Muizens Modernistische Monument

 

Rumoldus bekeerde met niet aflatende ijver de ouwe Mechelaars - maar niet alleen hij was actief in het winnen van zieltjes voor het nieuwe geloof.  In onze streken ging ook Lambertus rond om te verkondigen.  Rond 700 werd in de buurt van de huidige Muizense kerk al een houten kapel gebouwd, die invallende Noormannen wat later in de fik staken.  Géén nood: er werd op 't einde van de tiende eeuw een nieuwe, Karolingische kerk neergepoot - nadien omgeturnd tot een romaans-gotisch bouwwerk...  Eeuwen stond deze daar te schitteren in de Mechelse deelgemeente, tot een agressieve V1-bom op het einde van de tweede Wereldoorlog, het lot bezegelde van de Sint-Lambertuskerk...

(foto's: Jan Smets)

tijd voor wat nieuws...

 

Het was 22 november 1944, en de oorlog was bijna acher de rug.  Maar Muizen moet de kelk tot de bodem ledigen: zware bombardementen teisteren ht dorp, en de Sint-Lambertuskerk krijgt een voltreffer van jewelste te verwerken: kerk en pastorij worden totaal in de as gelegd!  Alleen de eeuwenoude toren overleeft de ramp...

De toren is gelukkig als monument beschermd - en bleef dus staan (in 1988 werd hij zelfs grondig gerestaureerd!)  Mooi, want het is dan misschien ook wel het oudste religieus gebouw van Mechelen (spreekt iemand dit tegen?).  Het onderste deel bevat nog een overblijfsel van de Karolingische kerk (die volgens kenners te vergelijken was met de Akense Dom!).  Bijzonder, nietwaar?

In 1255 werd Muizen een zelfstandige parochie, nadat ze de eeuw voordien afhing van het kapittel van Sint-Rombouts.  En in 1500 werd de kerk vervangen door 'n gotische kapel nadat in 1380 een vrouwenklooster in de buurt werd gesticht.  Maar op het einde van de zestiende eeuw werd de kerk nog maar eens verwoest (godsdienstoorlogen, weet je wel...).   Maar de moedige Muizenaars bouwden hun kerk weer op - ze werd aangepast, verruimd... en de ondertussen scheefstaande toren werd in de negentiende eeuw versterkt met steunberen.

Maar goed: de kerk werd vernield, en de toren bleef dus staan.

Zestien jaar zou het duren voor een nieuwe kerk op deze plaats zou verrijzen.  Zestien jaar geraakte men het niet eens over een nieuw ontwerp.  In 1957 pas werd bouwmeester Lucien Engels aangesteld om iets nieuws uit te tekenen.  De modernistische architect (°1928) stond toen op het hoogtepunt van zijn carrière.  Hij ontwierp al vele woonhuizen, én zijn meesterwerk: het complex Home Emile Vandervelden II in Oostduinkerke (een realisatie die het begin van 'n carrière als huisarchitect van de Socialistische Mutualiteit zou betekenen...)

Een uitdaging...  Maar Engels nam ze aan, en slaagde met glans!

Op 17 september '60 wordt de eerste steen gelegd - en dit op de feestdag van Sint-Lambertus.  En in mei 1966 kan de nieuwe kerk eindelijk worden ingehuldigd...

Engels moest de ouwe toren weten te verzoenen met een modernistisch complex.  Niet simpel...  Maar hij wist een gelukkig huwelijk te bezegelen tussen de twee.  De architect koppelde de toren los van de kerk, maar bouwde een verbindingsmuur met oude grafzerken.  De pastorie die eveneens plat werd gegooid werd achteraan terug opgebouwd, om niet teveel aandacht op te eisen.

De nieuwe kerk werd opgevat als één grote ruimte, met een kleinere aanbouw voorde weekkapel.  Dez eenvoud vertaalt zich ook naar het eerder gesloten exterieur waar enkel de lijnen van het licht geknikte dak en de schuin ingeplante lichtstroken van de zijgevels voor enige beweging zorgen.

De kerk geldt nu nog steeds als een voorbeeld van eigentijdse kerkenbouw waarin eenvoud, funtionaliteit en symboliek aan elkaar werden gepaard.  (de inzichten in de kerkbouw weerspiegelden duidelijk het denkwerk van het Tweede Vaticaans Concilie van het begin van de jaren zestig...)

De kerk heeft ook een aantal mooie moderne kunstwerken.  Natuurlijk vallen de prachtige felgekleurde glasramen op.  Hiervoor mocht de Antwerpse schilder René Guiette aan de slag - en... ja hoor: ik hou hier wel van.

De bekende beeldhouwer Rik Poot kapte in arduin het monumentale Sint-Lambertusbeeld aan de ingang (zie eerste foto...).  Maar ik bewonder ook zijn prachtige Kruisweg in de weekkapel: eenvoudig, expressief, mooi...  Poot op zijn best!

Naast de Kruisweg ontwierp Rik Poot ook in terracotta 'de Heilige Familie'...

