'Die van den Hanswijkenhoek'

met categorie:  



In 1960 schreef Hendrik Diddens, oud-inwoner van de Mechelse wijk Coloma een nostalgisch boekje: 'Mijn kinderjaren in de Hanswijkenhoek'...
Mijn liefde voor Mechelen, en... voor dit stadsdeel wil ik hier nog eens etaleren met de inleiding van z'n schrijfsels...
(De pentekening is van mijn hand)

"Is het waar dat men, ver van huis, zijn geboorteplek leert lief te hebben?
Toen ik veertien jaar was, brachten mijn ouders mij naar het juvenaat van de Broeders van Scheppers te Anderlecht.
Dààr heb ik de Hanswijkenhoek ontdekt.
Wanneer ik die avond voor de eerste keer van mijn leven in een vreemd bed ging slapen, streek er een nooit voordien ervaren weemoed over mij neer. Een weemoed, die echter geen pijn deed, die zelfs niet eens mijn ontluikend gevoelsleven verstoorde. Rustig herbeleefde ik mijn kinderjaren. Eén na één wentelden de beelden aan mijn waakse geest voorbij...
- Ziet ge, zeiden ze mij, dat is nu allemaal voorbij. Maar vergéten kunt ge het niet. Ook al zoudt ge dat met alle middelen beproeven. En het eigenaardige was wel dit: vooral niet mezelf zag ik in die beelden herleven, maar wel de mensen die voor mij iets hadden betekend. En de hoekjes, die een herinnering opriepen...
Ik zag het kleine, goedhartige masseurke Dominique met haar klakker in een zonnig klasje van de bewaarschool.
Ik zag Sooike Van de Elst,de hovenier van Coloma, die stillekens iets in het oor van Madame Margriet-Marie kwam fluisteren.
Ik zag de 'bootjes van Hever' nabij de Withuisbrug in de Leuvense Vaart liggen.
Ik zag en ik hoorde pastoorke Moeremans op zijn preekstoel: 'Beminde, eendrachtige, in Kristus verenigde parochianen'...
Ik zag mijnheer Jacobs, met zijn vinnige ogen en zijn broske, voetbal spelen op de speelplaats van de Broedersschool in de Vredestraat.
Ik zag Zjokke-den-bekker op z'n koersvelo over de slechte kasseien van de Steenweg ketsen. En de mannen-ven-de-Gilé, die met Hoekkermis de ballonnekenswedstrijd organiseerden.
Ik zag Neleke Van Horenbeeck op een winterse feestavond in het Oudkerkske de mensen aan het gieren brengen: 'van aan de Nord tot aan de Midi...'
Ik zag ze allemaal, de ouderen en de aankomenden: Frans Silverans, Frans De Borger, Pol Simons, Maurice Doms, Leon Van Horenbeeck, Fons en Jef Pauwels, Tuur Van der Elst, Jef Goossens, Fons De Smet, Cesar Van der Linden, Clement Lauwers en zovelen, de enen in de Werkliedenbond, de anderen in de Jongelingenkring of in de 'Zjumenas' van onze onderpastoor Dubois. En ze zeiden mij: 'Ziet ge nu wat ge allemaal verlaten hebt?'
Maar het was niet het honderste deel van wat ik later nog ontdekte. Ik meende nochtans de Hanswijkenhoek te kennen als mijn zak. In zijn snoepwinkeltjes had ik voor koperen centen en suskes 'jijippekens' gekocht. Of, wanneer ik er beter voorzat, als eens een paar chikskens, een pakske zuur, warmen-rek, stront-op-stokske, ne nestel, een potverdommeke, een bakkesvol of een warmgeurig zjolomieken.
Ik kende ze allemaal: van bij Charlotte op de Brugberg, over het bijziende Nieke (waar we het porbeerden met een loden stukje van twaalfenhalf), 't Groenwinkeltje, Wiske Paternoster, Zjokke-den-bekker, Mieke Delleke, Dellefien, naar Josephine van Rein Jaspers en het paar korststondige winkeltjes in onze eigen buurt tussen de Wilgenstraat en de Huizen-van-het-Syndikaat.
In de stamminees van de Hoek had ik mee aan vaders pint gedronken. Gewoonlijk waren het er maar twee of drie: bij de Brugdraaier, of in de 'Pjèrewei' bij Louis van Boerken Daems en bij Jomme Pepermans of bij Wis Vermeulen, mijn peettante. Maar als het dorstig weer was, dan pakten we er nog ene bij Vinus-de-velomaker, en ene in de Radio of bij den Trel...
Ik wist dat onze hoek eertijds werkelijk een verloren uithoek was van de Hanswijkparochie, sinds een paar eeuwen door het graven van de Leuvense Vaart van het stadsleven afgesneden. Voor het ontstaan onzer parochie was de steenweg van oudsher de grens tussen OLV-over-de- Dijle en Hanswijk.
Ik dacht ook de mensen te kennen. Op een paar uitzonderingen na: eenvoudige, vaak hardwroetende, werkmansgezinen over de gehele lengte van de steenweg. En in de zijstraten was het mogelijk hier en daar nog iets minder.
Ik wist wel dat, ofschoon een beetje aan de ruwe kant, er kruim in die mensen stak, dat ze wilden vooruit komen, dat hun kinderen in de stadsscholen altijd mee aan de kop van hun klas waren...
Maar toen ik ginder op de vreemde, voor de eerste keer hoorde beweren dat de Hanswijkenhoek eigenlijk de achterlijkste buurt van Mechelen was (liefst 'den Beestenhoek' genoemd!), dat de stadse Mechelaar zijn neus optrok wanneer hij voor de een of andere aangelegenheid over het Colomabrugske de Brugberg moest afzakken, dat daar alzeleven messenvechters hadden gewoond... Ja zie: dan heb ik me doodgeërgerd.
- En die van de Spreeuwenhoek? beet ik terug. En de ruziemakers van de Zeelstraat? En de mannen van de stinkkoten van het Kantje-aan-de-Dele? Waren ze dan allemaal zoveel beter dan wij in onze Hanswijkenhoek?
Ik weet het: er woonden wel enige rare apostels onder ons. De beruchtheid van 'De Zweet' had na de oorlog de grenzen van onze buurt ver overschreven. Maar wie droeg het beeld van OLV-van Hanswijk in de processie op tweede Sinksendag? En wie droeg de relikwiekast van St.-Rombouts?...De mannen van den Hanswijkenhoek!
En omdat ik er mezelf op betrapte door dik en dun de Hanswijkenhoek te verdedigen alsof ik iets van mijn eigen persoon te beveiligen had, ben ik tot de ontdekking gekomen dat ik van deze zuidelijk uithoek van Mechelen méér hield dan ik ooit had durven voorwenden...
Sedert ik, anno 1920 van Coloma naar de jongensschool in de Vredestraat overging, zijn er nu precies veertig jaren verlopen. Méér dan een generatie dus.
Er is inmiddels zoveel veranderd. De eertijdse reputatie van 'die van den Hanswijkenhoek' is voor onze kinderen zelfs geen sprookje meer.
Uit die 'achterlijke buurt' zijn mensen naar voren getreden, die in het openbaar, artistiek en maatschappelijk leven hun woord kunnen plaatsen.
Alleen het aftandse, kramikkel Colomabrugske ligt daar nog als een fossiel uit de tijd van Maria-Theresia, de goede keizerinne..."


