Ziekte in middeleeuws Mechelen

met categorie:  
Het is november, het regent, het waait,
ik voel het begin van een "valling" opkomen...
Het is een dag om wat te lezen.
Ik vond een interessant boek: “Hongersnooden en volksziekten te Mechelen” (F.E.Delafaille).

...toen ik het uit had, was m'n "valling" plots zo belangrijk niet meer...

ziekte in het middeleeuwse Mechelen

De feiten komen uit het boek, de interpretatie is van mezelf....
Een greep uit de inhoud:

Melaatsheid (ook Lazernij geheten) verscheen in onze streken op brede schaal bij de terugkeer van de kruisvaarders, en reeds in 1209 werd in Mechelen een afzonderlijk ziekenhuis voor de melaatsen opgericht, namelijk in de wijk Geerdegem (ongeveer ter hoogte waar de spoorlijn Mechelen-Dendermonde Geerdegem-Schonenberg snijdt).
Het kreeg de naam 'klooster Terzieken'...

Onze voorouders kenden het begrip 'quarantaine' maar al te goed, zij het dat het toen nagenoeg gelijk stond aan sociale verbanning...
Werd een Mechels burger verdacht van deze ziekte, of toonde hij/zij symptomen (hierover meer in infra), dan werd de ongelukkige onderzocht door twee geneesheren-rechters. Stelden zij melaatsheid vast, dan werd de parochiepriester hiervan in kennis gesteld.
Deze laatste begaf zich naar de zieke, troostte hem, en bepaalde met hem op welke dag de ceremonie van “scheiding van de wereld” zou plaats vinden.
De eerstvolgende zon- of feestdag maakte de priester aan de gelovigen bekend wie leproos was geworden, en wanneer het afscheid zou worden voltrokken.

Ziehier een kort relaas van zo'n “afscheid”:

Eerst werd er buiten of in de kerk op een verhoog een tafel geplaatst.
Op de tafel lagen:een mantel,een klip (ratel), een houten kom, handschoenen en een knapzak.
Zo ging de priester met met z'n gevolg naar het huis van de zieke, zegende hem met wijwater en voerde hem mee naar de de kerk, naar de tafel op het verhoog...
Tijdens de mis die volgde, ging de besmette nog ter communie.

Na de mis werd de zieke opnieuw gezegend, en gaf de priester hem de mantel, zeggende “ik verbied u voortaan uw (melaatsen)huis te verlaten”.
Bij het overhandigen van de houten kom, werd hem verboden nog te drinken uit rivieren, fonteinen of openbare waterputten, noch mocht hij zich daar nog wassen.
Hij kreeg een ratel of 'klip', waarmee hij de mensen moest waarschuwen dat hij besmet was. Daar hij zelfs niet meer mocht spreken met de mensen, moest hij datgene wat hij bedoelde van ver aanwijzen met z'n 'klip'...
De handschoenen moesten hem beletten ooit nog iets aan te raken wat een ander toebehoorde.
Het laatste was een knapzak; daarin moest hij het eten bewaren dat hij zou krijgen, want al z'n bezittingen werden verbeurd verklaard.

Na het ceremoniële “afscheid van de maatschappij”, ging de groep in processie naar het zieken-huis, toendertijd eerder “Lazarus-huis” genoemd.
Tot slot legde de priester z'n hand op de schouder van de zieke en verbood hem nog te verschijnen op publieke plaatsen (kerken,marktplaatsen,herbergen, molens, vergaderingen enzv..)

Nog een laatste zegen “Haec est requies mea in saeculum saeculi; hic habitado, quoniam eligi eam
Vanaf dan bestond de ongelukkige niet meer officieel in onze gemeenschap...

Een opmerkelijk gevolg was dat melaatsen voor geen enkel misdrijf door burgerlijke rechters konden gevonnist worden, aangezien zij geacht werden van de wereld gescheiden te zijn (5de besluit van het Concilie van Nougarot)...

Melaatschheid”...eene soort van schurft die het vel eene witachtige kleur deed krijgen en de ledematen met zweeren en puisten overdekte. “
(de zweren verspreidden een onverdraaglijke stank en de zieke stierf langzaam in grote pijn)..
Interessant artikel Leyander!
Hieronder een afbeelding van het omvangrijke Klooster Ter Zieken langs de oude baan naar Brussel.
(Aquarel JB De Noter uit 1812 naar de kaart van Jan Van Hanswijck)
<a href="http://allyoucanupload.webs..."><img border="0" src="http://aycu35.webshots.com/..." alt="Free Image Hosting at allyoucanupload.com"/></a>
Hartelijk bedankt voor de afbeelding Roger.
Het maakt het plots 'dichterbij'.
Heel boeiende bijdrage Leyander!
méér van dat!
Het is een interessant verhaal. En vergeet nooit ... Die middeleeuwers waren zo dom nog niet !