Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed

met categorie:  

(bron: De Standaard)

U woont misschien in een woning met patrimoniumwaarde ? Uw  woning staat misschien in den Bijbel (Inventaris 'Bouwen door de Eeuwen heen')

Heel wat huizen in de Vlaanderen (en dus Mechelen) staan hier minitieus beschreven.

Wel dat boek staat nu al een tijdje aan uitverkoopprijzen bij De Slegte in Mechelen. Waarom ? Vroeg ik me af. Wel het antwoord is simpel.

Sinds gisteren is de Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed niet dezelfde meer.  De lijst is sinds juni online en telt 72.000 items.

Van die items zijn er sinds gisteren 66.000 ‘vastgesteld' en gekoppeld aan juridische consequenties. De filosofie daarvan is om de erfgoedwaarde zoveel mogelijk te vrijwaren.

De gevolgen van de vaststelling kan je nalezen op de pagina Rechtsgevolgen. Kort komt het erop neer dat voor alle gebouwen en erfgoedelementen die op de vastgestelde lijst staan vanaf nu 5 rechtsgevolgen gelden:

  1. Bij de toekenning van een sloopvergunning wordt de erfgoedwaarde van het gebouw mee in rekening gebracht. Om een gebouw uit de vastgestelde lijst af te breken is altijd een stedenbouwkundige vergunning nodig.
  2. Er is een stedenbouwkundige vergunning nodig voor het plaatsen van zonnepanelen of zonneboilers.
  3. Zonevreemde gebouwen uit de lijst kunnen vlotter een nieuwe functie krijgen.
  4. Gebouwen uit de lijst mogen afwijken van de normen op het gebied van energieprestatie en binnenklimaat voor zover die afwijking nodig is om de erfgoedwaarde van het pand in stand te houden.
  5. In de sociale woningbouw geldt de 80% regel niet. Dat is de regel dat kosten voor renovatie maximum 80% mogen bedragen van de prijs voor een nieuwbouw van dezelfde omvang, anders moet het gebouw worden gesloopt en vervangen door nieuwbouw.

Maar de database kan dus vrij worden geraadpleegd, een schat aan informatie, eindelijk vrij beschikbaar. Enkele voorbeelden:

 Doe er uw voordeel mee.

Boeiende info!  Daar zal ik vaak eens gaan 'snuisteren'!

En dat boek?  Mooi!  Dat zal ik me eens aanschaffen.  Deel 1 staat al op de boekenplank bij mij.

Super! Dankjewel, Peter. Hier ga ik zeker achteraan gaan.. Deel 2, maar ook Deel 1 als dat nog kan ;-)

Het boek heeft m.i. voornamelijk verzamelaarswaarde. Voor alle duidelijkheid, het gaat niet om één boek, maar om een hele reeks, ambitieus opgezet vanaf 1971, het zgn. "Inventaris van het cultuurbezit in België" (sic, België, toen was dat nog het referentiekader :-) ) . Het deel Mechelen binnenstad (9n) verscheen in 1984, het fotomateriaal is makkelijk nog tot 5-6 jaar ouder, en is natuurlijk al lang voorbij gestreefd. Kijk maar eens naar de foto's die erin staan, de auto's die toen rondreden, de bestrating... de monumenten nu lijken op die manier wel relics from a distant age  ... http://www.youtube.com/watch?v=FLVtL2P8qyo 

Het boek is interessant voor al wie de toestand van een gebouw eind jaren 70 begin jaren 80 wil vergelijken met de toestand van nu. Of wie wil nog eens nostalgisch wil mijmeren over alle gebouwen die toen nog stonden en sedertdien tot stof en as zijn vergaan... Ge zoudt verschieten...

En wat zag Mechelen er 25 jaar armtierig en vervallen uit ! De foto's spreken boekdelen, er is enorm veel werk verzet sedertdien.

Uit het hele project (de manier van schrijven, de telegramstijl, afkortingen, technisch jargon enz) spreekt ook de gedrevenheid van een ploeg enthousiaste monumentenzorgpioniers die een monnikenwerk aanpakten. In Mechelen o.a. Michèle Eeman in haar jonge jaren.

