Archeologie onder de St-Romboutstoren deel 5

Het is terug zover, vanaf nu pikken we de draad weer op....De groep archeologen zijn de winter wonderwel goed doorgekomen en zitten ondertussen reeds enkele lagen dieper in de geschiedenis.  De bijgevoegde foto's zijn dan ook van mensen die ergens in de middeleeuwen in het Mechelse verbleven en helaas ook overleden zijn...Voorvaderen (en moederen) van meer dan 500 jaar geleden dus, toch straf hé....

Er werd ondertussen een aaneengegroeid dijbeen en scheenbeen gevonden, van iemand die zijn hele leven dus invalide was en tevens een schedel waarvan het bovenste deel was afgezaagd...ook vroeger werd er door artsen of wetenschappers gekeken naar de binnenkant van de mensen. Voor zover kan nagegaan worden was het  een dissectie op een overleden persoon....Hiervan heb ik echter nog geen foto's kunnen nemen, later misschien...

Zelfs voor zulke oude geraamtes zijn de details nog verbluffend gaaf...

 

Bij een bekken van mannen is de gleuf die hier wordt aangetoond een duidelijke V terwijl het bij vrouwen veel ronder is....

 

Alle opgravingen worden precies opgemeten, aangeduid op tekenbladen om nadien in het logboek opgenomen te worden, best een hele boel werk...

Een metalen voorwerp, vermoedelijk een handvat dat aan een doodskist werd bevestigd...

En zo graven deze mensen verder, steeds een stukje dieper in onze rijke Mechelse geschiedenis......

@Patrick: toch een vraagje in verband met jullie instrumentarium ( onderaan laatste foto ): een koffielepel en een snoeischaar?

En dan nu nog een eerste serieuze vraag: je zit nu op niveau min 1m70. Dus volop in de tijd van de vorige St. Romboutskerk ( die met de kleine toren ); is er een onderscheid te maken tussen de skeletten / begravingswijzen uit die tijd versus de kathedraaltijd? Of maakte dat allemaal niet uit?

Tweede vraag: komen jullie in de buurt van de fundamenten van de oude St. Romboutskapel aan de ingang van de Katelijnestraat?

Dank je Patrick ! Erg interessante beelden !

mooi zeg

en erg interressant

@Luc: ik heb enkele maanden geleden de opgravingen bezocht en toen wisten de archeologen te vertellen dat zij  niet direct verwachten in de buurt van de resten van de kapel te komen. Die zou zich op de uiterste hoek tegen de Katelijnestraat bevonden hebben en dat is buiten het opgravingsgebied.

@Rudi: ik had dat ook opgevangen maar je weet maar nooit, het zou mooi geweest zijn.

Ik las de vraag van Luc en inderdaad wat zouden ze nu met een snoeischaar moeten doen en dan dat theelepeltje maar als ik zo de bovenste foto bekijk zie ik een hoop wortels je krijgt dan gauw de neiging om er aan te trekken maar dan trek je heel het skelet van zijn plaats, daarom denk ik de snoeischaar, het theelepeltje is handig je kan zo grond of zand uit de oogkassen en schedel halen en tussen de beenderen gaan zonder iets te beschadigen.

Dag beste Luc,

Vooreerst excuseer voor het wat verlate antwoord doch ook mijn leven verloopt nogal turbulent en laat dus ,zoals voor velen van ons, steeds te weinig tijd over.

Wat je vragen betreft, moet ik je helaas doorverwijzen naar de archeologische dienst waar je een juist antwoord kan krijgen op die vragen. Ik zelf ben slechts de "gelegenheids amateur fotograaf" die af en toe de vorderingen een visueel karakter mag meegeven. Zelf vind ik het uitermate interessant om te volgen maar ik ben echt niet deskundig op dat gebied.

Groetjes,

Patrick

Het zet toch tot nadenken: nauwelijks enkele eeuwen geleden, onze eigen stad, onze eigen voorouders en we weten niet hoe de stad er toen precies uitzag of wie er woonde en hoe men toen  leefde in Mechelen. De tijd heeft de details van het gewone leven uitgewist... Mits met veel engelengeduld archeologisch detectieve werk te verrichten krijgen we misschien zicht op dat verleden. Toch is het vreemd dat dit recent verleden zo onbekend is, alsof al die mensen nooit bestaan hebben: dood, begraven, vergeten... al hun moeite voor niets.

Onze grootouders, overgrootouders hebben we vaak nog gekend maar velen weten nauwelijks iets over deze directe voorouders. Overlevering van anecdotes van betovergrootouders en oudouders zijn al eerder uitzonderlijk en om meer van je eigen afkomst te weten moet je naar het archief. Met wat geluk kom je  via het archief meer te weten van je voorouders tot in de 16de eeuw Tenzij je adelijke voorouders hebt tast je verder in het duister. Ik vind het merkwaardig dat we zo bitter weinig weten van de voorbije eeuwen eigen geschiedenis, terwijl van de oudheid verhalen met markante details te boek staan. Ofwel getuigt onze eigen voorgeschiedenis van extreem slechte organisatie en lage ontwikkeling, of wel moeten we die pittig gedetailleerde oudheid met inbegrip van oude relieuze heilige boeken met een grote korrel zout nemen.

@Polle

een simpele verklaring is dat bij de Romeinen en de Grieken veel meer belang gehecht werd aan de geschiedenis, en er dus meer over geschreven werd. De mensen waren ook over het algemeen iets meer ontwikkeld (de hogere klasse toch)

na het verval van deze periode werd schrijven enkel gebruikt door enkele monikken om minitieus te copiëren,

En het feit dat toen niet iedereen een laptopke had om alles op internet te gooien of te noteren op zijn  harde schijf kan ook wel meespelen ;-)

 

Men was gewoon keihard bezig met "overleven", en dat was al moeilijk genoeg.

