Heilige-met-'gritselke'...

met categorie:  

(foto: Jan Smets)

Tot morgenavond is natuurlijk nog steeds 'onze' trotste Sint-Rombouts en z'n 'horleuge' gespreksonderwerp nummer 1 in onze Dijlestad... (Je vergat tot hiertoe toch nog niet te stemmen??) -
maar... op Mechelenblogt wil ik er graag een nonsensiaans raadseltje tussengooien...

Na Sint-Jozef-met-de-sigaar van de Kathedraal, van een paar maand geleden (herinner je nog mijn topic?), ontdekte ik nu een andere Heilige met een vreemdsoortig voorwerp...
Op een dak van een zijkapel van OLV-over-de-Dijle, bemerkte ik plots deze Heilige, die ik niet 'herkende', met een wat eigenaardig voorwerp in de handen...
Is het een 'gritselke' om de weg naar de Hemelsche Contreien te onderhouden?
Of is het een ander hebbeding?
Herken je de Hooggeplaatste Heiligheid?
Wie is het?
Wat doet hij?
Wat klemt hij in z'n handen vast?

Ik zou het érg graag weten -
het intrigeert me eerlijk gezegd een beetje.

Ik ben benieuwd welke wijsheden hier bijeengeharkt gaan worden... ;-)
Kan het Sint-Pieter zijn, met zijne sleutel - alhoewel: wel een vreemvorrmige sleutel dan - van de hemelpoort?

Of is het toch Sint-Gritsel die... ;-)
Weet jij soms hoe die zijkapel heet, Jan?

In de VTB gids Van Vlaanderen staat er een redelijke nauwkeurige beschrijving over O.L.Vrouw over de Dijle. De zijkapel die nu kapel van 7 weeen wordt genoemd was vroeger de Sint Pieterskapel.
Mogelijk zou het dan toch Sint Pieter kunnen zijn, hé.
Al kan ik ook de vreemdsoortige gritsel niet thuisbrengen, hoor.
Het beeld staat op de zijbeuk die uitgeeft op het OLV-Kerkhof...
Maar ook in de gids van Marcel Kokken kan ik niet terugvinden over welke figuur het gaat...
Het 'gereedschap' blijft me een heel groot raadsel, maer de heilige in Kwestie, zou 't echt niet Sint-Pieter kunnen zijn? Ik ga ook nog eens wat verder opzoek naar een mogelijke oplossing/ verklaring ;-)
Het is een beeld van de Heilige Blasius. Die patroonheilige wordt afgebeeld met een roskam en dat is dat "gritselke".
Ik heb nu geen tijd uit te zoeken waarom die roskam nu weer exact was, vermoedelijk is dat het tuig waarmee hij gefolterd werd.
Blasius is een medepatroonheilige van de OLVr kerk.
Voilà opgelost en die info over Blasius volgt nog
Over het leven van de Heilige Blasius is weinig bekend. Hij was Bisschop van Sebaste in Armenië en werd omstreeks het jaar 300 gevangen gezet, wreed gemarteld en onthoofd. Dat hij nu nog bekend is, heeft vooral te maken met een gebeurtenis die zich tijdens zijn gevangenschap afspeelde. De legende vertelt dat op een dag een wanhopige vrouw bij hem kwam met haar zoontje in de armen. De jongen was de verstikkingsdood nabij, omdat een visgraat was blijven steken. Blasius raakte de jongen aan en de graat sprong uit zijn keel.
Tijdens zijn gevangenschap zou Blasius nog meer wonderen verricht hebben, maar vooral door het voorval met de graat is hij de geschiedenis ingegaan als de Heilige die aangeroepen wordt tegen keelaandoeningen, hik, bof, angina, spruw, krop en Astma. Daaruit ontstond in de 13de eeuw het gebruik van de Blasiuszegen. Deze wordt nog steeds op op of rond 3 februari aan parochianen gegeven, niet als wondermiddel, maar als een uiting van gelovig vertrouwen in de voorspraak van heiligen bij God. De priester of diaken houdt dan twee gekruiste kaarsen voor de borst en rond de keel van de gelovige en spreekt het volgende gebed uit:
"Op voorspraak van de Heilige Blasius, Bisschop en martelaar, bevrijde God u van keelziekten en alle kwaad. In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen"

