Huis De Korenbloem in de Katelijnestraat

met categorie:  
Korenbloem

Een huis dat me al jaren intrigeert is De Korenbloem in de Katelijnestraat. Een mooi barok geveltje toegeschreven aan Lucas Fayd'herbe, een houten (!) zijgevel, en een oude vliet (a ja De Nieuwe Melaan), maken dit huis helemaal bijzonder.

En daarom zeker de moeite om het een beetje beter te bekijken.






Een versteende houten zijgevel

De Korenbloem is samen met het Tolhuis, het enige huis in Mechelen dat nog een zichtbare houtconstructie heeft in de zijgevel. Een exhaustief bouwhistorisch onderzoek reveleerde in 1985 in het voorgebouw een voor Mechelen zeldzaam laat XVI houtskelet. De onderste bouwlaag is uitgevoerd als dragend metselwerk waarin nog enkele houten fragmenten verwijzen, naar de oorspronkelijke vakwerkbouw. De tweede bouwlaag bestaat uit tweelagig vakwerk van hout met een vulling van baksteenmetselwerk.



Het huis. Een historie

In de XIV eeuw stond op deze kavel een huis dat men den Bernier noemde (ook wel de Oude Bernier, of de Nieuwe Bernier) In de late Middeleeuwen was het echter bekend onder de naam Dort (ook wel Dorth of Dordrecht genoemd).

gevel

In 1583 kocht Mathijs van Oultre het van schoenmaker Bartolomeus van den Vliete en zijn echtgenote Anna Verheyden. In 1610 echter staat Antoon Fayd'herbe, oom van Lucas, vermeld als eigenaar van 'een huys metten hove, gronde ende toebehoirten Dordrecht genaempt, gestaan inde Catherinastraete alhier aent Stelenbrugsken, tussen de rivieren de Melane geheeten ter eendre ende Jan van den Bossche ter andere sijde.'

In de wijkboeken van 1643 wordt Antoon Faydherbe als eigenaar opgegegeven. Het huis behoorde volgens de wijkboeken van 1647 toe aan zijn ouders, Antoon Fayd'herbe en Charlotta van den Casteele, die er ook zouden overleden zijn. Van dit laatste is echter geen enkel tastbaar bewijs. In 1655 verpanden Rombout Daems, maalder en zijn echtgenote Clara Faydherbe het pand, dat voor 1672 al uit de handen van de familie verdwijnt.

Het huis. Een nieuwe facade in 1684, een nieuwe benedenverdieping in 1918

Ten tijde van de bouw van de gevel 1684 was het pand in handen van Rombout Baex, en dit sinds 1677. Men kan vermoeden dat Rombout Baex aan Lucas de opdracht gaf om een nieuw gevelontwerp te maken. Het prachtige barokgeveltje werd in 1684 door Lucas Fayd'herbe gebouwd. In twee cartouches die de gevel sieren staat anno 1684 vermeld.

De nieuwe facade wordt als volgt beschreven in: Krulgevel met zandstenen parement en verwerking van arduin voor lijstwerk en versiering. Gekoppelde kruiskozijnen van arduin afgelijnd door waterlijsten. Bekronend register met twee barokcartouches. Begane grond gerestaureerd in 1918 met vernieuwing parment: rondboogdeur met aanleunend steekboogvenster, gevat in een geblokte omlijsting van arduin; deur voorzien van geprofileerd beloop, versierde oren met festoenen, maskerkop met sluitsteen en gekorniste druiplijst. tweeledige top, gemarkeerd door geprofileerde waterlijsten en bekroond met een verhoogd pseudofronton. In de onderste geleding rondboogluik in een geringde schouderboogomlijsting met imposten en voluutsluitsteen, flankerende rechthoekige luiken; erboven oculus met sluitstenen, vleugelstukken en druiplijst.

