrijkers belicht de figuur van Jozef II, die we misschien nog kennen als de 'Keizer-Koster'.  Hebben wij Mechelaars last gehad van zijn 'bemoeienissen'.  Liet de man zich inspireren door George Washington, of was het net omgekeerd?  Maar...: ook andere verhalen en weetjes worden opgediept: Hoe verdiende een haarsnijder zijn kost zonder een hoofd aan te raken; waarom was een goeie landkaart zo belangrijk;  en waarom lieten de Maneblussers het water uit de Leuvense vaart weglopen?   "kom en herbeleef het 18de-eeuwse gekrakeel in onze stad!"

 

Mechelen onder de Spanjaarden is het thema van de tweede wandeling, op zondag 19 augustus om 14 uur, of om 19 uur op woensdag 22 augustus. 

 

Wat kwamen de furieuze Spanjaarden zoeken in Mechelen, en waar vonden we het Spaans gasthuis?  Maar ook: welke Spaanse roots hebben 'den Boesjkammeree' en Opsinjoorke?  Karel V verliet onze stad voor Spanje, maar welke Spaanse sporen vinden we vandaag de dag nog terug? 

 

 

Op zondag 26 augustus, volgen we vanaf 14 uur Mechelen onder de Nederlanders en de Geuzen.  Wie er dan niet kan bij zijn, kan op woensdag 29 augustus om 19 uur de wandeling meemaken.

 

Leuke weetjes weerom...  Waarom werd onze Sint-Romboutstoren niet afgewerkt, en waar liggen die stenen dan nu?  Wat deden de Geuzen met onze patroonheiligen?  Waarom liggen er in Sint-Rombouts, de relieken van 'heiligen van Gorkum', en waarom verschool onze aartsbisschop zich in een kast?  Wat hebben de Hollanders en de gedenkplaat in de Befferstraat met elkaar te maken...   De antwoorden krijg je dan alvast...

 

 

Op zondag 2 september is er dan de laatste themawandeling (of op woensdag 5 september om 19 uur...).  Dan focussen we ons op Mechelen onder de Fransen.

 

De Franse Revolutie in 1789 en de daaropvolgende bezettingen door de Fransen betekenden het einde van wat men het ancièn régime noemt.  Wat was er dan zo 'nouveau' aan de volgende jaren?  Hoe zat het ook alweer met de Brigands en de Code Napoléon?  Wat gebeurde er met onze geroofde kunstwerken, en waar bevonden zich de Place du repos, Place des épous en de Rue de la Fécondité?   Benieuwd nu?  ...

 

 

 

Je kan bij UIT in de Hallestraat reserveren, maar je kan dit ook online doen.

De duurtijd van zo'n wandeling is maximum 3 uur, inclusief een rustpauze in een volkscafé.  Cash bij vertrek kost de deelname 7 euro (drankje niet inbegrepen).  Maar bij voorinschrijving is dit maar 5 euro (en voor RIMleden slechts 2 euro.  Gratis onder de 12 jaar).

 http://www.mechelenbinnenstebuiten.be/

Boeiend lijkt me wel...  En Mechelenbinnenstebuiten staat garant voor kwaliteit.  Dat mocht ik al ervaren...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Plakaat in de Putsestraat (aka Befferstraat) is van Frédéric de Mérode, die tegen de 'Ollanders vocht en na een fatale kogel in zijn been daar, bij familie, kwam sterven.

En na effe googlen heb ik volgende dingen opgepikt :

Place du repos : Sint-Janskerkhof - Place des époux : Sint-Katelijnekerkhof - Rue de la Fécondité : Begijnenstraat

Met dank aan De Ware Vrienden

Bij de Heiligen van Gorcum kom ik bij de naam van Petrus Ascanus, die in Den Briel vermoord werd en in de Sint-Romboutskathedraal werd vereerd.  Misschien is dat reliek wel een staartbeentje of zo van Petrus Ascanus.

En hier is het Spaanse Gasthuis.