Het foltertuig was een wolkam waarmee hij tot bloedens toe gemarteld werd en het toch overleefde natuurlijk – dus een roskam of wolkam
Bedankt voor deze verhelderende uitleg...
Het mysterie van het 'gritselke' is hiermee ontsluierd....
Aha.. Raadsel opgelost!! Dankuwel, Rudi !!! Toch handig als er een goeie en enthousiaste Stadsgids meeblogt ;-)
Ondertussen vond ik toch nog wel iets over deze Blasius...
In 'Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen - Mechelen', lees ik het volgende:
'...gevel na 1944 wederopgebouwd met beeld van H.Blasius door W. De Backer (1952) als topstuk. (...)'
Dus...helemaal nog niet zo oud. Hersteld na beschadigingen tweede Wereldoorlog...
Gevaarlijk Graaf Gritselke ...
In het zuidelijke portaal staan drie beelden, door Mon D'Haen gemaakt, en stellen de HH. Rumoldus, Blasius en Lambertus voor. Ze werden in 1970 door de firma Natuursteen Vlaminck aan de kerk geschonken.
De puntgevel, want hier gaat het om, draagt het beeld van de H. Blasius (1952) door W. De Backer gebeiteld.
H. Blasius

Levensbeschrijving

Blasius leefde in de vierde eeuw onder keizer Licinius. Over zijn leven zijn niet veel feiten bekend. Hij was arts van beroep. Wij gaan er vanuit dat hij bisschop in de stad Sebastea (het huidige Sivas in Turkije). Aan het begin van de vierde eeuw zou hij de marteldood zijn gestorven.
Er zijn enkele legenden bekend van deze heilige. Een eerste is deze. Een kindje had visgraten ingeslikt en dreigde te stikken. Door Blasius werd het kind genezen. In een tweede legende was een arme boerin haar varken kwijtgeraakt die door een wolf was gerooft. Door het gebed van Blasius kreeg de vrouw het varken terug. Als dank zou de vrouw ieder jaar een kaarsje voor hem opsteken.
Blasius zou een bijzondere band met roofdieren hebben: hij zou met beren, leeuwen en tijgers wonen in een grot om de vervolging van christenen te ontlopen.
De naam Blasius betekent 'de lispelende'.

Patronage

Tegen keelziekten. De speciale Blasius-zegen wordt gegeven ter bescherming ervan en tegen andere besmettelijke ziekten. Een van de viertien Noodhelpers.

Attribuut

Zwijnenkop, hegel, gekruisde kaarsen.
raar maar op een afbeelding op een website waar ik de tekst haalde met zijn leven staat de heilige dan weer afgebeeld met in de hand een kerk in plaats van de gebruikelijke attributen.
...de Heilige-met-het-gritselke treedt uit de onbekendheid...
Maar over het 'attribuut' lijkt nog wat verwarring te heersen... Of?
(bedankt Jos, voor de aanvullingen...)
H BLASIUS
Feestdag : 03 februari
Leven en legende :

Blasius was een Armeense arts die bekend was om zijn inzet voor jong en oud, arm en rijk. Hij werd beroemd omdat hij het enig kind van een weduwe van de verstikkingsdood redde door snel een visgraat uit zijn keeltje te halen. De jonge christengemeenschap van Sebaste koos hem dan ook als opvolger voor de overleden plaatselijke bisschop. Kort daarna brak echter de christenvervolging onder keizer Licinius uit.

Blasius trok zich terug in een grot in een woud om aan de vervolging te ontsnappen. Daar verzorgde hij nu de dieren en alhoewel ze zeer wild waren, deden ze hem niets en lieten ze zich gewillig door hem verzorgen. Een wolf die van een arme weduwe haar enig zwijntje had geroofd beval hij zelfs zijn prooi ongeschonden terug te brengen. Jagers die op zoek waren naar wilde dieren voor in de arena zagen tot hun verrassing een grote groep wilde dieren rustig voor een grot in het woud zitten. Dichterbij gekomen zagen ze Blasius die in de grot aan het bidden was. Ze arresteerden hem en toen hij weigerde de afgoden te vereren en nogmaals bekende dat hij christen was werd hij samen met twee kinderen en elf vrouwen tot de marteldood veroordeeld. Als marteling zou hij verdronken worden in een vijver, maar toen hij een kruisteken maakte droogde het water echter op zodat hij ongeschonden uit de vijver kon wandelen. Opnieuw gevangen genomen werd ditmaal zijn lichaam open gereten met wolkammen doch zijn wonden genazen op wonderbaarlijke manier. Tenslotte werd hij onthoofd. Hij zou gestorven zijn rond het jaar 316.


Patroon van:

artsen, wolhandelaars, wolkammers, kaarsenmakers, wevers, schoenmakers, leerlooiers, windmolenaars, musici met blaasinstrumenten. (vanwege zijn naam)

Aanroepen :

tegen keelziekten, blaasziekten, zweren (blazen) en huidontstekingen, stormweer (blazen van de wind), waterzucht (hij wandelde over het water uit de vijver), hoofdpijn (hij werd onthoofd)

Afbeelding en attributen :

* met kruis, staf, mijter (bisschop) en twee gekruiste kaarsen of gedraaide waskaars.(als herinnering aan de visgraat die hij uit het keeltje haalde en omdat hij een kind zou genezen hebben waarvan de moeder twee kaarsen voor hem zou gebrand hebben.)

* met een kind dat een kaars vasthoudt.