Op de gevel werden geen steengroevekenmerken gevonden, wat eerder uitzonderlijk is. Qua geveltype en materiaal past de gevel in de lokale traditie, maar qua vormentaal is hij vernieuwend. De gevel is opgetrokken in witsteen voor vlakwerk, en Henegouwse hardsteen voor lijst- en profielwerk, een combinatie die in de tweede helft van de 17e eeuw in Mechelen algemeen verspreid was.

De benedenverdieping is, met haar parement en vensteromlijsting van Gobertangsteen door Vandenbergh gerestaureerd (1918) en de laat XVIIIe deuromlijsting, niet langer XVIIe te noemen, op de horizontale geprofileerde puilijst na.



Het huis. Een beschermd monument

In dossier DA000443, werd het huis, Katelijnestraat 20, objectnummer OA001178 op 13 december 1977 als beschermd monument vastgelegd. Dit verscheen in het staatsblad van dd 17 januari 1978. Kadaster Mechelen 1 A 746B.

Het huis. Voor de verbouwing in 1983

In 1983 werd een ingrijpende verbouwing uitgevoerd. De briefwisseling hieromtrent kan je terugvinden bij Monumentzorg, stad Mechelen. Hieruit een uittreksel:

De volgende bouwgebreken konden worden vastgesteld op 1 april 1983: de achtergevel helde over, de tussengevel was niet stabiel, de voorgevel in blauwe hardsteen is onvoldoende verankerd aan het achterliggende dragende metselwerk, op de 1e verdieping zijn de dragende blauwe hardstenen omlijstingen ingekapt door knutselaars om er electriciteitsdraden te herbergen.

Er werden om stabiliteitsredenen heel wat betonbalken gegoten: volgens de meetstaat werd ca. 1,58 kubieke meter beton gebruikt.

Het huis. Nu

Wie herinnert er zich de kaashandel, of de bloemenwinkel ? Enfin, een schitterend pand met een rijke geschiedenis, en met een veelbelovende toekomst.

ost



O ja, naast het huis liep De Nieuwe Melaan. Tussen de huizen nrs 18 en 20 naast het huis De Korenbloem, is een ijzeren hek waarachter zich een miniscuul tuintje uitstrekt. Aan de tegenovergestelde straatzijde (tussen de huizen nrs 19 en 21) is nog een inham: herinneringen aan de vliet, de Melaan, die hier de Sint-Katelijnestraat kruiste. Als we hier in de 19e eeuw hadden gestaan zouden we ons op het Horenbrugske bevinden. Oorspronkelijk heette dit brugske het Stallebrugske naar het grote huis van de familie van der Stallen dat er naast gelegen was.

Met dank aan Rit, en Bouwen door de eeuwen heen, De houten huizen van Mechelen, Malines, Jadis et Aujourd'hui, Gids voor oud en groot Mechelen, Waar is de Tijd, 1000 jaar Mechelaars en hun kunstenaars, Lucas Faydherbe als architect, Beeldhouwer en Bouwmeester Lucas Fayd'herbe.

Prachtartikel Peter!!
Ik heb het met interesse gelezen, en er heelwat van opgestoken!
Waardevol pand, inderdaad...
Proficiat Peter! Zal nogal wat werk gevraagd hebben,dat bloemenwinkeltje heb ik nog geweten maar kaashandel??
@allemaal: Het is mijn werkje voor mijn cursus Toeristische Gids. En wat die kaashandel betreft, ik heb hier een kalendertje van 1979, waarop staat:

Fayd'herbe, KAAS, BELEGDE BROODJES
1979? Dat kan wel peter,toen woonde ik nog in den Hanswijkenhoek en kwam practig nooit in de Katelijnstr.
Ik em da keiswinkelke nog gekend.
ik heb het leuke bloemenwinkeltje van Rita gekend.
Ik had op je Flickr-account al willen merken dat dit gebouw nogal sterk je aandacht trok. Nu begrijp ik waarom. Mooi artikel, Peter.
Is dit een cursus om een Mechelse gids te worden? Zo ja, betekent dat dan dat elke student zoiets over Mechelen moet schrijven en dat dat dus een interessante bundeling van weetjes kan zijn...?
Wel, het klopt gedeeltelijk. De cursus gids en reisleider is gemeenschappelijk voor het eerste jaar. Je ziet dan: geschiedenis, kultuurbeschouwing en natuur- en landschapslezen. En daarnaast vertellen, praten in groep en groepspsychologie. (2 halve dagen per week)

