Knack op 'safari' in Mechelen

(foto's: Jan Smets)

In de Weekend Knack van deze week staat een heel boeiend artikel over het groen in onze stad.  Reporters Leen Creve en Jan Haeverans gnggen op stap met bioloog en professor aan de KUL, faculteit bio-ingenieurswetenschappen, Martin Hermy.

"Ik zie veel goede wil, maar een gebrek aan middelen en vooral aan kennis.  Er wordt vaak voor heel minimalistisch groen gekozen, wellicht omdat het gemakkelijk te onderhouden valt en de groenarbeiders soms te weinig geschoold zijn... (...)"

 

 

Het is één van de conclusies die in het artikel worden gemaakt door deze professor.  Hij vindt dat het groen in de ontwerpen meer  moet worden ingecalculeerd.  Maar dikwijls hebben -  volgens hem - architecten, en zelfs tuin-en landschapsarchitecten beperkte kennis over planten.  Nochtans zou al dat groen onze steden zoveel rijker, aangenamer en gezonder maken...

Maar er is méér aan de hand volgens Martin Hermy.  Er zou een mentaliteitswijziging moeten komen, want we verdragen moeilijk het groen dat spontaan tussen kieren en spleten groeit.  Nederland, Scandinavië en Duitsland hebben daar veel minder problemen mee, en hun steden zien er daarom heel wat groener uit.  Hij pleit daarom voor meer 'wilde natuur' in de stad.

Bovendien is één van de hoofdprincipes van  duurzame stadsontwikkeling dat je elke druppel water die valt opvangt, en even bijhoudt... Zo zal de regen niet zomaar allemaal de riolen inkomen, en zorgen voor overstromingen.  Als voorbeeld haalt hij de rotonde aan het station aan: waarom is hier niet gekozen voor struiken of kruidachtigen ipv. de bloembakken?

 

 

Vanaf 2014 mogen steden in principe geen bestrijdingsmiddelen meer gebruiken voor het groen dat tussen kieren en kasseien opduikt.  Dat maakt dat architecten over publieke plekken goed moeten nadenken, wat betreft de wenselijkheid hoeveel begroeïng we 'toelaatbaar' vinden, én over biodiversiteit.

 

"Oude bomen moeten koste wat het kost bewaard worden in de stad.  Voor onze leefomgeving zijn ze van onschatbare waarde...  (...)"

 

In het artikel haalt hij aan dat het onder een boom minder drukkend warm is dan onder een terrasluifel... 

 

Wel is de professor tevreden met de opengelegde vlietjes, omdat open water hetzelfde effect heeft als verdampende planten en bomen in de stad.  Een stenen omgeving is al snel een warmte-eiland.  Water en planten zijn een natuurlijke airco en verwarming voor een stad.

 

Minder opgetogen is hij over de stenen omgeving van de Haverwerf.  Hier had véél meer groen gekunnen!  En bij de heraanleg van de Karmelietentuin zet hij ook vraagtekens.  Gras is immers absoluut niet ecologisch.  "Stel je eens voor hoeveel CO2  het onderhoud van al die gazonnetjes wereldwijd de lucht injaagt..."

 

 

Het artikel geeft beslist stof tot discussie.  Klinkt het evident of eerder overdreven?  Is onze stad écht goed bezig'?  Of is er werk aan de winkel?

Kon het bij heraanleg van pleinen of straten groener en  beter? 

 

Ik laat het in het midden.  Maar het artikel laat ons wel nadenken over onze directe leefomgeving.  Je kan het allemaal nalezen in Knack Weekend nr30 van 25-31 juli.

 

 

 

 

Jan, nu maak je het toch echt TE bont. Dat je steekpenningen kreeg van de Gasthuiszusters en van mevrouw Denyn tot daar aan toe. Maar dat je grof geld verdient met schaamteloze reklame voor Knack dat gaat te ver !

(grapje :-)

Leuk artikel overigens ! Ik maak me trouwens zorgen rond het Sint-Romboutskerkhof. De bordjes "verboden op het gras te lopen" worden alsmaar groter. Ik hoop dat ze tijdelijk zijn, want het heeft geen zin om een dergelijk plein aan te leggen als men er niet op mag.

