'ons' Margriet in Gent

(foto: Jan Smets)

Margareta van Oostenrijk is onlosmakelijk verbonden met onze stad.  Als géén ander heeft zij deze stad naam en faam gegeven.  En wij, Mechelaars blijven haar tot op de dag van vandaag trouw.  Ze is 'ons aller Margriet'.  Zoveel is zeker! We 'zien haar graag'!

De beeldhouwer Tuerlinckx heeft haar persoonlijkheid schitterend weten te kappen in steen: trots, schrander en vorstelijk.  Maar...ik ontdekte haar enkele dagen geleden ook in...Gent, waar ze in één van de nissen staat van het stadhuis aan de Botermarkt.  Ze draagt hier niet de tradionele weduwenkap, die ze steevast droeg na de dood van haar geliefde Filibert (en zoals ook Van Orley, en later Tuerlinckx en Geets haar hebben uitgebeeld), maar vestimentair komt ze er net een tikkeltje anders naar voor als in de bekendere iconografie...

 (Margareta, door Barend Van Orley...)

(foto: Jan Smets -  Margareta door Willem Geets: wéér met diezelfde weduwenkap...)

(foto: Jan Smets)

De landvoogdes staat er tussen een trits andere vorsten die over onze gewesten hebben geregeeerd.  Naast haar, links, staat in vorstelijk ornaat, ook haar neef, Keizer Karel V (in Gent geboren, maar weliswaar in Mechelen aan haar Hof opgevoed...)

Het stadhuis van Gent bestaat uit twee vleugels, en werd ontworpen door Dominicus de Waeghemaekere én 'onze' Rombout Keldermans (blinken we nu niet van trots?)

De beelden staan in de vleugel die werd opgetokken in laatgotische stijl tussen 1519 en 1539.  Maar de beelden zélf zijn gekapt in het begin van de twintigste eeuw...

(foto: Jan Smets)

Mooi beeld toch hé... (let wel op de afwijkende kap en kraag... in vergelijk met andere afbeeldingen...)

In Gent bracht de kleine Margareta een deel van haar kinderjaren door (net zoals in Brussel en Brugge).  In Gent verbleef ze het liefste.  Daar woonde ze dan in het kasteel Ten Walle - een uitgestrekt domein met een sprookjestuin waarin allerlei exotische dieren werden gekweekt: kamelen, beren, leeuwen en luipaarden...  Hier beleefde ze tot aan de dood van haar moeder, Maria Van Bougondië, en haar broer Filips (de Schone) een onbzorgde jeugd, terwijl haar vader Maximiliaan veel op reis was.  Maar in 1482 stierf Maria na de val van een paard, en alles, alles veranderde...

Vanuit het woelige Gent dat in de clinch lag met weduwnaar Maximiliaan van Oostenrijk, werd de amper driejarige Margareta in 1483 naar Frankrijk gebracht om uitgehuwelijkt te worden aan het Franse kroonprinsje...

Nee...de Gentse kinderjaren die gelukkig begonnen, eindigden abrupt en brutaal...

Véle, véle jaren en drie echtgenoten later, zou Mechelen haar een nieuwe thuis bieden...

   

(foto's: Jan Smets)

Op het beeld in Gent staat de landvoogdes wél uitgebeeld met de beroemde 'damesvrede' in haar hand.  Nét zoals in Mechelen. Let op de uitsnedes van de beelden (links: Mechelen, rechts: Gent).  Deze 'damesvrede' was haar politiek hoogtepunt.  Margareta sloot het met de koningin-moeder van Frankrijk, haar vroegere schoonzus, Louise Van Savoye (de zus van haar overleden echtgenoot Filibert...).   De twee vorstinnen bedongen deze vrede voor neef Karel, en zoon Frans... 

Margrietje in Gent...

Ach ja...ze mogen ook wel met haar pronken.  Jawel...  Maar geef Mechelen maar de hoofdrol!  ;-)

NB: en onze Rombout Keldermans?  Ook hij kreeg een nis in het stadhuis!

 

 

Ja, ik heb dat vorige maand ook gezien toen mijn dochter in het laat-gotische gedeelte van het stadhuis trouwde.  In de nissen staan alle graven van Vlaanderen.

In een van de zalen werd in 1576 de Pacificatie van Gent afgekondigd.

@Jans: voor het nut van 't algemeen, wat was de damesvrede alweer?