In het tweede jaar kies je een specialiteit. Dat ken bvb. Scheldeland zijn, maar het kan ook een stad zijn zoals Antwerpen of Brugge. Voor mezelf wordt dat volgend jaar Mechelen. (2 halve dagen per week)

Elke student (een 35 tal) heeft inderdaad een dergelijk werkje gemaakt, maar natuurlijk koos niet iedereen een Mechels object. Maar het blijft een enthousiaste en interessante bundeling van weetjes ...
Ik heb morgen twee Amerikanen op bezoek en wil ze even rondleiden in Mechelen, dit geeft me weer een verhaaltje meer. Ik ga ze een korte wandeling door Mechelen geven met aansluitend een pintje op de Vismarkt. De Melaan wilde ik hen hoedanook laten zien, dus dit kan er wel bij.
Ha Peter, dan zit jij bij mijn mama in de "klas"! Zij volgt ook de opleiding tot stadsgids.
Ik ben blij dat ik al in 1982 gids geworden ben. Onze éénjarige cursus was toen al niet van de poes, maar wat je vandaag de dag over 2 jaren gespreid voorgeschoteld krijgt is niet mis. Eigenlijk op een iets te hoog niveau, je moet al minstens humaniora gedaan hebben. Ik hoor van nieuwe collega's dat zij pakken weinig ter zake doende theorie moeten slikken ( reglementering van monumentzorg e.d.)
Zo krijg je echter ook kans dat een echt goede potentiële kracht, maar met iets te weinig theoretische kennis, uit de boot valt en dat daarmee een goeie gids verloren gaat omdat hij het boekje iets goed genoeg kende. Hopelijk houdt men rekening daarmee. Maar ik denk dat als je het eerste jaar (algemene opleiding) doorspartelt, je kansen op het lokale niveau (2de jaar) sterk vergroot.
In elk geval, Peter en mama van Phaedra, veel succes met de studies en hoelijk binnekort welkom bij de gidsenbond. Tussen haakjes wij hebben vooral nood aan MEERTALIGE gidsen.
@Rudi: ik krijg inderdaad een beetje dezelfde feedback van mijn moeder. Het is natuurlijk niet slecht van algemeen vormend te zijn, maar als de nadruk meer daarop gaat liggen, dan op het eigenlijke gidsenwerk, dan kan je je afvragen waar men mee bezig is.
Wat je vraag voor meertalige gidsen betreft: mijn moeder spreekt even goed frans als nederlands, en ook in het Engels gidsen kan geen enkel probleem zijn. Verder volgde ze al een aantal jaren avondschool Spaans, en ik dacht wel dat het haar bedoeling was daar terug mee verder te gaan eens ze stadsgids is.
@Phaedra: Leuk te lezen dat we hopelijk binnenkort weer een meertalige gids zullen hebben.
Wat gidsen betreft: het zoals met alles in deze tijden. Je echte vaardigheden spelen niet of nauwelijks mee, je diploma's of cijfers des te meer. Je kan mogelijk met 45% door een examen komen en dus falen, maar een excellente gids zijn die zijn bezoekers perfect kan boeien en bespelen.
Anderzijds kan je met 90% uitkomen maar als een gids een droogkloot die zijn publiek al na 10 minuten begint te vervelen. Je kan dat perfect zien aan de groep vanop een afstand. Twee/drie mensen staan rond de gids, de rest van de groep staat verveeld rond te kijken. Gidsen is een roeping en entertainen. Gebruik in godsnaam niet te veel data en blijf niet hangen in kunsthistorische beschouwingen. Schat je groep juist in ( een, voetbalploeg rondleiden is wat anders dan een groep kunsthistorici) en vergeet niet dat mensen twee aangename uren willen doorbrengen. Dit alles maar om te benadrukken dat het allemaal niet zo simpel is. Ik weet wel dat ik de naam heb dat ik er nogal losjes overga, maar ik kan jullie wel vertellen dat dit enerzijds een manier van gidsen is, maar dat ik anderzijds een vrij grote background heb, waarop ik kan terugvallen indien nodig. En dat gaat niet alleen over Mechelen maar ook over algemene geschiedenis. Verder ben ik er mij van bewust dat ik niet alles kan weten en als het zo is dan zeg ik dat ook. Sorry dat ik wat begin te filosoferen en misschien klinkt dit pretentieus maar hier spreekt 25 jaar ervaring!
Dus mama van Phaedra - SUCCES
Hey Rudi,

