De grijze stad van Hélène Swarth

(foto: Jan Smets - vanop torenspits OLV-over-de-Dijlekerk)

Ik wéét het: de dagen zijn grauw en miezerig, en dan...dan kom ik hier aanzetten met een oud gedicht van ene Hélène Swarth, een bekende Nederlandse dichteres, die lang geleden in deze stad verbleef, en dat...een grote tristesse uitademt...

Sorry lieve mensen - Ik ben niet gedeprimeerd (al ben ik wel wat wintermoe...), maar het past toch wel zo'n heel klein beetje in de 'vale sfeer' van deze dagen...

Verplaats je nu naar het Mechelen van 1890...

(foto; Jan Smets - vanop de torenspits van OLV-over-de-Dijlekerk)

 

Uit vale velden rijst de grijze stad.

Eerwaarde stad van kerken en prelaten,

Vervallen stad van lang verlaten straten

En oude bruin-verweerden huizenschat.

 

Kazerne en klooster, priesters en soldaten

De vesten langs, die houden 't stadje omvat,

Stroomlooze vaart, en landschap boomloos plat,

En zwart-omhuifde vrouwen, dof gelaten.

(Hélène Swarth)

 

Wie was deze bewuste Hélène dan?  want zo vreselijk bekend is ze deze dagen dan toch niet...

Stéphanie Hélène Swarth wordt geboren in Amsterdam in 1859 als jongste van een gezin van negen kinderen.  Haar vader, Eduard, is een koopman én, zelfs een tijd lang consul van Portugal.   Ze krijgt een Frans georiënteerde opvoeding.

                                 

Hélène groeit op in Brussel, waar haar vader bankier is geworden.  Maar grote delen van haar jeugd brengt ze door te Mechelen. En in het bovenstaande gedicht zet ze op papier hoe ze de stad ervaart...  Tot aan haar huwelijk met de Nederlandse schrijver, Frits Lapidoth, verblijft ze in onze stad.  Het huwelijk met deze Frits is ver van gelukkig, en in 1910 zet ze een punt achter deze relatie.

Swarth debuteert met Franse gedichten, maar schakelt nadien over naar haar moedertaal.  Haar gedichten worden populair - en Willem Kloos noemt haar 'het zingende hart van Holland'.  Veel van haar poëzie verschijnt in het tijdschrift 'De Nieuwe Gids'.  Hélène is erg productief, maar haar werk is ook wel niet altijd even kwalitatief sterk.  Maar in haar beste momenten is ze zéker even vooraanstaand als de 'tachtigers'. 

Hélène sterft in 1941...

Hélène Swarth is misschien vergeten.  Haar aparte maar persoonlijke gedicht over onze stad, is het onthouden waard..  Niet?

Absoluut Jan :-)

Vermoedelijk was dan Alice Nahon een mogelijke tijdgenote, een gemeenschappelijke dichtster of een mogelijke opvolgster van Hélène Swarth...

Mechelblues of Mechelmelancholie aan het einde van de 19e – begin 20e eeuw ?

Link

IN DE VERTE RIJST DE SCHITTERENDE TOREN , WAAR EEN NIEUWE STAD IS GEBOREN.

EERWAARDE STAD VAN KERKEN EN MOSKEEEN, VAN DIVERSE STRATEN  MET MULTICULTURELE HUIZENSCHAT.

SCHOLEN EN KLOOSTERS, ACADEMICI EN KUNSTENAARS.

DE DIJLE DIE ALS LEVENSADER DE STAD OMVAT.

DE TALRIJKE CULTUREN DIE HET STADJE KLEUREN, DE VROUWEN GESLUIERD MAAR ONGELOOFLIJK KNAP.

MECHELEN MIJN WERELDSE  STAD.

 

Bart Busschauffeur.