Een Mechelaar in Görlitz

met categorie:  

EEN MECHELAAR IN GORLITZ is het boeiend verhaal van een Mechelse krijgsgevangene bij het begin van de tweede wereldoorlog, het verhaal van mijn overleden vader dat ik in boekvorm heb gegoten. Michel Geerts (lic. hist.) las het en schreef het volgende:

“Voor velen worden historische publicaties dikwijls geassocieerd met het verleden van elites en hogere standen. Over het lot en de belevenissen van “de kleine man” wordt veel minder gepubliceerd om de eenvoudige reden dat het bronnenmateriaal zich dikwijls beperkt tot die standen. Zelfs voor de recentere geschiedenis worden feiten en toestanden maar al te vaak bekeken vanuit dit standpunt bekeken. 

Dagboeken en neergeschreven herinneringen van gewone mensen zijn nochtans een rijke bron om deze leemte op te vullen. Dat is dan ook de verdienste van Lucas Van de Leur die de oorlogservaringen van zijn vader heeft gepubliceerd. Meer bepaald gaat het over de gevangenneming en het gedwongen verblijf in Duitsland van korporaal Frans Van de Leur (27 mei 1940 - januari 1941).

Zoon Lucas gebruikte als bronnenmateriaal het oorlogsdagboek,briefwisselingen door zijn vader neergeschreven herinneringen. De auteur maakt het de lezer wel gemakkelijk door deze bronnen te voorzien van de nodige duidingen en ophelderingen. Aldus worden de concrete belevenissen van een individu geplaatst in een bredere context. 

Het verhaal neemt een aanvang wanneer korporaal Frans Van de Leur zich op 10 mei 1940 in Oevel aan het Albertkanaal bevindt. Daarna volgt de terugtrekking van het Belgische leger tot aan de Leie en zijn gevangenenneming in de omgeving van Oostrozebeke. Dit alles beschrijft de korporaal zelf in een adembenemende, spannende stijl, een mengeling van realistisch en impressionistisch taalgebruik. Het zou kunnen dienen als script voor een scène uit een oorlogsfilm.   

Volgt dan het transport naar Görlitz, de aankomst, het obligate bad en de ontluizing. Het verblijf in de verschillende kampen en locaties wordt in detail beschreven, soms met een vleugje ironie, onder andere wanneer hij vertelt hoe hij een kampbewaker in de luren legt door een defect uurwerk in te ruilen tegen ‘ein Brot, etwas Honig und ein Paket Tabak’. Overigens nuanceert de gevangene zijn oordeel over de Duitsers. Hij spreekt met waardering over de kamparts en een kolenhandelaar bij wie hij tewerk gesteld was maar hij verzwijgt ook niet de brutaliteit en het cynisme van anderen.  

In het laatste hoofdstuk doet Lucas Van de Leur het relaas van zijn reis naar Görlitz in 2009. Het lag in zijn bedoeling de plaatsen op te zoeken waar zijn vader verbleven had. Sedert 1945 is de stad Görlitz verdeeld in een Pools en een Duits gedeelte. Langs de  Poolse kant kreeg zoon Van de Leur weinig steun van de bevolking tot de mensen beseften dat de nieuwsgierige toerist geen Duitser, maar wel een Belg was, op zoek naar sporen van zijn vader. Zo kon hij de verschillende locaties ontdekken waar zijn vader verbleven had. Hij slaagde er zelfs in twee oudere dames te ontmoeten die zich zijn vader nog herinnerden.

Het pleit voor de auteur dat hij zijn emoties tijdens deze ontdekkingstocht onder controle kan houden en niet vervalt in het hagiografische genre. Zo is deze waardevolle publicatie niet alleen belangrijk als familiegeschiedenis maar kan elke historisch geïnteresseerde lezer een stuk concrete - zij het fragmentarische – oorlogsgeschiedenis ontdekken.”

EEN MECHELAAR IN GORLITZ ligt sinds 15 november in de boekhandels Forum en Salvator. 

 

 

 

Een beetje reclame voor de eigen voortbrengselen is altijd meegenomen :-))

Prachtig verhaal mijnheer Van de Leur. Het is eigenlijk het verhaal van een vergeten generatie. Over hen die op 10 mei 1940 in de vuurlinie stonden en tot 28 mei hebben moeten lopen voor hun leven in schril contrast met diegenen die toen al veilig in zuid Frankrijk of over de plas zaten. Na 1945 werd de rol van held en schijter wel 180 graden omgekeerd. Daarom doe ik aan de hedendaagse hetzerij niet mee Lucas, als ik mag. Hoe het komt dat ik het allemaal zo goed weet ? Omdat ik precies hetzelfde boek kan schrijven. Ik moet enkel Gorlitz vervangen door Stablack bij Kônigsberg. Het enig verschil is dat ik niet meer naar het " gutshof  " kan gaan waar mijn vader werkte omdat heel Oost Pruisen door de Russen werd platgebrand waarbij 600.000 onschuldige mensen het leven lieten. Voor deze waarheden moet men wel goed zoeken in de geschiedenisboeken. Nog een kleine anekdote misschien, weet je waar  mijn vader in 1952 na de aankoop van zijn eerste auto naartoe wilde gaan. Naar Herford, want hij had het adres van zijn Duitse bewaker nog altijd in zijn zakken.