Goed om te horen. Ik ben het er helemaal mee eens, en luister graag naar je ervaring. Gidsen is, denk ik, vooral luisteren naar je publiek en inspelen op hun noden. Het is entertainment, en vooral 2 uurtjes een gezelschap aangenaam verrassen.

Wat betreft de cursus, kregen we semester I vooral basiskennis te verwerken, maar ik hoop dat dit in semester II vooral het interesseren van groepen aan bod komt. Semester III en IV, worden dan finaliteit Mechelen.

Het verwerven van basiskennis is voor bijna iedereen weggelegd, denk ik. Tekstjes structuren, informatie zoeken en eigen maken en er de essentiele elementen uithalen.

Maar het praten voor groepen is minder makkelijk, zoals je zegt kan je dan ook vaak vanop afstand zien of iemand goed bezig is.

Verder hebben we in Mechelen inderdaad alleen maar meertalige gidsen nodig. Ikzelf zal in het Engels gidsen, maar mijn collega's doen het in het Italiaans, het Spaans, of Frans, Pools of Engels.

Ik kijk er zeker naar uit om binnenkort onze schone stede, als maquette op ware grootte te ontrafelen voor gasten. Enfin ... we zullen hier geregeld verslag uitbrengen.
Je kan misschien is een proefwandeling organiseren voor de bloggers peter?? :-)
Zal ik bij gelegenheid (lees deze zomer of in de loop van volgend schooljaar) graag doen hoor.

Ik stel voor een waterwandeling: 'Mechelen langs de Nieuwe Melaan: lopen op en langs het water.'
Doen!!
Waar worden die cursussen voor stadsgids tegenwoordig gegeven? En wie organiseert dat?
Voor het ogenblik heb ik daar geen tijd voor, maar wie weet in de toekomst...?

Ik geef al vele jaren rondleidingen voor vrienden en kennissen, studentengroepen, soms diplomaten e.d. (ook in Brussel en Leuven), maar misschien kan ik dat ooit officialiseren, in Mechelen althans.
Provinciaal onderwijs is dit PCVOA. Helaas worden dergelijke cursussen niet zo erg vaak ingericht.
Ik begrijp niet waarom dat ge aanwezig moet zijn op die lessen. Hoeveel kandidaten kunnen zich telkens op zaterdagvoormiddag vrijmaken? Ik ben dan meestal nog ergens een vreemde taal aan het spreken ;-)
Kan er eens niemand voor pleiten dat ge -na zelfstudie- gewoon dat examen moogt afleggen. Dus zonder eerst terug 2 jaar uw schoolbroek te moeten verslijten.
Ja, elke zaterdagvoormiddag en elke woensdagavond ... En er is een verplichte aanwezigheid vereist om te kunnen slagen.

De examens daarentegen vallen dan weer goed mee ...
"Verplichte aanwezigheid vereist om te kunnen slagen"... Kan er mij iemand uitleggen waarom? Voor een humaniora kan ik daar nog inkomen maar dat ge om stadsgids te worden eerst zoals een kleuterke in een klaske moet gaan zitten dat is toch al te maf! 2 jaar!
Ja, je moet een bepaald percentage van de lessen bijwonen. Er zijn ook heel wat stages en pratijkoefeningen.