Inderdaad, als je het Romeins erfrecht kent dan weet je dat daarvoor uitgebreide archieven beschikbaar moeten geweest zijn. Een schril contrast met de duistere middeleeuwen.

Het is goed dat men tijd en middelen gunt om het bodemarchief uit te pluizen. Enkele decennia eerder had men zelfs dat besef niet waardoor mogelijk waardevolle informatie verloren is gegaan. 

@ Patrick: bedankt voor de goede opvolging! We hebben je bijdragen gemist! Hoe goed we je bijdragen ook vinden, mag ik geïnteresseerde bloggers ook wijzen op onze website www.archeologiemechelen.be : hier komen élke week posts op met het laatste nieuws van de site.

En wie de resten wil zien van de persoon op wie een lijkschouwing is uitgevoerd, kan een kijkje nemen in de infocontainer in de tweede vitrinekast!

@ Luc: Zoals Stephanus juist aangeeft, dient de schaar om wortels af te knippen die, door de eeuwen heen, doorheen de skeletten gegroeid zijn. Moesten we ze er gewoon uittrekken, dan zou het hele skelet uit context worden gerukt en gaat er heel wat info verloren. Het lepeltje is niet uit een tas koffie gevallen, maar doet bij ons inderdaad dienst om de skeletten nauwkeurig te ontdoen van zand op 'moeilijke plaatsen'.

Over verschillen in begrafeniswijzen kunnen we voorlopig nog niet veel zeggen: enerzijds omdat hiervoor een nauwkeuriger onderzoek van de gegevens nodig is dat zal worden uitgevoerd na de opgraving. Anderzijds omdat we nog maar één sleuf van het totale kerkhof hebben vrijgelegd en we dus nog geen totaalbeeld hebben van de hele periode. In Bijvoorbeeld: Stel dat we meer kindergraven in deze laag aantreffen dan in de vorige laag, dan zou je direct denken aan een hogere kindersterfte in de vroegste periode en een lagere kindersterfte in de latere periode! Maar het kan evengoed zijn dat de kinderen in de latere periode in een ander deel van het kerkhof begraven lagen, een deel dat we nog moeten vrijleggen. Vooraleer we het hele terrein hebben opgegraven, kunnen we dus nog geen conclusies trekken.

En inderdaad, de mogelijke restanten van de kapel vallen waarschijnlijk net buiten de bouwput voor de parking en dus ook buiten onze opgravingsput. Ze zitten vermoedelijk meer richting SInt-Katelijnestraat.

Wie meer foto's, info, updates wil, kan de blogposts bekijken op  www.archeologiemechelen.be

 

@stedelijke: bedankt voor jullie info. Ondertussen was ik ook al aan 't denken dat je weinig of geen, indien herkenbaar, pestdoden zou mogen tegenkomen wegens buiten de stad-begravingen ( vlgs. de literatuur ). Klopt die visie ook in werkelijkheid?

@stedelijke: Er gaat het verhaal dat men aan een skelet de Kloosterziekte zou kunnen herkennen. Deze "ziekte" die zich manifesteert onder verschillende vormen van verbeningen van ligamenten en pezen wordt veroorzaakt door een welstellend of eiwitrijk dieet, zoals in de rijke kloosters gebruikelijk.

Een vriend-dokter deed dit af af als een fabeltje, wie heeft er gelijk ?

Die vriend-dokter heeft volgens mij ongelijk. En volgens verschillende onderzoekers ook.

Zie:

http://www.springerlink.com/content/705u20143h674155/

 zie ook:

http://www3.interscience.wiley.com/journal/105057249/abstract?CRETRY=1&SRETRY=0

@ Luc: Er is een melding in de chronieken van Mechelen, daterend uit de 14de eeuw:

"Van 1 mei 1315 tot maart 1316 zijn er aanhoudende regens die leiden tot hongersnood en het uitbreken van de pest. Het kerkhof wordt te klein en men gaat begraven ‘en pleine campagne’."
 
Enkel uit archeologisch onderzoek kan men te weten komen of de historische bronnen ook de realiteit weergeven en men dus al of niet pestlijders binnen de stadsmuren begroef. Alleen liet de pest geen uitwendige sporen na op het skelet (itt tot vb lepra..) omdat men sneller stierf aan de pest dan dat de ziekte de beenderen kon aantasten/vervormen. Daarom kunnen we dus 'op het zicht' tijdens de opgraving geen pestslachtoffers herkennen. De pest kan echter soms wel worden vastgesteld via DNA-onderzoek. Maar dat is dus eventueel voor na de opgraving.
 
@ Peter: De specifieke aanleiding voor de kloosterlingenziekte, of beter de ziekte van Forestier (of voor de échte die-hards: Diffuse Idiopathic Skeletal Hyperostosis) is voorlopig nog onbekend maar het kan blijkbaar steeds in verband worden gebracht met obesitas en type 2 diabetes. Blijkbaar komt het iets meer voor bij mannen dan bij vrouwen en komt het tegenwoordig voornamelijk voor rond de leeftijd van 50 jaar.
(Roberts en Manchester (2005) The Archaeology of Disease)
 
Nog iemand interessante vragen :-) ??

@stedelijke: bedankt. ps: dat is dan de periode vooraleer de zwartzusters er zich gingen mee bemoeien. I rest my case! ;-)