 

Beeld 1. 28 mei 1940. Het einde aan de Ijzer en verzamelen geblazen voor de tocht naar                   de Stalag 's. 

Beeld 2. Gevangenen in Stalag 1A ( Stablack - Oost Pruisen )

Beeld 3. Groet aan het massagraf.

Beeld 4.Ingang Stalag 1A 

@GL. Had uw vader dat adres bewaard/gekregen om er na de oorlog "Kaffee und Kuchen" te gaan fressen? Of had hij dat adres bewaard om zijn bewaker zijn "fresser" te gaan hermodelleren?:-)

Lijkt me boeiend Lucas...  Ik ga alvast eens langs bij de boekhandel...

@ Anoniem 5,

                          het was inderdaad om te gaan praten over de Belgische helden en schijters.

Beste Lucas, ik twijfel er geen moment aan dat dit boekje alweer een interessant werkje zal zijn., en ik zal het met plezier lezen.

@ Peter, lezen is niet genoeg, en aandachtig lezen evenmin. Ge moet u in gedachte verplaatsen in de tijd, zeventig jaar terug. Jonge mensen die voor hun land ten strijde trokken en aan het Albertkanaal in loopgraven kruipen om de vijand paroli te bieden. Ze werden - buiten diegenen die sneuvelden - allemaal opgepakt en weggevoerd in een tijdspanne van achtien dagen. De helden dus. En dan had ge ook nog de deserteurs die maakten dat ze in Zuid Frankrijk of Engeland zaten. De schijters dus. De rest moet ge zelf maar eens opzoeken maar dan liefst bij een neutrale bron. 

 @ G.L.

De rest moet ge zelf maar eens opzoeken maar dan liefst bij een neutrale bron.

Dat zal misschien het beste zijn! Want dat jouw bron bescheten is staat als een paal naar boven te wateren.

De zoveelste itemverneuking door G.L. is een feit!

@GL. het is natuurlijk niet zo dat iedereen die in Zuid-Frankrijk zat een bangerik of desserteur was. O.a. werden alle 16-17 jarigen opgevorderd en (sommigen dik tegen hun zin) afgeschoven naar de mediterrannee, om daar in vlooienkampen achter pinnekesdraad te belanden. Het gezag werd daar gevoerd door overjaarse scoutsleiders en militairen. Mijn vader hield dat geleuter daar snel voor bekeken en was, op eigen initiatief, na twee maanden al terug in Mechelen. De kozijns die niet zo avontuurlijk aangelegd waren deden er zomaar vier maanden langer over! Het laatste traject van Parijs tot Brussel kreeg hij aangeboden door een duits militair transport!

En dat we met onze stammenaasbees van aan de statie onze eerste neutrale bron binnen hebben is hierbij een feit. Wilkommen im leben. 

Geen nood G.L. ik kan met gerust geweten zeggen dat ik de kwaliteit van bronnen kan naspeuren. Bedankt voor de ongerustheid, ik zal het onthouden :-)

Mijn vader was 11 maand krijgsgevangene in Stalag 1A, maar heeft het nu nog steeds moeilijk om over zijn verblijf aldaar te spreken.

Ik ben zou daarom zeer graag dit boek willen kopen, doch kan het via de boekhandel niet kopen. Kunt U mij helpen ?

Dank voor de medewerking

 @Redgy ferier.

Dat uw vader het daar nog steeds moeilijk mee heeft is mij wel duidelijk. Helaas kan de mijne er niets meer over vertellen. Ik heb zo een vermoeden dat ze er beiden gelijktijdig hebben gezeten in 1940. Een ding moet ik u toch verduidelijken. Het gevangenkamp Stalag 1A bevond zich in Stablack / Oost Pruisen en is heden ten dage Rusisch territorium, Gorlitz ligt daar wel enkele honderden kilometer vandaan.

Of het boek van mijnheer Van de Leur nog te koop is weet ik niet, dat over de Stalag 1A is met zekerheid niet meer te koop.