Vooruit, daar gaan we dan met de 'Damesvrede' of 'Paix des Dames'....:

Sinds 1520 leefden ons Kareltje V en de Franse koning Frans I op voet van oorlog.  Hun politieke belangen doorkruisten mekaar steeds, en toen ooit Frans zijn kandidatuur stelde tot keizer van het Roomse Rijk, ging Karel  met de trofee lopen...  Nee, vrienden waren ze niet - allerminst.

Franse troepen habben Genua, Padua en Napels verovert.  Maar door wat geluk én een pestepidemie in de Franse troepen, kon Keizer Karel Padua en Genua heroveren op de Fransen.  De beide uitgeputte partijen waren echter uitgeput en snakten naar vrede.  Maar...de twee gezworen vijanden wilden mekaar niet ontmoeten, en zochten iemand die in hun plaats wilde bemiddelen.

In 1522 reeds had de Franse koningin-moeder, Louise van Savoye (vroegere schoonzus van ons Margrietje), Margareta reeds een aanbod gedaan dat een begin zou kunnen zijn vredesonderhandelingen. En nog later, in 1525, was er weer intense briefwisseling tussen de twee blauwbloedige madammen. De Franse koning zat toen zelfs gevangen in Madrid.  Op 8 juli 1528 schrijft Margareta een nieuwe brief naar Frans en zijn moeder...  Maar het eerste 'ernstige' aanbod tot vredesonderhandelingen, kwam van Louise, die in okotber 1528 een boodschap meegaf aan de secretaris van de landvoogdes, die zich toen in Parijs bevond.  Maar Marareta was eerst niet geneigd om hierop in te gaan.  Immers, Karel V was op alle terreinen aan de winnende hand.  Maar na een ontwerp van een verdrag, gaf Karel V, vanuit Madrid, zijn tante toestemming en volmacht.

Kamerijk werd gekozen als plaats tot onderhandeling.  Met een gevolg van 300 man trok ze naar de bisschoppelijke stad, in draagstoel gezeten, omringd door 24 schutters te paard.  Daarachter volgden haar kamermeisjes.  De drie jaar oudere  Louise van Savoye kwam met een eigen stoet van honderden personeelsleden, ridders en edelen.  De Franse koningin-moeder logeerde in het hotel Saint-Pol, en haar tegenstreefster in het klooster Saint-Aubert.  Tuissen de twee gebouwen werden overdekte en gesloten gaanderijen gebouwd, en de stad was knap versierd en in feeststemming.

Nog diezelfde avond ontmoetten de beide dames mekaar, voor een drietal uren.  De twee sterke vrouwen kenden mekaar - omdat ze samen werden opgevoed aan het Franse Hof, waar Margreetje verbleef als toekomstige echtegenote van de toenmalige dauphin.  Enne...ik zei het al: Louise was ook nog eens de zus van haar geliefde derde echtenoot, Filibert van Savoye.

Drie weken werd keihard onderhandeld.  Het lot van Europa rustte in de handen van de twee vrouwen.  Op 24 juli kwam men tot een ontwerptekst, maar onze bikkelharde tane Margriet pruttelde nog wat tegen en vroeg extra waarborgen onder de vorm van enige steunpunten in Frankrijk.  De verontwaadigde Louise wou dadelijk vertrekken uit Kamerijk, maar wanneer ze op het punt stond de stad te verlaten, kwam een ijlbode van Margareta van Oostenrijk melden dat er opnieuw bereidheid is tot onderhandelen.

Op 29 juli kwam men tot een vergelijk, en op 5 augustus  1529 werd de vrede gezworen in de kathedraal!

Vier dagen later kwam Frans I naar Kamerijk om onze Margareta te bedanken.  De beide onverzoenlijke rivalen waren vrienden geworden  (later zou zelfs een zus van Karel V, Frans huwen...).

Het was de grootste triomf van Margareta...  Maar een jaar later zou ze overlijden...

(naar Frans Vermoortel)

@Jans: Dinges zal het u lonen, merci ;-)

@Jans, hebben we daar al eens geen blog aan besteed? Ik dacht van wel. Maar baat het niet dan schaadt het niet. Sommigen zijn wel kort van memorie:-))

@Eddy Luyten: anderen dan weer kort van stof  :-))

Dames vrede is nog niet aan bod gekomen. Margriet wel natuurlijk.

@Jokke op z..., 25 lettertekens is inderdaad nogal kort van stof: -)))

Maar von Goethe zie het al: in der Beschränkung zeigt sich der Meister:-))))

En ondertussen is men toch maar weer 'in beeld geweest'...

Over naar Margareta.