;-))

Ja Peter!  Het leverde me een gratis abonnement van Knack op, én een etentje met  'Paling in 't Groen' op een schaduwrijk terrasje...  Nu probeer ik ook in Flair een Mechelen-gerelateerd berichtje op te pikken...  Gratis abonnement voor de dames hier in huis...  Ik zoek...

Wat deze groene meneer wel uit het oog verliest is wel de functionaliteit van een stedelijk gebied. Zo vaak te meer wordt er over de bloemetjes en de plantjes gesproken, zonder te spreken over hetgeen het groen afneemt.

In Scandinavië is het heel simpel, daar worden voetpaden en straten geasfalteerd en komt er geen groen uit spleten. Het groene effect wordt daar veroorzaakt door achtergrondcontrastering met fjorden, bergen, meren en bossen. Dus da's nogal wiedes. In Nederland zit men op een schuppensteel, maar eens buiten de stad primeert het landelijk groen. Maar dat komt omdat ze daar met een veel strenger bouwbeleid zitten.

Pleit voor meer groen daar waar het nog kan en aanwezig is. Pleit in eerste instantie voor behoud van wat er reeds is.

Jan vergeet nog het abonnement van Joods Actueel.

 Over dat gras op Sint Romboutskerkhof:  dat zijn grasmatten die de tijd moeten krijgen om in te groeien en daarom wordt er gevraagd nu nog niet over het gras te lopen, maar als ze dat nu ergens moesten verklaren ik denk dat er veel minder mensen over zouden lopen, want dat is ook een eigenschap van moeder natuur: je moet er een beetje geduld mee hebben...

 Zeer goede blog.

Wil Mechelen zich inderdaad differencieren en uitblinken, dan moet men voorbij "braaf" Disney-achtig groen gaan. Immers groen is nodig om letterlijk zuurstof aan ons en de stad te geven.

Vorige maand is de wijkraad op officiële visite geweest in Helmond, een zusterstad van Mechelen.
Wat me daar ook opviel met betrekking tot het regenwaterhuishouden is dat ze dat daar heel slim aangepakt hebben, waar wij in de binnenstad de vlietjes hebben, hebben de Helmonders of Helmondenaren diepliggende speelpleinen gebouwd in de nieuwe wijken. Bij stortvloed aan regen wordt het regenwater daar verzamelt en loopt bij mondjesmaat naar de riool waarna de speelpleinen weer bruikbaar zijn.
Een goede denkpiste voor al die nieuwe wijken die men in België wint in voormalig moerassig gebied. Weg met de instant overstromingen.

Ja Lieven, de kezen of de kazen zoals je wil, zijn gekend voor hun gevechten met het water. Hebben ze onlangs nog bewezen. Maar toch kunnen zij zelfs niet het water bergop doen lopen.

Ik vind in tegenstelling tot sommigen dat Hermy juist veel oog heeft voor de functionaliteit van de stad, of beter, hoe groen functioneel kan zijn in een stedelijke omgeving. Hij heeft het voortdurend over hoe meer stadsgroen kan bijdragen aan een betere waterhuishouding, temperatuur, luchtzuiverheid en het aangenaam maken van de stedelijke leefruimte. Zoals hij aanhaalt in het artikel (dat je ook van het internet kan plukken) kunnen al die functies ook technologisch uitgevoerd worden, maar het is zo veel goedkoper als je het "het groen" laat doen! Wat daar voor nodig is, is inderdaad wat meer creativiteit in de stadsplanning, zie bijvoorbeeld de post van Lieven.

Tegelijkertijd ontbreekt in de (voor de rest uitstekende) weergave van het artikel volgens mij een belangrijke boodschap van Hermy: de pleidooi die hij voert voor de "spontane stadsnatuur" die willens nillens in alle gaten en hoeken opduikt. De spontane stadsnatuur is zo rijk! Door het microklimaat en het feit dat er veel steen, kalk en soms strooizout voorhanden is, groeien er spontaan en onopgemerkt zo veel plantjes die je niet op "den buiten" vindt, alleszins niet in de directe omgeving. Echt eigen stadsnatuur, volledig afgestemd op en afhankelijk van het leven in de stad. Daarom is de stad is ook een feest voor botanici (en dan heb ik het nog niet over de fauna).  

