Voor - rond - na Rik Wouters

    

(foto's: Jan Smets)

Je moet al echt op een andere planeet leven deze dagen, als je niet weet dat Rik Wouters weer hélemaal terug is in zijn geboortestad.  Binnenkort opent het Rik Wouters-museum in het Schepenhuis, en in Lamot loopt al een poosje een overzichtstentoonstelling van deze begaafde Mechelse kunstenaar die zo tragisch aan zijn einde kwam...

Maar er is méér!  In de bekende Galerij CG in de Sint-Janstraat is er ook een meer dan boeiende expositie opgezet.  Deze opende de deuren op 16 juli, maar is nog te bezichtigen tot 23 december van dit jaar.  Ik ben er onlangs binnengelopen en kreeg een rondleiding van Mevrouw Marie-Louise Grouwet, die met veel enthousiasme en vakkennis vertelde over deze kunstenaar, maar ook over zijn Mechelse tijdgenoten...

  

Marie-Louise Grouwet, die haar galerij met veel passie en gedrevenheid weet te runnen, is niet de eerste de beste.  Ze is bijzonder goed geplaatst om dit tijdperk te schetsen binnen de (Mechelse) kunstgeschiedenis.  Bovendien heeft ze ook kunstenaarsbloed, en is ze geschoold in onze Mechelse academie.  Kortom: het is een waar genoegen om door haar gegidst te worden door deze voor onze stad zo fantastische kunstperiode.

 

Voor Marie-Louise is een oude fot uit 1901 het uitgangspunt geweest.  Het is zowat de tegenhanger van een andere oude foto die in Lamot wordt tentoongesteld, en waarop we de jonge Rik en Frans Wouters zien te midden van andere leerjongens in het meubelatelier van zijn vader.  De foto in de galerij CG toont ons een groepje mooi uitgedoste jongemannen op de binnenkoer van de academie voor Beeldende Kunsten die toen in de Leopoldstraat gelegen was.  Het is een illuster gezelschap, dat op foto vereeuwigd is.

 

We herkennen de alom bekende en in onze stad haast legendarische Willem Geets (1838-1919) in het gezelschap van Theo Blickx (1875-1963), Ernest Wijnants (1878-1964), en zijn twee broers, Frans Wouters (1882-1969), Rik Wouters (1882-1916) en een aantal medestudenten.

In de galerij is er een boeiend overzicht 'geschetst' van deze generatie.  Marie-Louise Grouwet toont me het oudste werk van de tentoongestelde collectie.  het is een zogenaamde 'Vanitas' van Willem Geets, en het toont de symbolen van de vergankelijkheid.

Willem Geets was een bekwaam kunstenaar, en werd enorm gerespecteerd en gewaardeerd.  Hij schilderde en tekende, en bekend is ook het feit dat hij heel wat kartons ontwierp voor historiserende wandtapijten.  Denk maar aan de reeks in de trouwzaal van het stadhuis van Mechelen.  Bovendien stichtte Geets de Mechelse Lucasgilde in 1886.  Willem Geets was hun eerste voorzitter.  Deze gilde bestaat dit jaar 125 jaar, en dit zal passend gevier worden.  Willem Geets was de tweede directeur van onze Mechelse academie.  In de galerij kunnen we een aantal werken van hem bewonderen, waarin we zijn klassieke opleiding en vakkennis kunnen waarnemen.

  

De volgende voorzitter van de Lucasgilde, Jean-Batist Coene, is ook vertegenwoordigd.  Hij werkt in de lijn van Willem Geets.

Een andere, erg bekende 'Mechelse naam' is Albert Geudens, die in zijn leven mooie en karakteristieke stadsgezichten tekende.  In zijn prenten van het begijnhof lijkt de tijd stil te staan.  Albert Geudens - hoe bekwaam ook - is evenwel zijn carrière lang, in dezelfde klassieke stijl blijven verder werken.

                                  

 

In 1900 werd een tentoonstelling opgezet door de Lucasgilde, en daar is een amper achttien jaar oude Rik Wouters een opgemerkte exposant met zeventien werken.  Naast hem stelt ook de slechts vier jaar oudere Ernest Wijnants ten toon met beeldhouwwerk.  Hun werk werd door de critici 'gematigd-progressief' betiteld.  In ieder geval betekende hun werk een stijlbreuk met de conservatieve Lucasgilde.

De jonge, wat 'dwarsliggende' jonge veulens, stichtten kunstkring 'De Distel'.  En uit de 'stekelige' naam van de kring, kunnen we de prikke(l)nde bedoeling afleiden.  Tot de kring behoorden Theo Blickx, Theodoor Verschaeren, Rik Schaepherders, Rik Wouters, Karel Bonougure, Ernest Wijnants en Karel Verschaeren. De Distel bestond evenwel maar enkele jaren.  Maar de tot de groep behorende artiesten hebben duidelijk sporen nagelaten die tot de dag van vandaag nog hun invloed laten gelden.  De Distel brak met de traditie om nieuwe wegen op te gaan.