Ik denk dat de Damesvrede een item waard is op zichzelf ... Ik heb het altijd vreemd gevonden dat Margareta de grootste verwezenlijking deed 'net' voor haar dood. Ze was een groot diplomate ...

Misschien vergden de reis en de slopende onderhandelingen veel van Margareta, die toen 49 jaar oud was (en in die tijd was dit al een behoorlijke leeftijd) - Dat op zichzelf was nog niks, maar ze leed al aan een 'zekere' beenkwaal die haar parten speelde sinds 1527.  Toen reeds werd ze hiervoor behandeld zonder resultaat. Ook in Kamerijk diende een in spoed overgebrachte heelmeester  uit Brugge haar te verzorgen.  Een jaar na de 'Damesvrede' nam de ontsteking in alle hevigheid toe, en in december 1530 stierf de vijftigjarige landvoogdes na veel pijn door de infectie...

 

Wat ik me ook nog afvroeg: zijn er nog plaatsen in Vlaanderen die Margareta op één of andere manier afbeelden aan of in een gebouw?  of waar dan ook?

Als ons Margriet dan toch zo belangrijk was en is voor de stad dan vraag ik mij toch af waarom enkele snoodaards haar beeld  van de markt moesten verbannen. Te zwaar was het smoesje dat men de mensen heeft wijs gemaakt . Hm er heeft onlangs vier honderd ton zand op de markt gelegen. Vinci park die een tiental plaatsen van de kelder moest afgeven was waarschijnlijk de dwarsligger. Mijn vader zaliger zei altijd " veu 't geld danst den beir ".

Daarover is vroeger al genoeg gepalaverd in andere topics.. . Hier gaat het over een ander thema.

Dat zand was vorige week pas als ik mij niet vergis.

Wat ik me dus ook nog afvroeg: zijn er nog plaatsen in Vlaanderen die Margareta op één of andere manier afbeelden aan of in een gebouw?  of waar dan ook?

Interessante vraag Jan: ik weet geen één, buiten de reeds bekende.

stadhuizen van Brussel of Leuven?  Ik heb al eens wat gezocht, maar kon hierover tot hiertoe niets terugvinden...

'Iets' gevonden: in de Leyszaal van het Antwerpse stadhuis hangt een groot schilderij waarop op 12 februari 1515 Karel V, bij zijn Blijde Intrede, belooft de vrijheden van de stad te zullen eerbiedigen.  De vijtienjarige prins is vergezeld van zijn jongere zusjes Eleonora en Maria, en zijn onafscheidelijke tante Margareta van Oostenrijk...

                           

JanS,  uw wensen zijn bevelen :-)

Graftombe van Margaretha in Bourg-en-Bresse (F)

Da's een mooie Roger!  Ja, hier rust de landvoogdes in een tombe, samen met haar geliefde Filibert...  Wat het zo apart maakt zijn de mooie lange haren van Margareta, die we niet meer te zien kregen door haar weduwenkap...

hier nog wat gedetailleerder...

JanS,

Wat die graftombe merkwaardig maakt is dat het twee beelden van Margaretha toont:  het bovenste beeld in statiegewaad en het onderste in een eenvoudig wit hemd.

In de kerk van Brou - het meest zuidelijke voorbeeld van 'Brabantse gotiek' genoemd - is Margareta ook afgebeeld op een glasraam, samen met haar echtgenoot Philibert.

Glasraam Brou (groot)

Glasraam Brou (detail)

Margareta's beeldhouwer Conrad Meit maakt deze buste van de landvoogdes (nu in Bayerisches Nationalmuseum te Munchen).

Conrad Meit buste Margareta

Vroeger zat het misschien in onze portefeuille ('t was indertijd véél geld): het briefje van 500 Bfr. met aan de ene kant Barend Van Orley en de andere zijde Margareta!

500 frank

En Mechelen, achter haar allicht :-)

Margareta is nog te bewonderen in de Hofkirche te Innsbruck, Oostenrijk. Ze staat daar tussen 28 standbeelden van het Habsburgse huis die rond de cenotaaf staan van keizer Maximiliaan I van Oostenrijk, haar vader. Een cenotaaf is een leeg graf. Maximiliaan ligt begraven in Wiener Neustadt, behalve zijn hart dat ligt bij zijn Maria van Bourgondië hier in Brugge. In de grafkapel van de Onthaalkerk in Brugge staat trouwens ook een miniatuur replica van de cenotaaf van Maximiliaan. Dus het is Brugge of Innsbruck als ge ons Margareta wil bewonderen. Ze staat naast Bianca Sforza, de tweede vrouw van Maximiliaan.Als ik me niet vergis hangt er ook een klein schilderijtje van Maragreta in het museum van Schone kunsten te Brussel.

