Amerikaanse schrijfster gepassioneerd door Margareta

   

(foto's: Jan Smets)

Lynn Cullen is een frisse, sympathieke verschijning.  In haar thuisland, de USA, is ze op korte tijd een rijzende ster geworden.  De historische romans die ze op de markt bracht, gaan vlot over de toonbank, en worden nu ook vlot vertaald.  Maar op een Nederlandstalige versie moeten we nog (even?) wachten...

Vandaag had ik het voorrecht om met haar én Rudi Van Poele, die de dame al enkele jaren kent, een bezoekje te brengen aan ons stadsarchief...  Niet zomaar: Néé: deze morgen kregen we het absolute topwerk van het archief te zien: het Koorboek van ons aller Margareta van Oostenrijk....  Waarom?  Dat zal snel duidelijk worden...

(foto: Jan Smets  - Rudi en Lynn aan het Hof van Habsburg...)

Lynn werd in 1955 geboren - over de Grote Plas, in Indiana.  Na haar huwelijk verhuisde ze naar Atlanta.  Naast de zorg voor haar gezin, wist Lynn zo maar eventjes 15 boeken voor jonge lezers bij mekaar te pennen.  Zo schreef ze onderandere 'Moi and Marie-Antoinette'...

Maar dan volgt het grote succes met  haar eerste roman voor volwassenen: 'I am Rembrandts daughter'.  'The creation of Eve' volgt in 2010.    In deze meeslepende roman neemt ze ons mee naar de renaissance.  De hoofdrol is weggelegd voor een vrouwelijke leerlinge van Michelangelo: Sofonista Anguissola. Deze wordt naar Spanje gestuurd om er te werken als portretschilder van Elisabeth de Valois.  De roman zoomt in op romantische en politieke intriges aan het Hof.

                             

Oorspronkelijk was het de bedoeling dat Lynn een boek zou schrijven over koning Filips II, maar in haar zoekwerk, stootte ze plots op de boeiende figuur van Sofonista...  En zo ontstond een schitterend meeslepend werk met deze vrouwelijke artieste als hoofdfiguur.

Dit jaar kwam haar derde roman voor volwassenen uit: 'Reigh of madness'.

 

Enkele jaren geleden was Lynn met haar man Mike te gast in Mechelen.  Want ze wou in Vlaanderen stof verzamelen voor een nieuwe historische roman rond Karel de Stoute.  Zo vond ze onderdak in  LunaLuna, de b&b van Peter Meuris en zijn vrouw Patricia Gobien.  Dat was natuurlijk een gelukkig toeval.  Peter kon Lynn al wel op weg zetten, en even later zou hij Lynn in contact brengen met die andere stadsgids, Rudi van Poele.   En wie Rudi zo'n beetje kent, weet dat hij de taak van 'gids' en begeleider graag en met veel inzet ter harte zou nemen....

 

En wéér is Lynn in Mechelen.  In al de research die de schrijfster deed, kwam hoe langer hoe meer de grootse figuur van Margareta van Oostenrijk op de voorgrond.  En Lynn Cullen geraakte geboeid - zeg maar: gepassioneerd door de Grote Dame van Mechelen!

 

Rudi van Poele nam ook deze keer Lynn, man Mike, en dochter, op sleeptouw, op een fascinerende zoektocht door Vlaanderen.  Gisteren bezocht het gezelschap het slot van Wynendaele, waar de moeder van Margareta - Maria van Bourgondië, aan haar noodlottig einde kwam als gevolg van een kwalijke val van haar paard.  Hiermee ging het Bourgondische tijdperk over in het Habsburgse...

In Brugge bezocht men de praalgraven van Maria en Karel de Stoute, haar vader.  Maar ook Gent werd aangedaan, én het kasteel van Basel...

In Lier ging men een kijkje nemen in de Sint-Gummaruskerk.  Hier huwde de broer van Margareta - Filips de Schone, met Johanna de Waanzinnige.  Zij zouden de ouders worden van Kareltje..., in wiens Rijk de zon later nooit zou ondergaan...