Vandaar waarschijnlijk.
Ik denk dat SupermarkT ergens wel een punt heeft. Verplicht aanwezig op dat niveau is toch erg schools. Er zijn genoeg hogere studenten die ook regelmatig brossen, maar er voor zorgen dat ze het examen slagen. Vanuit dit standpunt heeft hij gelijk.
Scholen zijn nu eenmaal af en toe schools, Rudi. Net zoals jij meerwaarde ziet in je persoonlijke inbreng bij het gidsen, zien de lesgevers misschien iets van meerwaarde in hun inbreng bij het lesgeven?
@tsjatsja : Vraag is of je volwassen mensen die jaren na hun schoolcarrière gaan "bijscholen" moet verplichten van een minimaal aantal uren bij te wonen. je mag er van uitgang dat die tenminste weten wat ze moeten doen, m.i. dus zoveel mogelijk de lessen bijwonen, maar zij zijn groot genoeg om dat te wikken en te wegen.
Die verplichting leg je uiteraard op aan schoolplichtigen, lager en hoger middelbaar, maar wat deze bijkomende specialisatie betreft kan men dat toch in vraag stellen; je bent tenslotte verantwoordelijk voor je eigen daden op een zekere leeftijd. Dat was de kern van mijn betoog!
Dit is een situatie die zich niet alleen in het gidsen voordoet. Ik wou me inschrijven in het CVO, omdat ik een hoger diploma mis, en dit ervoor zorgt dat ik bepaalde promoties binnen mijn huidige baan mis.
Binnen de opleidingen van het CVO is het onmogelijk om vrijstellingen te bekomen, en bovendien om, mits voorleggen van een attest van de werkgever, "geëxcuseerd" te zijn voor het missen van lessen. Ik snap dit dus niet. Ik kan niet terug naar het dagonderwijs, maar het avondonderwijs voor volwassenen weigert rekening te houden met de omstandigheden van mijn professioneel leven. En dat voor een onderwijsinrichting die samenwerkt met de KHM, een school waar je zelfs als normale 18-jarige vrijstellingen kan krijgen op basis van werkervaring.
Om maar een voorbeeld te geven: ik heb een jaar les gegeven in Frankrijk, in 't Frans, aan Franstaligen. Ik kan mijn zelfgeschreven cursussen voorleggen als bewijs van mijn kunde, en wil gerust een nivueatest afleggen. Maar nee hoor, in het CVO moet ik in het eerste jaar Frans beginnen...
Begrijpen wie begrijpen kan.
C'est la Belgique ma chère Phaedra.
@phaedra:
Ook bij de VDAB en aanverwante instanties schermt men soms met absurde regels i.v.m. opleidingen.

Ikzelf heb iets gelijkaardigs meegemaakt, weliswaar vele jaren geleden, toen ik geweigerd werd voor een opleiding. Een persoonlijk onderhoud met de directeur, aan wie ik mijn specifieke situatie kon uitleggen, zorgde ervoor dat alles toch nog geregeld kon worden.

Een lagere bediende moet zich aan de regels houden en is vaak niet bevoegd om uitzonderingen toe te staan. Een directeur kan dat wel. Misschien moet je ook eens gaan aankloppen bij de hoofdverantwoordelijke. 't Is het proberen waard! (Als je het al niet gedaan hebt...)
@Koen: goeie tip.
't Is inderdaad de moeite van het te proberen. Nu ga ik zowieso ook eens langs op de KHM zelf, en zien wat daar zoal de mogelijkheden zijn.
Die scholen krijgen wel subsidies van de overheid hee en dit op basis van het aantal studenten dat de lessen volgt. Ik kan mij anderzijds ook indenken dat het voor de lesgevers - die toch ook hun best doen om hun lessen te geven en voor te bereiden (de meeste toch) - niet plezant is voor een lege klas te staan.