De hoeve van 'den Dré'

met categorie:  

(foto's: archief Jan Smets)

Misschien zegt het jullie weinig... Maar toen ik deze twee foto's heel onlangs in mijn bezit kwamen, was ik hiermee zo blij als een kind met een onverwacht Sinterklaasgeschenk.  De foto's zijn nog relatief 'jong'.  Ze dateren waarschijnlijk uit de periode einde jaren vijftig, begin jaren zestig van vorige eeuw...  Wie ze wat nauwkeuriger bekijkt, ontdekt misschien toch wel wat bekende elementen?

Jawel: het is de nog gekasseide Battelsesteenweg.  Op de eerste foto kijken we richting centrum.  We staan hier aan 'den Eik'.  Het is een situatie die ikzelf nooit (bewust) heb gekend.  De oude, lage hoeve ligt vlak naast het toenmalige kasteel Beaulieu dat nu afgebroken is.  Maar de prachtige dreef ligt er nog steeds.  Kasteelbewoners werden vervangen door outlaws...  Contrast kon niet groter.

De oude boerderij is niet veel later afgebroken.  De stallingen zijn op deze foto's reeds verdwenen...  Het hele terrein werd verkaveld... (let eens op het oude armatuur van een straatlantaarn...)

Het zegt jullie waarschijnlijk niet zo veel.  Maar zoals ik al zei: mij zijn deze plaatjes erg dierbaar.  Hier woonden namelijk mijn Battelse overgrootouders: André Van der Poel en Maria Van Santfoort.

                                    

Mijn  voorouders woonden zowat overal op Mechels grondgebied, en op ouwe documenten en 'van horen zeggen' leefden ze van de Brusselsesteenweg tot de Conventstraat...  Maar twee Mechelse wijken springen er toch wel een beetje uit:  De Hanswijkenhoek waar de familie van moederskant haar stek had gevonden, en Battel waar mijn vaders voorouders vandaan kwamen...

De ouders van mijn vader - de Smetsen - warer eerder kleine boeren, die woonden op 'Achterwèts', in een pachtwoning van baron Empain.  Maar de Van der Poels stonden een trapje hoger op de maatschappelijke ladder, en hadden veel aanzien in het Battel van toen.  De gewone boeren droegen een pet - maar 'Dré Poel' droeg een hoed.  En daarmee benadrukte hij zijn 'positie'.

 Battel is wel een apart stukje Mechelen.  Eeuwenlang heeft dze Mechelse uithoek een groen en agrarisch karakter gehad.  De mensen die hier leefden en werkten, waren vooral boeren.  Battel heeft zijn identiteit lang kunnen bewaren.  Dit lapje  grond, geklemd tussen Dijle en Leuvense vaart is steeds Mechels geweest, maar de inwoners waren in de eerste plaats 'Battelaars'. 

 

Battel groeide rond een twaalfde-eeuwse kapel van het Heilig-Kruis, die in de zeventiende eeuw werd omgeturnd tot Sint-Jozefkapel.  In 1884 werd de huidige parochiekerk gebouwd.  Door Battel liep ooit een heerweg, en nu nog heeft deze wijk een paar historische monumenten als het 'Hooghuys' en het 'Tolhuys'.  Battel had een windmolen, de lage vrijweiden Nuyaert en Tiebroeck, en natuurlijk het schilderachtige Zennegat.  Bovendien telde het gehucht ook drie kastelen: het voornoemde Beaulieu op de Battelsesteenweg; Ter Linden op de Hoge Weg, en kasteel Empain (waarover ik in eerder topics al heel wat uit de doeken deed...)...

 

Maar laat me terugkeren naar de foto's. Hier woonden dus André Van der Poel en Maria Van Santfoort met hun kinderen.  'Den dré' was tuinier, en werd dus zéker niet graag 'boer' genoemd.  Hij was welstellend, en op zijn bedrijf werkten meiden en knechten.  Ik probeer me in de verstilde foto's de drukte van weleer voor te stellen:  het telen van witloof, het melken van koeien..., het geklepper van de houten klompen...  Ik zie de glimmende rondbuikige koperen melkkannen... 

De Van der Poels werkten hard .  Mijn grootmoeder bevestigde dit: het was zwaar werk op de hoeve, maar ze kende er een mooie, warme thuis.  En bovendien had men niets 'te kort'.  In de kerk van Battel hadden ze hun eigen stoel met koperen naamplaatje, en de dochters van 'den Dré' mochten in Brussel stof kopen om jurken van te maken.  En af en toe was er een uitje naar Antwerpen, voor een bezoek aan de opera of...

Hier woonden en werkten ze: op de hoeve aan de Battelsesteenweg...