In Mechelen beklom ze met Rudi onze Sint-Romboutstoren.  Bij de immer attente en gastvrije Luc Michiels mocht ze het hele huis 'de Clippel' bewonderen.  In de Hoviusstraat was ze te gast bij Pol Sterck.  Ze vond het écht fijn om een vroegere begijnhofwoning te kunnen bekijken...

   

(foto's: Jan Smets - Lynn met hoofdarchivaris Willy van de Vijver)

Ik vroeg Lynn waarom en hoe ze zo gepasssioneerd was geraakt door de geschiedenis van onze gewesten.  Ze zei me dat dit ontstond door haar interresse voor het werk van de Vlaamse primitieven.  Hier had ze grote bewondering voor, sinds ze die leerde kennen via een illustratrice van één van haar boeken.  Ze verdiepte er zich nog meer in door zelfstudie...  Van de Vlaamse primitieven ging de lijn door naar Rembrandt...  En verder, en verder...

Zo is ze in al dat zoekwerk in de historie van de Lage Landen ook terecht gekomen in die boeiende periode van de Bourgondische en Habsburgse heersers over onze gewesten.

 

En... vandaag staan we in het Hof van Habsburg, in het stadsarchief, om hét topwerk van het archief: het persoonlijke Koorboek van Margareta, met eigen ogen te aanschouwen.

 

Archivaris Willy Van de Vijver haalt voorzichtig het in een kist verpakte kostbare boek uit de brandkast.  Er heerst nu een haast sacrale stilte en spanning...  Willy trekt zijn witte handschoenen aan, en opent de schat...

Lynn is bijzonder opgetogen, en staat versteld van het feit dat dit boek zo goed bewaard is gebleven.  Ze is verrast door de schitterende kleuren van de miniaturen...

  

Het is een voorrecht om zo dicht bij dit boek te komen dat ons Margareta zo gekoesterd heeft.  Onze 'Mechelse tante' komt zowaar heel dicht bij ons nu...  We kunnen haast voelen hoe ze met haar slanke vingers deze bladzijden ooit heeft beroerd...

Het unieke boek mag men zowat dateren tussen 1511 en 1519.  Het is een verlucht handschrift op perkament, met 15 miniaturen, gevat in een oorspronkelijke band van donkerbruin leer over houten borden, vijf doppen en hoekstukken op elk plat en drie sloten. 

Het koorboek bevat zeven missen: de eerste door Mathias Pipelare, de favoriete hofcomponist van de landvoogdes.  Het koorboek bevat  miniaturen die van de hand zijn uit de omgeving van Gerard Horenbout die werkzaam was als miniaturist voor Margareta. 

 

Het koorboek wordt toegeschreven aan het atelier van Petrus Alamire, en werd vervaardigd in opdracht van Margareta of haar vader Maximiliaan van Oostenrijk (of missschien zelfs van de latere keizer Karel).  Het handschrift heeft vermoedelijk het paleis van Margareta nooit verlaten.  Het werd nooit - gelukkig maar - in beslag genomen tijdens de Franse Revolutie.  Het wordt voor het eerst vermeld in een inventaris van het stadsarchief in 1860.

 

 

   

Het Koorboek heeft een belangrijke cultuurhistorische en artistieke betekenis omdat het als hoogstaand produkt van de Bourgondisch-Habsburgse hofcultuur twee belangrijke culturele tradities met een sterke internationale uitstraling verbindt: namelijk deze van de Vlaamse polyfonie en de miniatuurkunst.  Het handschrift heeft ook een unieke historische betekenis omwille van de politieke symboliek die het Bourgondische-Habsburgse vorstenhuis beoogde door middel van het laten vervaardigen en schenken van dergelijke kostbare handschriften... 

(foto: Jan Smets  -  miniatuur met Keizer Maximiliaan...)