Toentertijd (1984) telde Mechelen amper 100 beschermde monumenten. Een kwarteeuw later is dat aantal meer dan verdrievoudigd. Maar het is duidelijk dat bescherming geen magische kracht heeft. Alleen huizen die bewoond worden, en gebouwen die gebruikt worden, hebben kans op overleven.

De inventaris online vind ik na een eerste kennismaking maar een mager beestje.... :-(.

Een korte check op een aantal gebouwen in de Mechelse binnenstad wijst erop dat er niet de minste moeite gedaan is om de beschrijvingen van de gebouwen up te daten of aan te passen. Stel u dus niet teveel voor van die "schat aan informatie"...

Voorbeeld : het Hof van Palermo is zogezegd nog altijd "Heden "Koninklijke Kunsttapijtweverij G. De Wit" hoewel de Manufactuur daar al sinds 1987 weg is... Op dezelfde manier wordt Goswin de Stassartstraat 24 nog steeds beschreven als zijn de tapijtweverij Braquenié hoewel die al in 1987 gestopt is, en sinds 1995 hier een notariaat gevestigd is...

Voorbeeld : het huis Goswin de Stassartstraat 20-22 krijgt als idiote datering  "19de eeuw, 20ste eeuw" . Geen idee hoe dat komt. Het boek van 1984 spreekt enkel van "wijzigingen in 19de eeuw", geeft verder geen datering. Het boek "Beschermd cultuurpatrimonium Provincie Antwerpen 1999-2001" (Brepols, 2002) spreekt terecht van een 16de eeuws breedhuis, op basis van het historisch onderzoek in 1999, maar dat inzicht is aan deze online inventaris precies voorbij gegaan....

De clou vind ik wel wat er staat bij de Refugie van de abdij van Rozendaal in de Bleekstraat... Je krijgt er een hele beschrijvende uitleg, op papegaaise wijze afgecalceerd uit het boek van 1984, en dan staat er : Status : verbouwd of gesloopt. (dit beschermde pand werd inderdaad gesloopt). Maar onmiddellijk daarna volgt : Vastgesteld : nee. Hier wordt René Magritte langs rechts voorbijgestoken... Als klap op de vuurpijl, krijg je er ook nog een foto bij, maar dat is dan wel de foto van de Refugie van Sint-Truiden.... Zie http://inventaris.vioe.be/dibe/relict/3827

Als deze inventaris online al waarde zou hebben, dan niet voor bouwerfgoedspecialisten of geïnteresseerde erfgoedliefhebbers, maar enkel voor ambtenaren en administratievelingen. Zoiets als het Wereldtijdschrift uit Lijmen/Het Been. Een enigszins wereldvreemde soort administratievelingen ook want op de opmerking dat eigenaars nu blijkbaar verplichtingen hebben zonder dat ze daarvan verwittigd werden, liet het VIOE als antwoord noteren dat het technisch niet haalbaar is alle eigenaars te verwittigen (sic!). De dag dat dergelijk inzicht wordt toegepast op het innen van de belastingen, zitten we goed :-D !

Overzicht van de boekdelen uit de reeks "Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen.

Inventaris van het cultuurbezit in België. Architectuur"

 

http://www.onroerenderfgoed.be/uploads/b526.pdf

 

Het voordeel van het boek uit 1984 is dat het een overzicht bevat van de historische gebouwen. Niet compleet en niet volledig en verouderd. Maar een groot deel van de informatie is wel goed, en kan een eerste aanzet zijn. (Zeker bij gebrek aan beter)

De online informatie is ook zeker niet altijd volledig, maar de organisatie vraagt dan ook om bijkomende informatie op te sturen, wat ik al deed. Antwoord: "we worden overrompeld door reacties, maar we werken er aan".

Wat betreft het niet communiceren van de verplichtingen naar de eigenaars, dat is een Belgisch oud zeer.

Het staat allicht in het Staatsblad, dus je moet het weten he.

Bedankt Peter, goede tip. Persoonlijk had ik echter gehoopt ook de foto's uit de oorspronkelijke uitgave nu eindelijk digitaal en op origineel formaat te kunnen downloaden, terwijl men eigenlijk de moeite heeft gedaan juist een recenter beeld van de gebouwen te geven. Ge kunt toch ook nooit iedereen content maken hè :-)

Overigens had ik een paar foto's van Cortenbach nog nooit gezien, dus alleen al daarvoor zeker interessant!