Ha Gim?   Ben jij je  al googelend aan het voorbereiden om een gidstocht te leiden? 

;-))

 

@ Jans :

Vraagje : Waren deze gebouwen ook onderdeel van het Spaans Gasthuis ?  Ik dacht van wel.

TSM - Foto's Gimycko 

Iedereen die denkt dat hij een Mechelenbinnenstebuiten-wandeling al googelend kan inschatten ... is eraan voor de moeite. Speciaal voor onze gimycko zal ik mijn t-shirt aantrekken met de bedrukking: ' Fuck Google, ask me! ' ;-), Menig Turkije bezoeker zal dit herkennen.

Zeg Gim, als je de dingen niet alleen wil weten, maar ook wil begrijpen, kom dan maar langs op een van de tochtjes :-)

Hoe meer ik met gidsen bezig ben, hoe meer ik er van overtuigd ben dat de weetjes maar een begin zijn. Het gaat over het vertellen ven verhalen, het scheppen van een tijdskader, het duiden, en verduidelijken: het boeien van mensen.

Aha, een goeie gids moet zich totaal inwerken en volledig onderdompelen in zijn onderwerp.

(Deel van een) Foto Gimycko - Ferre & Kwa Beth (aka RdM)

;-)

@gim: je kan dat letterlijk én figuurlijk bekijken, maar je hebt gelijk. Een gids die alleen wikipedia-data meegeeft, is niet echt zijn geld waard :-D

o.a. Rudi en Ferre geven je méér dan wikipedia-data!!

 Amai ja Rudi en Ferre een keer bezig gezien en gehoord, mijn kaken deden pijn van het lachen.

Nooit geweten dat de drukkerij van den tsm deel uitmaakte van het Spaans Gasthuis.

@jans : Moogt ge een plooistoeleke meenemen om onderweg af en toe te zitten en te luisteren?

Hier de Rudi in den tijd van de Highlanders Oostenrijkers.

;-)

Ik nodig onze allesweters graag uit om Mechelen Mapt met zulke info te verrijken. De details zijn natuurlijk voor hun rekening.

Hier gaan we weer met één van de onnozelste legendes uit de geschiedenis. (uit de duim gezogen in de 19de eeuw om la belgique te promoten). De zuidelijke Nederlanden zijn alleen bezet geweest tussen 1794 en 1814 door de Fransen en tweemaal door de Duitsers. Hier was geen Spaanse bezetting (Spanje bestond niet eens). De Heer van Mechelen was ook koning van Castilië en koning van Aragon. Later was de Heer of Vrouwe van Mechelen ook koning van Hongarije en Bohemen en aartshertog van Oostenrijk en meestal ook keizer van het Heilige Romeinse Rijk der Duitse natie. In Mechelen was geen "Spaanse" of "Oostenrijkse" en zeker geen "Hollandse" kommandatur. De Nederlanden waren zo bezet dat ze in 1814 de terugkeer van de "Oostenrijkse bezetter" vroegen en niet kregen want die bezetter (keizer Frans) was zijn vroegere onderdanen zo beu omdat hij toch niets aan hen te zeggen had zodat hij het verzoek weigerde en liever Lombardije en de Veneto vroeg waar hij niet welkom was. 

Klopt helemaal Jan.  Merk echter op dat in het ganse artikel van Jan met geen woord gerept wordt voor bezetting of bezetter, enkele bij de Fransen, zoals je trouwens zelf aangeeft. Allicht zijn de titels iets te suggestief met het bijwoord 'onder', en termen als 'de scepter zwaaien' en 'heerschappij'.

In een tekstje van drie lijnen nuanceren blijft moeilijk, maar wees gerust, de tochten duren heel wat langer en daar is genoeg plaats voor nuancering. Wat de bedoeling van deze wandelingen is, is het ontdekken van die vreemde invloeden op onze Mechelse stad en bevolking, niet het bezetten van of overheerst worden door.