De gelijkaardige handschriften in de Koninklijke Bibliotheek buiten beschouwing latend, geldt ons Mechels boek als het enige koorboek uit de vorstelijke Bourgondisch-Habsburgse sfeer en als enige volledige Alamire handschrift op ons grondgebied.

Daarnaast geldt het als één van de mooiste en best bewaarde perkamenten Alamire-handschrifen, verlucht met miniaturen in de Gents-Brugse stijl die dienst deden als relatiegeschenken van het Habsburgse hof. 

Het is bovendien het enige Alamire handschrift dat nog steeds bewaard wordt in de stad waar het wellicht tot stand kwam.  En daar mag Mechelen dus best trots op zijn!

Het koorboek legt op unieke wijze getuigenis af van de politieke ideologie die het Huis voorstond.  Culturele luxeprodukten zoals dit boek, fungeerden vaak als vorstelijke geschenken vanwege het Habsburgse Hof bij bezoeken, huwelijken, politieke overeenkomsten enzovoort...

In tegenstelling tot de klassieke religieuze handschriften bevatten enkele uitzonderlijke werken zoals dit Koorboek er  eentje is, een tweede betekenislaag waarin een specifieke, vaak tijdsgebonden politiek-ideologische boodschap te herkennen is.

Als uiterst geschikt medium maakte het dus deel uit van de culturele propagandamachine van het Bourgondische-Habsburgse Huis, en gaf duidelijk hun verheven wereldbeeld weer.  Vooral de beroemde allegorische miniatuur van Maximiliaan op de troon (of is het Karel V of diens broer Ferdinand? ), geflankeerd door familieleden en drie kerkelijke en wereldlijke personages, wordt in dat verband aangehaald.  De miniatuur laat zich lezen als één grote lofzang op de almacht van de keizer, die op een bepaald moment niet alleen wereldlijk gezag maar ook de macht over de kerk naar zich wou toetrekken...

 

Het koorboek behoort tot de laatste bloeiperiode van de Vlaamse miniatuurkunst die liep van 1475 tot 1550...

Het wordt gekenmerkt door zeer hoge kwaliteit.

De missen zijn gecomponeerd in een hoogstaande polyfone stijl door grootmeesters van de Vlaamse polyfonie als Mathiad Pipelare en Pierre de la Rue.

 

(info verkregen via het stadsarchief...)

  

                                     

We luisteren geboeid naar wat hoofdarchivaris Willy Van de Vijver ons te vertellen heeft.  Lynn luistert met volle aandacht, en noteert af en toe iets in haar boekje...

Het kostbare boek gaat voorzichtig terug in de brandkast, en nadien hebben we nog de kans om enkele andere waardevolle stukken met eigen ogen te aanschouwen, zoals een aantal brieven die Margareta schreef, en waarop haar sierlijke handtekening te ontwaren valt...

   

Het is werkelijk prachtig om oog in oog te staan met documenten die ooit door de hand van onze Mechelse vorstin zijn gegaan. 

Lynn vertrekt heel spoedig terug naar de VS - in haar koffer en gedachten, vele plannen, inzichten, dromen..., notitieboekjes vol aantekeningen, foto's...  Nu is het zoeken naar een geschikte invalshoek om het verhaal van Margareta van Oostenrijk te brengen...

Ik wacht benieuwd en in spanning op de roman...

Goeie terugreis Lynn, en... steeds welkom in onze stad!!

filmpje over het bezoek van Lynn aan onze stad en een aantal andere plaatsen in Vlaanderen:  http://vimeo.com/22933960

 

 

 

 

Geweldig verhaal en geweldige beelden, Jans !

Is dit Koorboek gedigitaliseerd en kunnen we die beelden ergens terugvinden op het WWW ?

Dan kan ik een linkje leggen daarnaartoe, voor de Mechelse Encyclopedie MechelenMapt.

Over Lynn werd in het verleden al bericht op deze blog.