* met ijzeren vlaskam of wolkam (zie marteling)

* met vee of wilde dieren aan zijn voeten.( De dieren kwamen naar hem toe wanneer ze ziek waren)

* met een varken en /of een wolf aan zijn voeten (zie levensbeschrijving)
Voor de culturelen onder ons. Eén van de schitterendste voorbeelden van fresco's vind je in Italië in Orvieto waar een prachtige gotische kathedraal staat en waar in een zijkapel een serie fresco' is te zien gemaakt door Signorelli een voorganger van Michelangelo.
Die fresco's zijn de rechtstreekse inspiratie voor de Sixtijnse kapel, die Michelangelo beschilderde.

Hij kwam trouwens regelmatig kijken naar de kapel van San Biaggio (de Heilige Blasius is dat!!!! )en zou zich geïnspireerd hebben op die werken van Signorelli.

Ik heb die al twee keer gaan bekijken en eerlijk ik vind die veel mooier en ook makkelijker te bekijken dan die van de Sixtijnse kapel. Gewoon een tip, Orvieto ( 120km noordelijk van Rome) is een prachtige oude Etruskische stad boven op een heuvel en de kathedraal wordt beschouwd als één van de mooiste van Italië.

En de wijn: de Orvieto classico is ook al niet mis. Een bezoek waard.
Gisterenavond liep er een programma op de BBC waar die kapel trouwens aan bod kwam.
Tenslotte: om terug op Mechelen te komen. In de Sixtijnse kapel is één deel van één van de muren beschilderd door een Mechelaar. Paludanus ofte Van den Broeck - de verrijzenis van Christus uit het graf. Aha Mechelen, zal niet internationaal zijn zeker.
...dit moet ik onthouden als ik binnen enkele weken naar Rome ga!
Ik zal het zéker bekijken! Bedankt voor de tip Rudi!
Inderdaad, Rudi, Orvieto is een juweeltje om te bezoeken. Ik heb nog mooie foto's en veel herinneringen aan het mooie stadje met zijn prachtige kathedraal daarboven op de heuvel te bereiken met een speciaal soort kabel treintje.
Wij hebben natuurlijk ook de mooie fresco's bewonderd maar ik weet niet meer dat die kapel San Biaggio noemde!
Ook de wijn Orvieto classico is een absolute aanrader, die wordt trouwens ook ter plaatse te koop aangeboden.
Garda,Als het die kapel is rechts achteraan in de kerk (naast het koorgedeelte) dan is het wel de die - toegang betalend trouwens.

Er is ook een andere kapel ( ik dacht die van korporaal) en die heeft te maken met het mirakel van Bolsena ( een stadje aan het Bolsenameer 20 km verder ) Een hostie die begon te bloeden.
JanS
Even duiden - het schilderij van Palludanus is een muurschildering en stelt de verrijzenis van Christus uit het graf voor.
Het bevindt zich aan de achtermuur van de Kapel, normaal kom je aan één kant binnen en dat is de zijde waar op de muur het Laatste Oordeel van Michelangelo geborsteld is. De muur aan de andere kant van de zaal is de bewuste muur. Als je de kapel verlaat moet je naar links en dan passer je die achtermuur Ik meen me te herinneren dat het werk het linkse het werk van onze stadsgenoot is.
Moest je mijn boek over de Mechelse kunst hebben: zie blz 80-81.
Anders kan je het uitlenen (ik heb nog maar één exemplaar)in de bibliotheek : "Mechelen kunst van de middeleeuwen tot heden"
Jans, als ge toch naar Rome gaat en eens
echt goed wil eten, dan is "ai Musei" een echte aanrader. De eigenaar is Giulio Massa (oudleerling Scheppers Roma) vlakbij uitgang Vaticaans Museum -
Via Santamaura 5 Roma.. Zeggen dat ge de
Schepperscholen kent en de storm breekt los!
Beste Rudi,
Ik heb van jouw (uitstekende) boek zélfs 2 exemplaren - Eentje ooit gekocht kort na uitgave, met een handtekening van jou (!), en een ander exemplaar kreeg ik onlangs als prijs bij de fotowedstrijd 'Thuis in de stad' uit de handen van schepen Nobels...
Ik zocht de bladzijden op, en inderdaad ik vond het betreffende werk van Paladanus in de Sixtijnse Kapel.
Met uw beschrijving zal ik het binnenkort 'live' zien...

En als ik daarna honger gekregen heb zal ik met de suggestie van Eddy ook gesteld geraken.
Bedankt!
En binnenkort een vernieuwde herziene druk van het boek Jan, met een heleboel andere foto's etc...
Rudi, zijn die dan gewoon in eender welke boekenwinkel verkrijgbaar?
En wanneer is binnenkort? (je hebt me nieuwsgierig gemaakt, als het over Mechelen gaat wil ik alles weten en leren ;-) )
Ik ben nieuwsgierig naar de foto's ...