Hier vierden ze nog met enige luister hun vijftigjarig huwelijksjubileum...

En hier zijn ze ook overleden...  En ook hun kinderen zijn nu al enkele jaren niet meer bij de levenden.  De hoeve werd afgebroken, en de grond werd verkaveld.  Op de lapjes grond wonen nu familieleden van de derde generatie.  Alleen de herinneringen blijven, én deze pas opgedoken foto's.  Mijn vader - de kleinzoon van André en Maria, kan het me nog vertellen -  Hij kan de sfeer terug oproepen...

Wat me wel verbaasde is het feit dat de boerderij véél bescheidener lijkt dan ik ze me in mijn verbeelding had 'gebouwd'.  Het is moelijk voor te stellen dat hier een goedboerende tuinier woonde, samen met kinderen en personeel.  Ook al lag hierachter flink wat eigen grondgebied: het woonhuis is eerder nederig te noemen... 

 

De foto's behoren tot mijn eigenste 'Mechelse Erfgoed'.  Het is MIJN persoonlijke geschiedenis.  Zo hebben vele Maneblussers hun eigen geschiedenis, die parrallel loopt met de officiële geschiedschrijving.  Deze geschiedenis staat niet geblokletterd in dikke boeken, maar is hoogstens een voetnoot of een kanttekening.  En toch is ze éven belangrijk als de feiten en cijfers die geboekstaafd staan als 'Mechelse Historie'.   Dit is 'ONZE' geschiedenis: het verhaal van de Mechelse 'Jan en Alleman'.  En omdat het mijn wortels zijn geweest, die voeding geven aan mijn 'zijn en groeien', wil ik ze koesteren.  Ik bewaar deze foto's en de zoveel andere herinneringen, plaatjes en verhalen, in mijn hoogspersoonlijke 'Erfgoedcel'.

 

Mooi !!!  Meer van dat !
Ik kan me deze toestand ook niet herinneren, ook niet de kasseien op de Battelsesteenweg.
 
We zouden echt eens werk moeten maken van een oproep om de Mechelaars aan te moedigen hun oude fotodoos van zolder te halen en de foto's in te scannen en te plaatsen in Mechelen Blogt.
Misschien een idee voor de wizkids om hiervoor een speciale fotopagina te voorzien op de blog.

 

Een mooi verhaal, Jan!

Dankjewel!

In Battel heeft men al veel oud fotomateriaal verzameld bij de inwoners...  Dit resulteerde in een prachtige fotomontage vorig jaar: 'Battel in beeld'.  Misschien komt er ooit wel een boek...

http://www.mechelenblogt.be/2009/11/battel-beeld

En ligt, of lag, deze firma nu eigenlijk op het grondgebied van Battel, Leest of Hombeek ?

Want Hombeek, Leest en de Battelbrug zijn vlakbij.

Foto Gimycko

In Battel  natuurlijk.  Hombeek en Leest zijn hier nog 'mijlenver' van af... 

Gim, niet goed opgelet in de les. Jans heeft natuurlijk gelijk als hij zegt dat die firma met Hombeek en Leest niets te maken heeft uitgenomen dat ze er af en toe iets kwamen leveren of herstellen. De vuistregel, Hombeek en Leest en Heffen liggen achter de Zenne. Of dat nu Battel is daar kan men over redetwisten en stelt zich de vraag wat was er eerst Battel of de vaart. Maar we waren wel in de geburen van de Outlaws en dat heb ik ook niet goed begrepen waarom dat geen kasteelbewoners zouden kunnen zijn.

De Leuvense vaart werd gegraven in de tweede helft van de 18de eeuw.  Toen bestond Battel al eeuwen...  Het is trouwens één van de oudste Mechelse nederzettingen. 

Wat is eigenlijk de etymologie van de naam Battel ?  Just2know.

De naam Battel zou afkomstig zijn van het Franse woord Bataille, veldslag. De tegenstrever werd steeds verder terug gedrongen en het laatste ('t léste) van de veldslag werd even verderop geleverd, in 'Leest' dus.

Luc, en kwamen ze daarna dan allemaal pinten drinken " om de beek " ?  

@G.L. Ik denk eerder dat ze daarna een beetje verderop eens goed gingen 'heffen'! ;-)

Waarna ze hun zak gingen ledigen in Blaasveld!

Jokke, en daarna naar het Zennegat zeker oem ientje te knippe. 

 

;-)

Heel mooi verhaal, Jan.

Wij woonden enkele jaren in  Mechelen tussen 1958 en 1962, ik kan me de Battelse steenweg nog goed herinneren met kasseien, ik kwam daar soms langs met de fiets.