Ik ben gegevens aan het zoeken van mijn grootvader Jacob-Ernest Rosiers hij zat bij het verzet van het spoor in belgie mijn vader wist mij te vertellen dat mijn grootvader in stalagA1 heeft vast gezeten maar vanaf waar hij daarna heeft gezeten hebben we ook geen gegevens hij is geboren in Mechelen op 6/2/1906 HIJ IS OPGEPAKT IN SINT NIKLAAS EN WEG GEVOERD MET OPEN LICHTERS ZIJN COMMANDANT WAS BURGOS FRANCOIS EN HIJ IS NAAR NEDERLAND WEGEVOERD VIA DE SCHELDE zou mogelijk zijn om mij zoveel mogelijk gegevens te kunnen geven over de stalagA1 al  vast bedankt

van Anoniem5: het is natuurlijk niet zo dat iedereen die in Zuid-Frankrijk zat een bangerik of desserteur was. O.a. werden alle 16-17 jarigen opgevorderd en (sommigen dik tegen hun zin) afgeschoven naar de mediterrannee, om daar in vlooienkampen achter pinnekesdraad te belanden. Het gezag werd daar gevoerd door overjaarse scoutsleiders en militairen.

Bedoelt hij hiermee dat de 16 en 17 jarigen in Frankrijk een opleiding tot soldaat kregen?

De soldaten die voor de overgave aan de duitsers deserteerde en vluchtten werden die na de oorlog hiervoor gestraft?

Degene die na overgave aan de duitsers naar vluchtten naar huis, werden die alsnog opgepakt en krijgsgevangene gemaakt?

@Jozef Rosiers

Over het krijgsgevangenkamp Stalag 1A in Stablack - Ost Preusen kan je op het internet wel een en ander terug vinden. Natuurlijk zou ik er u ook wel een en ander kunnen over vertellen.


Mijn vader Lootens Hilair, heeft krijgsgevangen gezeten in stalag IA te stablack bij koningsbergen, is bij zijn vrijlating met 102 van zijn wapenbroeders overleden bij de treinramp te Isenbüttel Duitsland.

Kan mij hier over iemand aan wat gegevens helpen.

Beste Marcel,

in bijlage een link naar en daar vind je de link naar een  zéér degelijk artikel over bedoelde ramp.

www.ablhistoryforum.be/vieuwtopicphp?f=69&t=1212

Bad Fallingbostel waar enkele van de slachtofferd werden begraven, ligt op 18 km zuidelijk van de stad Soltau, in Nieder-Saksen.

Daar is ook het Kreizarchiv van de Kreiz Soltau gevestigd.

In dit archief wordt men vriendelijk behandeld door het personeel en de hoofdarchivaris Mevr.Cristine Dudde.

Hopelijk kunt u met dit antwoordje een beetje verder in uw opzoekingen

mvg

Eric

 

 

Beste Marcel,

Ik had over Stalag 1A hierboven reeds een en ander geschreven maar op uw verzoek heb ik nog eens verder gekeken. Je kan hierover nog een en ander vinden bij GOOGLE. Best eerst omschakelen naar de Duitse spraak. Onder " EISENBAHNUNFALL VON GIFHORN ( 1941 ) vind je ondermeer dat het ongeval gebeurde op 22 januari 1941 om 8u26. Het ging om de speciale trein W94122 die stil stond in het station en langs achter werd aangereden door de goederentrein D6120. Er vielen in totaal 122 doden te betreuren waaronder het merendeel ontslagen krijgsgevangenen. Mijn vader die ongeveer tien dagen vroeger werd ontslagen heeft daar vaak over gesproken.

G.L.

Vriendelijk bedankt om mij zo vlug aan inlichtingen te hebben geholpen.

Beleefde groeten en dank voor de hulp.

Eric,

Bedankt voor het snelle toezenden van de inlichtingen.

Beleefde groeten en nogmaals bedankt.

Lootens Marcel.

Eric,

De link naar de treinramp te Isenbuttel heeft niet geholpen, spijtig.

Toch bedank voor de hulp.

MVG. marcel Lootens

Eric, ergens verkeerd gegokt ?

Eric,

Ik had wel ergens verkeerd gegokt en ben wel degelijk op een goed artikel uitgekomen.

Wil mij verontschuldigen en nogmaals bedankt voor de hulp.

Lootens Marcel.

Marcel,

no problem,

als je naar de website : http://www.ablhistoryforum.be gaat, dan vind je in de index :

Belgen in gevangenschap 1940- 45, aanklikken en dan is het de voorlaatste rij bij de onderwerpen :Treinramp in Istenbuttel.

Dit moet zeker lukken.

G.L. neen niet verkeerd gegokt, kan er niks aan doen hoor als de link niet werkt via Mechelen blogt.

groetjes