Ik vond het tof te moeten vaststellen dat Margareta nog goed gekend is. Ze was een lieve vrouw, attentvol, intelligent en begaan met haar personeel hier in Mechelen. Ze kon zelfs Kareltje de baas en wist soms betere politieke oplossingen uit de mouw te toveren. Een kei van een vrouw!

Foto van de Hofkirche in Innsbruck.  Ik vermoed dat Margareta de tweede van links is.

Hofkirche Innsbruck

Munt met Margaretha...

@ Peter: het gebouw achter Margaretha van Oostenrijk  is wel degelijk haar paleis in de Keizerstraat nr 20. Voor éne keer kan ik naar een van m'n tekeningen verwijzen: 


Vergelijk met de details op het bankbriefje...

bedankt voor al deze toffe aanvullingen!   ;-)

 

Margaretha  van Oostenrijk
 
Mechelen St Piete & Pauluskerk                Urne – Ingewanden MVO
Brou-en-Bresse                                             Mausoleum
Stadsmuseum Ieper                                     Portret MVO (Verzameling Barones Van der Stichelen Maubus)
Museum van Schone Kunsten Brussel    MVO in aanbidding voor de madonna
Hof Van Busleyden Mechelen                     Borstbeeld MVO
Stadsarchief Mechelen                                 Aquarel “Binnenzicht van de Raed voortijds bijgewoond door MVO
Museum Posterijen Brussel                        Tekening naar schilderij van Barend Van Orley (Postzegel)
Museum Posterijen Brussel                        Tekening door O. Bonnevalle naar een werk onbekend meester
Kon. Bibliotheek Albert I Brussel                MVO in gebed voor een altaar / Hoogenberg Nicolaas
Kon. Bibliotheek Albert I Brussel                Laatste hulde van de bevolking aan MVO/Ets -                                                                          burgijngravure / Hoogenberg Nicolaas
                                                                             
Kon. Bibliotheek Albert I Brussel                Grafmonum van MVO/Burgijngravure / Hoogenberg F.
Stedelijk Prentenkabinet Antwerpen          MVO / Gravure / De Clerck N.
Stedelijk Prentenkabinet Antwerpen          MVO / Gravure / Liefrinck J.
Stedelijk Prentenkabinet Antwerpen          MVO / Gravure / De Jode Petrus
Hof Van Busleyden Mechelen                      Fragment met wapen van MVO
Kon. Bibliotheek Albert I Brussel                 La complainte de Dame Marguerite                            
Stadsarchief Mechelen                                  Brief van MVO over haar gezondheidstoestand
Stadsarchief Mechelen                                  Oktrooi van MVO i.v.m. een lening aan Karel V 
Kon. Bibliotheek Albert I Brussel                 Brief MVO aan de Graf van Nassau
Rijksarchief/Brugge                                       Zegel van MVO
Archive du Nord / Lille                                    Testament MVO
Kon. Museum Kunst & Geschiedenis        Scenes uit het leven van MVO (Munten en penningen)
Museum Vleeshuis Antwerpen                    MVO en Philibert van Savoie (Munten en penningen)
Hof Van Busleyden Mechelen                      Gedenkpenning MVO en Philibert van Savoie

Verbazend toch hoeveel portretten er bestaan van die ene Margareta...  Er zijn tijdgenoten, én belangrijke historische figuren die het met minder moeten doen.  

En nog vergeten : Margareta staat ook als standbeeld op de gevel van het Brugse stadhuis tussen Filips de Schone en Karel V  (gisteren opgemerkt door mijn zoon). 

prachtige ontdekking van jouw zoon Koen!  bedankt!  Ik zal bij een volgend bezoek aan Brugge eens erg goed kijken...

Ik heb een 16e eeuws paneel waarschijnlijk van Barend van Orley dat ik graag zou voorleggen en om commentaar, beoordeling zou willen vragen, ik weet alleen niet hoe ik de image jpg moet laden. Ik heb de afmetingen in cm, resolutie in dpi.

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <p> <span> <div> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <img> <map> <area> <br> <br /> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <table> <tr> <td> <em> <b> <u> <i> <strong> <font> <del> <ins> <sub> <sup> <quote> <blockquote> <pre> <strike> <code> <cite> <center>

Meer informatie over formaatmogelijkheden

To prevent automated spam submissions leave this field empty.