 

                  

 

Marie-Louise Grouwet schetst de evolutie in de manier van werken aan de hand van de tentoongestelde schilderijen.  De bloemenstillevens veranderen van een nauwkeurige en levensechte benadering naar een eerder impressionistische visie.  Rik Wouters zal ook ingaan tegen de klassieke opleiding.  Hij zet zijn eerste artistieke stappen in het meubelatelier van zijn vader.  de Mechelse meubelindustrie bleef die dagen koppig vasthouden aan vroegere stijlperioden, en bootste steeds opnieuw de uiterlijke versieringskenmerken na.  In de werkhuizen van de meubelmakers werden de meest bekwame jongens uit de arbeidersklasse wel geselecteerd om naar de academie te gaan.  Ze hadden immers de kennis van de diverse houtsoorten, en konden aardig met beitels overweg.  In de academie konden ze dan ook kennis maken met de klassieke vormenwereld.

 

In 1895 is er wel een heel getalenteerd groepje jongelui aan de slag in de Mechelse academie.  Onder hen merken we natuurlijk Rik Wouters op.  Deze ziet in het verfraaien van Mechelse meubels niet zijn einddoel.  Hij wil meer...  Zijn kunstenaarsloopbaan zal andere en nieuwe wegen volgen.

Laat ons nog eens naar de oude foto terugkeren.  Hier staat Rik Wouters tussen zijn voorbeelden en vrienden.  Wie zijn ze?  Naar wie keek hij op?  Waarom verdween de zuivere lijvoering ten voordele van de kleur?  Hoe zou in zijn werk het geniale spel tussen licht en donker sluipen?  ...  Vele vragen.  de expositie licht een stukje van de sluier op.

 

Aan één van de wanden zien we een prachtig werk van Wijnants.  Het is het intrigerende portret van zijn vrouw:

De expo is niet alleen een zogenaamde 'verkooptentoonstelling'.  De meeste kunstwerken werden ter beschikking gesteld.  Het is ook niet de bedoeling dat de tentoonstelling volledig is.  Maar ze toont wel een mooie staalkaart van een tijdperk.  Immers met het geniale werk uit deze Mechelse periode, kunnen meerdere 'MAS-sen' worden gevuld, lacht Mevrouw Grouwet.

De galerij CG wil deze tentoonstelling laten opvolgen door een expositie rond het werk van Mechelse kunstenaars van na de Tweede Wereldoorlog, die zich lieten inspireren door deze baanbrekende generatie.

Een werk dat me ook weet te beroeren is het prachtige schilderij van de Hoogbrug van Schaepherders.   Het oog wordt geleid naar een mosselboot met rood zeil onder een boog van deze gotische brug.  Licht en donker: subtiel verwerkt in een uiterst mooi schilderij.(waarvan hier een detail)

Aan een andere muur hangen klassieke prenten van de familie De Noter, en van Van den Eynde, van Stroobant en van Geudens.

                          

Fijn is het ook om tussen het tentoongestelde werk, tekeningen te ontdekken van die 'andere' Wouters: Frans, de neef van Rik, die vele jaren in Parijs werkte.

                                                

En: er is een portret van Prosper De Troyer te zien, dat ook op mijn belangstelling kan rekenen, en waarover het laatste woord nog niet is gezegd...

      

Verder zijn er ook nog boeken en catalogi in te kijken.  Boeiend is zeker de catalogus van de eerste tentoonstelling in 1946 met werken van Rik Wouters in Mechelen - dertig jaar na zijn overlijden.

 

 

En... tussen al het waardevolle fraais, hangt er ook een héél klein eenvoudig werkje, van ...jawel, 'onze' Rik Wouters.  Het is een simpele maar o zo mooie potloodtekening, waaraan een leuk verhaaltje hangt.  De jonge Rik ging op een dag in de toenmaals erg bekende boekhandel Holemans vragen naar papier om op te tekenen.  Hij kreeg van de winkeljuffrouw wat 'fiches' mee.  Maar..., ze vroeg geamuseerd aan de jonge would-be kunstenaar om als dank ook maar eentje voor haar te tekenen.  En dat deed Rik.  Tientallen jaren werd het kleine tekeningetje bewaard, zonder het besef dat rik Wouters ondertussen een heel groot kunstenaar was geworden.  Later werd het in een boek, waar het tussen de bladen was gestoken, gezocht én gevonden.  Het werd ingelijst.  Nu is het als een ontroerend kunstwerkje te bewonderen op de tentoonstelling...

 

De tentoonstelling is een must voor elke kunstliefhebber die een boon heeft voor Mechelse kunst dat de stadsgrenzen wist te overschrijden!

Praktisch:

Elke donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag kan je terecht in de galerij tussen 14 uur en 18 uur.  Op 18,22,23,24,25 en 29 september zal de tentoonstelling wel gesloten blijven wegens jaarlijkse vakantie.  De expo loopt nog tot 23 december.

Kunst & Antiek Galerij CG  -  Sint-Janstraat 9

telefoon: 015/20 22 17

Grouwet@skynet.be

http://kunstenantiekgalerijcg.goudengids.be

  

 

 

 

 

 hallo

ik ben in bezit van 2 tekeningen gemaakt door karel verschaeren, heeft dit enige waarde

graag hoor ik van jullie, vg.