17de-eeuws reliëf keert terug naar Sint-Romboutskathedraal

met categorie:  

(bron archeonet)

(foto Jacques Sonck (provincie Antwerpen) niet van Tijl V)

Een putto van beeldhouwer Jan van den Steen uit 1682, een kunstwerk uit de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen, is weer thuis. Het kunstwerk maakte tot 1852 deel uit van een wit- en zwartmarmeren portiek die de noordelijke kooromgang van de kathedraal afsloot. In dat jaar werd de portiek afgebroken en de verschillende onderdelen raakten in de daaropvolgende jaren verspreid. Het provinciebestuur van Antwerpen, verantwoordelijk voor de kathedraal, slaagde er in dit kunstwerk aan te kopen en staat het nu in langdurige bruikleen af aan de Sint-Romboutskathedraal, waar het sinds kort te bewonderen is in de zuidelijke zijbeuk.


Het gebeurt niet zo vaak dat kunstwerken die al decennia, soms zelfs eeuwen uit een kerk verdwenen zijn, terug naar hun originele plaats kunnen terugkeren. Toch is dat gebeurd met een 17de-eeuws reliëf van de hand van de Mechelse beeldhouwer Jan van den Steen. De fraai gebeeldhouwde hoekstukken in de vorm van een draperie waarvoor een putto ligt, doken omstreeks 1954 weer op en werden toen aangekocht door de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. Van de andere hoekstukken ontbrak elk spoor. Tot in 2005 een derde reliëf opdook bij veilinghuis Bernaerts in Antwerpen.


De provincie is trots dat ze dit stuk terug aan Mechelen en de kathedraal kan geven. Niet alleen omdat een unieke getuige van het rijke verleden van Sint-Rombouts zijn rechtmatige plaats kan innemen, maar ook omdat we ervan overtuigd zijn dat het kunstwerk hier in goede handen zal zijn,” aldus Ludo Helsen, gedeputeerde voor Cultuur van de provincie Antwerpen.


Naar aanleiding van de nieuwe opstelling gaf de dienst erfgoed van de provincie Antwerpen een kleine brochure ‘De thuijnen van den ommeganck’ uit over het wedervaren van het bewuste reliëf en de koorafsluitingen. De brochure werd geschreven door Marc Mees. Deze rijk geïllustreerde brochure (20 p.) is gratis te verkrijgen bij de Dienst erfgoed, Koningin Elisabethlei 22, 2018 Antwerpen of via hilde.everaert@admin.provant.be.

Bedankt voor de tip!

...héél onlangs nog gefotografeerd....

(foto:Jan Smets)

Foto'ke is niet van mij, maar wel van Jacques Sonck (provincie Antwerpen)

(Foto Nelly)

Voor de anekdote toch even het volgende:  Lucas Fayd'herbe werd door de kerkfabriek gevraagd een altaar en een koorafsluiting te maken voor de St.Romboutskerk. Toen hij zijn altaar afgewerkt had was hij zo tevreden over het resultaat dat hij weigerde de koorafsluiting te maken omdat die het gezich op zijn werk zou verstoren. Later werd dit werk toevertrouwd aan één van zijn leerlingen Jan Van Steen.  Bij mijn weten staan de twee zijkanten van dit portiek echter nog in de kerk . Het zouden nl.de twee zwarte/ witte portieken links en rechts  van de grote ingang.

Toen ik ooit in het Groot seminarie kwam wist me daar iemand te vertellen dat het centrale deel van deze koorafsluiting aan de ingang van hun oude bibliotheek aldaar staat. Een imposant gedoe , maar ik vond dat  toen nogal eigenaardig. Het terugkeren van dit deel van het portiek naar de kathedraal kan dit alleen maar ondersteunen. Zoals we weten zijn er vele overleveringen, legendes en urban legends over de meest diverse onderwerpen....

Wie weet er het fijne van? Ik heb de brochure besteld, bij de provincie, misschien geraak ik er dan wijs uit.

Heb de  brochure ook ontvangen. Mooi werk, maar nog niet de tijd gehad om hem helemaal uit te pluizen :-)

Ondertussen de brochure ontvangen en al eens doorgenomen.

Een groot deel van wat ik reeds hierboven vertelde klopt.

Kort gezegd : Van Steen bouwde in de 17de eeuw een nieuwe koorafsluiting (doksaal) in de Kathedraal. Deze verving een gotisch exemplaar en was redelijk sober. Later werden door hem ook twee zijportieken gemaakt. Die stonden aan het begin van de noordelijke en zuidelijke kooromgang. In de hoeken van die portieken werden putti of "kinderkens" aangebracht.

Begin 19de eeuw werd het doksaal afgebroken, in twee verdeeld en werden de delen ervan  links en rechts van de ingang van de kerk ( onder de toren dus) geplaatst. De zuilen daarvan zijn dus de marmeren zuilen van het doksaal van Van Steen. Door J.F Van Geel werden in de hoeken van de eenvoudige portieken afbeeldingen van liggende engeltjes in de stijl van de zijportieken aangebracht ( in hout). Zo verkreeg men een soort symmetrie met de zijportieken van de kooromgang.

Die zijportieken van de kooromgang werden dan op hun beurt afgebroken in het midden van de 19de eeuw, na afbraak gestockeerd en delen daarvan werden verkocht. De originele deuren van één van die zijportieken werden later in de zijportieken van de OLVrouwkapel  rechts naast de ingang geplaatst.

De 4 zuilen van deze zijportieken, die mogelijk al die tijd op de binnenplaats van het aartsbisschoppelijk paleis werden bewaard, duiken in 1954 weer op en men plaatst ze aan de ingang van de toen nieuwe kapel van het Groot seminarie; Dit is dan in overeenkomst met wat ik daar hoorde vertellen.

Dit is in het kort het verhaal van deze mooie 17de eeuwse kunstwerken

 

 

 

 

 

Om het perfect af te sluiten. De putto die nu in een modern kader is geplaatst is afkomstig van één van de zijportieken van de kooromgang. In het doksaal (sober zoals gezegd) waren die er niet.