 ... Alva, de Castiliaanse koorknaap,  kwam (voor een kleine 80 jaar) op theevisite bij Willem van Oranje, maar een Spaanse bezetting kan je dat toch nauwelijks noemen ...

Das een Furie :-)

sluit me aan bij Jan Neckers: het is een hardnekkige mythe dat ons land door Spaanse of Oostenrijkse heersers 'overheerst' of bezet' zou geweest zijn.

De Zuidelijke Nederlanden maakten eeuwenlang deel uit van een multinationaal Habsburg rijk. Daar zaten nadelen (oorlogen, etc?) aan vast, maar ook heel veel (economische) voordelen. Indentiteit draaide voor heel wat Mechelaars en 'Zuid-Nederlanders' in de eerste plaats rond hun stad of regio, de vorst en het katholieke geloof. Taal en cultuur waren nog niet de zwaar overschatte elementen die pas in de 19de 20ste eeuw de identiteit zouden bepalen.

Het verhaaltje over vreemde heersers en onze onderdrukte voorouders is té simplistisch en toepasbaar op 90 % van alle Europese landen en gebieden. Wie goed durft kijken en de versleten geschiedenissjablonen achter zich durft laten, ziet een veel genuanceerder en eigenlijk veel boeiender verhaal.

Trouwens ook opletten met de misleidende termen 'Spaans' of 'Oostenrijks'. Het Spaanse leger in de Zuidelijke Nederlanden (1567-1661) bestond nauwelijks uit 10 tot 15 % uit Spanjaarden. De overigen waren vnl. katholieke inwoners van de Habsburgse gebieden (Zuidnederlanders, Duitsers, Italianen, Bourgondiërs, enz.)

PS: Alva was slechts 6 jaar in de Nederlanden en de opstand van de Nederlanden zag er wellicht eerder uit als een semi-religieuze burgeroorlog, en niet zozeer een bezetting

Het is steeds goed om naar twee klokken te luisteren. 

Ja, GL, en daarom is het goed dat ge uw klok regelmatig laat kleppen..... 

De wijze woorden van Jan Neckers en Willy Van de Vijver indachtig zijn we onze gidsbeurt van vandaag, voor de 52 deelnemers, begonnen met de woorden: ' Mechelaars onder invloed ... van de Oostenrijkers ' ;-)

En ik kan getuigen: 't was een mooie start van de reeks!  Ik heb genoten van jouw verhaal Luc!

(foto: Jan Smets  -  Luc Croonen)

Meer dan een halve eeuw geleden kreeg ik die zichtkaart van mijn grootvader (met andere oude zichtkaarten en enkele reeksen van de vlietjes).

De kazerne werd rond 1948 afgebroken om plaats te maken voor de bouw van de Rijksmiddelbare Jongensschool (eerste steenlegging juni 1949)

De poort en de bakstenen wachthuisjes aan weerszijden van die poort werden in 1958-1959 bij de bouw van de nieuwe vleugel aan de RMS afgebroken.

het enige dat nog aan de kazerne herinnert zijn de ijzeren ringen aan een stuk muur aan het Berthoudersplein, in de Bleekstraat en op de Zandpoortvest.

 foto R. Kokken (2008)

Chapeau voor Luc, gisteren. Knappe uitleg en start van een boeiende reeks wandelingen. op de koop toe afgesloten met een frisse pint en wat nakaarten op de Grote Markt en dan een lekker etentje in Via, Via - wat wil je nog meer???

Toch ook nog even meegeven dat ook ik de Spanjaarden en Oostenrijkers en ook de Nederlanders nooit heb bekeken als invallers en rovers. Dat zeg ik ook regelmatig tijdens mijn wandelingen.  De Fransen en Duitsers daarentegen...

En na Oostenrijkers en Spanjaarden, stonden vandaag de Hollanders en Geuzen centraal.  Boeiende tocht met gidsen Michel en Chris!

Zondagnamiddag of woensdagavond worden de Fransen onder de loupe genomen...

(foto: Jan Smets)