Vaak wordt net die spontane natuur afgedaan als "vuiligheid" of "verwaarlozing" en gelooft men dat ze bijvoorbeeld schade aanbrengt aan gebouwen en monumenten terwijl dit vaak helemaal niet het geval is. Het leuke is juist dat naarmate de ligging (nat/droog, zon/schaduw,...) en de ouderdom van bijvoorbeeld een muur, een hele reeks andere planten de kans zien om zich te vestigen en te overleven. De plantengroei die je bijvoorbeeld vandaag kaaimuren langs het dijlepad vindt, duurt meerdere decennia om op te bouwen. Het geeft de kaaimuren extra cachet en authenticiteit. Dat kan je niet zomaar even namaken. 

Het is een ding om groen te brengen in de stad door stadsparken en tuinen allerhande, maar waarom dan ook niet oog hebben voor het spontane groen dat zich al gevestigd heeft en voor de rest helemaal geen onderhoud vraagt? Als gebouwen en muren ed in gevaar komen, dan ligt opkuisen natuurlijk voor de hand, maar vaak is het niet nodig. Waarom soms niet keizen voor het behoud van al dat mooie, oude, unieke en dus waardevolle spontane stadsgroen? Onbekend maakt helaas onbemind.

Tenslotte nog twee kleinere puntjes. Hermy geeft aan dat het "bloembakkenbeleid" van de stad wel mooi oogt, maar het is weinig duurzaam zowel ecologisch als financieel. Hij geeft aan dat door een doordachte keuze te maken voor bepaalde soorten struiken en vaste kruidachtige begroeiing op plaatsen waar het kan, de ecologische en financiële kost verminderd kan worden. Terecht denk ik: die bloembakken zijn mooi, maar met vaste kruiden en struiken zouden we in veel gevallen een gelijkaardig effect kunnen halen terwijl we geld, water en meststoffen besparen en een grotere diversiteit in de stad kunnen realiseren.

Daarnaast wijst hij op de meerwaarde van oude bomen. Ook terecht: een beleid dat twee nieuwe bomen belooft voor elke omgekapte boom, is natuurlijk beter dan niks, maar oude bomen vervullen gewoon veel meer ecologische functies dan jonge staken. Natuurlijk moet niet elke oude boom bewaard blijven, en natuurlijk moeten er nieuwe geplant worden om over 100 jaar oude bomen te zijn. Maar het gaat niet op om te zeggen dat er niks van waarde verloren gaat als een oude boom gekapt wordt met de belofte 1 of zelfs 2 nieuwe te planten. Daarom zou er een gezonde terughoudendheid moeten zijn om oude bomen op te offeren, ook in een stedelijke context.

Planten kunnen gebouwen wel beschadigen in die zin dat ze door spleten kunnen groeien waardoor vocht gemakkelijker toegang krijgt. De afloop van het vochtverhaal kent iedereen. Er zijn trouwens veel mensen die met heel veel goeie wil bomen planten en hagen laten groeien in hun tuin, maar op een gegeven moment kunnen ze dat niet meer te baas en groeit het ongeremd tot in de eeuwigheid. Met als gevolg dat de buren in een tamelijk ingesloten en schaduwrijke plek belanden. Wat groen mag, maar een mens heeft ook zonlicht nodig. Ik gooi mijn onkruidverdelger en bosmaaier dus nog niet weg.

Dat "laat dat gras maar groeien" kan en mag op den buiten. Graag zelfs. Maar niet in een stad. Dat mijn mening een aantal botanici teleurstelt, is dan maar zo.

Over "wild" of "verwilderd" groen in de stad hebben we het hier al eens gehad, in 2010.

MB-Artikel : Muurbloemekes

@ G.L. Helmond heeft niks met kaaskoppen te maken. Niet elke Nederlander is een kaaskop.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <p> <span> <div> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <img> <map> <area> <br> <br /> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <table> <tr> <td> <em> <b> <u> <i> <strong> <font> <del> <ins> <sub> <sup> <quote> <blockquote> <pre> <strike> <code> <cite> <center>

Meer informatie over formaatmogelijkheden

To prevent automated spam submissions leave this field empty.