 

En wat te denken van de in glas gegraveerde tekeningen van Jules Heyndels? 

De Muizense Lambertuskerk: zo héél anders dan onze monumentale kerken in de binnenstad...  maar architecturaal een pareltje van bouwkunst van de voorbije eeuw, is héél beslist een ommetje waard!

 

Enkele audiotracks, opgenomen in de kerk van Muizen op de Open Monumentendag 2008. Aan de klavieren van het orgel: conservatoriumleerling Thomas Jacobs (die zopas zijn derde jaar orgel speelt).
Anon. 16de eeuw: Allemande Loreyne
Beethoven: Ode an die Freude
Hartung: Praeludium

Waar komt de naam Muizen eigenlijk vandaan ? 

En dan kan ik ineens doorvragen : wat is de etymologie van de namen Battel, Hombeek, Leest, Heffen en Walem ?

Ik weet dat de naam 'Muizen' komt van 'Musina' of 'Musena' - en hij werd al gebruikt in de 12de eeuw... (weet je wel: 'de ridder van Musena'...).

Vanaf 1438 wordt de naam 'Muysen' gebruikt... 

En de etymologie van die andere namen: da's voor een andere topic Gimy!  Hier gaat het over Muizen, en nog méér over de Sint-Lambertuskerk.   Bij de les blijven hé!   :-)  

Ja, mijnheer Smets...

:-D

Interessante post Jan!

Als Muizenaar ben ik blij dat ik eindelijk de oorsprong van de naam Muizen weet!

En al behoor ik eigenlijk tot de St.-Albertusparochie, ik heb de Lambertuskerk al genoeg langs binnen mogen aanschouwen destijds tijdens de missen met het school.
Toen besefte ik natuurlijk nog niet wat voor kunstwerk die kerk eigenlijk is.

Ik was in die kerk nog niet zo heel veel (een paar begrafenissen ooit) tot ik ze beter kon bekijken met de Open-Monumentendag.  En ik moet zeggen dat ze me aangenaam heeft verrast.  Muizen mag trots zijn op dit hedendaags monument!

Ik ben er nog nooit geweest Jan. Bedankt voor de fotokes.

 

Muizen
St Lambertus vond in 640 een tempel welke werd toegewijd aan de negen muzen (Kunstgodinnen).
Calliope – Clio – Erato – Thali – Melpomene – Terpsicore – Euterpe – Polymucia – Urania.
De Dijleberg die naar de kerk  zou leiden, wordt soms de Parnassusberg genoemd. In de Griekse mythologie is de Parnassus de berg waarop Appolo het koor der muzen voorzit.
 
De oudste vermelding van Muizen : 12de eeuw. +/- 1150 wordt de naam vermeld als Musena.
Andere schrijfwijzen volgen : Musinis 1267, Musene 1314, Muysen 1438.
Naast Muysen kwam in de 15 & 16de eeuw ook Muysene voor.
In 1929 werd de huidige schrijfwijze ingevoerd, dit bij de aanpassing van de spelling van de gemeentenamen. In het Frans werd de schrijfwijze Muysen behouden.
Andere vormen kwamen eveneens voor : Muyten – Ter Musen – Musine.
 
Volgens sommigen zou Muizen in verband kunnen gebracht worden met oude vermelding Melinisis, wat in verband staat met Milsen en Milsenveld, bij de Brusselpoort (Milsenstraat). Maar hier zijn geen bewijzen van.
Een andere versie : de Latijnse naam Musica (Muziek).
Verder : Muizen = drasland, een collectief van mus, bijvormen van het Nederlandse “Moos” en te vergelijken met het Nederduitse “Musslich”. Ook de namen Muizen (bij Halmaal, Limburg) en Mussain (bij St Renalde, Brab.) zouden op dezelfde wijze ontstaan zijn.
Aanderen beweren dat het eerder afkomstig zou zijn van een plant, van mos (ook moeras, schimmel, enz…) wat de rekking van de korte u tot lange u meebracht.
Wat we wel mogen aannemen is dat Muizen = drasland, moerasland.
Als bewijzen : de plaatsnamen eindigend op “-broek” (Wielenbroek, Muizenbroek, Mispeldonkerbroek, Betsebroek) en op “-rot” (Vrankenrot, Berenrot) en ook op “-venne”.
Het Muizen bij Halmaal waarvan herhaaldelijk sprake, is een klein (ca 500 inwoners) dorpje, dat mee van de oudste van ons land is (680 : Misinium). Het toeval wil dat ook dit Muizen niet ver van een Mechelen ligt, nl Mechelen – Bovenlingen.
Uit “Muizen” door Lucas Van de Leur

 

Bedankt Jos!  Een deel van het 'verhaal' kende ik, maar je bracht toch wel nieuwe boeiende dingen aan met deze verklaring van Lucas Van de Leur.

Muizen was alleszins een belangrijke plaats, en de huidige kerk die er staat, gaat ver, is een verre nakomeling van een tempel gewijd aan de Muzen...  -  Muzen - Muizen... 't is maar één letter verschil...   ;-)