Deze post was de start: http://www.mechelenblogt.be/2008/02/philip-handsome

En hier deed ik verslag: http://www.mechelenblogt.be/2008/05/filip-handzame

Dus als je het allemaal naleest heeft Lynn veel aan MechelenBlogt te "danken":-).

  • Zonder MechelenBlogt had ik nooit Rudi gekend die Lynn half Vlaanderen heeft getoond.
  • Zonder MechelenBlogt had onze schone stede 'Malines' waarschijnlijk nooit in het nieuwe boek 'Reign of Madness'' terecht gekomen. Momenteel heb ik een proefdruk, die ik graag zal lezen.
  • Zonder Mechelen Blogt was het koorboek waarschijnlijk nooit uit de kluis geraakt, en had Jan geen artikel kunnen maken :-)

Met dank aan deze genetwerkte wereld....

Dank je Lynn om je te mogen leren kennen :-) We zullen elkaar nog vaak ontmoeten denk ik :-)

Juist! en ik voeg er nog een link aan toe: een topic van Rudi Van Poele:

http://www.mechelenblogt.be/2010/05/mariss-aan-dijle

"Onverantwoord Interessant" zeg !!! Fantastisch is dit !

Het nieuwe boek ziet er zo uit:

(Foto PeterMeuris, drukproef)

...zou ik ook wel eens willen lezen, dit boek van Lynn.  Het gaat immers over Margareta's schoonzusje: Johanna de Waanzinnige...   't Boeit me...

... en het gaat ook over Lier, en Mechelen natuurlijk :-)

Allez... binnen afzienbare tijd, wordt ons Mechelen overspoeld door nieuwsgierige en leergierige Amerikanen !

;-)

@ gimycko: als toemaatje

de belangrijkste miniaturen en initialen uit het Koorboek staan op de beeldbank

www.beeldbankmechelen.be 

gewoon "koorboek" als zoekterm en je hebt ze gevonden!

Na al die jaren als archivaris ben ik natuurlijk vertrouwd met het Koorboek en andere historische documenten maar door jullie enthousiaste reacties, wil ik me toch ook nog eens 'schatbewaarder' voelen.

Bedankt Jan en Rudi en alle Mechelenbloggers voor jullie bijdrage!

En iedereen is natuurlijk altijd welkom om in het stadsarchief (en erfgoedbibliotheek) meer te weten te komen over de rijke geschiedenis van onze stad.

en nu nog even wachten op het volgende werk van Lynn...

 

Vandaag stond deze foto van mij in Gazet van Mechelen...  Lynn bekijkt met heel veel aandacht het Koorboek dat Willy Van de Vijver openslaat  Rudi Van Poele filmt het gebeuren...

(foto: Jan Smets)

Filmpje over het bezoek van Lynn Cullen aan Mechelen en nog andere plaatsen in Vlaanderen, gemaakt door Rudi Van Poele:

http://vimeo.com/22933960

Ik dacht dat er nog een tweede koorboek bestond dat zich in de Nationale bibliotheek in Brussel bevind. Het boek is kleiner, men heeft het daarom over het grote en het kleine koorboek van Margaretha. Ook is er een mythe over een blad dat ontbreekt in het grote koorboek. Ik heb dat kunnen vaststellen door een kopie van het boek door te bladeren. Er zouden door A-La-Mi-Re enkele geheimen in verstopt zitten. Wat weten jullie hierover?

Ik zou het echt niet weten.  Maar 't klinkt behoorlijk mysterieus...   ;-)

Ik ben zeer geinteresseerd of deze schrijfster ook persoonlijk te contacteren is.  Ik zou haar heel graag willen spreken over haar research werk, voorafgaand aan het boek over Margaretha.  Kan iemand mij een contactmail-adres bezorgen ?

Contactgegevens van Lynn Cullen op haar website:  http://www.lynncullen.com    Je kan de schrijfster ook terugvinden op Facebook.