Tot zover dit uittreksel uit het boekje met de jeugdherinneringen van Hendrik Diddens.
(en ondertussen is dat ouwe kramikkele 'Kippebrugske' ook al bijna 40 jaar verdwenen...
Niets blijft duren...)

Mooi stukje van Hendrik Diddens.
Goed dat je het hier een plaatsje gaf.
En Jan...als er ooit een tekenwedstrijd komt...
Dank Jan,
"onze" Hanswijkenhoek is en blijft een onvergetelijk stukje jeugd en...ouderdom.
Een gans leven haast.
Hopelijk komen hier talrijke verhalen binnen over hun herinneringen.
Jos wacht met spanning op onthullingen van hun kattekwaad of mooie verhaaltjes.
Dit is inderdaad Een fantastisch artikel, ja die 'Hanswijkenhoek' moet toch iets speciaals geweest zijn, amai.

Jan, je hebt het natuurlijk ook weer
geïllustreerd met een eigen tekening, deze vind ik wel bijzonder mooi!
@garda:inderdaad Garda "Den Hanswijkenhoek" was en IS iets specials zelfs nen echte mecheleir is er van afkomstig(wel van VOOR het water)maar is wel naar school geweest in coloma en de St.Jozefschool.Toen was de VREDEstraat nog een VREDIGEstraat.
Zo zouden er meer Mechelse schrijfsels moeten vereeuwigd worden
Wat wetenswaardigheden.
De Hanswijkenhoek bevindt zich op de scheidingslijn van twee afvloeiingsgebieden. Ten Oosten vloeit het water naar de Dijle, ten Westen naar de Zenne. Waar ik woon, heb ik de eer en het genoegen om te kunnen kiezen naar waar mijn "plasje" vloeit! Ga ik tegen de haag van mijn Westerbuur plassen, dan loopt 'het' naar de Zenne. De andere kant dan naar de Dijle. Dat punt bevind zich ongeveer in het midden van de Wilgenstraat. Als je deze straat goed beziet , bemerk je de helling. Het hoogste punt van onze wijk is gelegen aan het dienstcentrum Den Abeel: 14 meter boven de zeespiegel. Die 'berg' draagt een naam die helaas niet goed meer bekend is: Sint Lambertusberg.
Als men ooit in Mechelen zou overgaan tot het in ere herstellen van oude benamingen: Niet vergeten he!!!
Volgens oude overlevering zou hier Lambertus onze voorvaderen tot het christelijk geloof hebben bekeerd.(bewoners van het gehucht Geerdegem) Zijn naam leeft nog voort in Muizen, daar hebben ze een kerk en een laan die zijn naam dragen. Volgens diezelfde legende zou hij daar verbleven hebben... Vergeet niet dat er een weg liep van de de oude baan alhier(oude baene naar Brussel-jaja!!!) naar Muizen( oude baene naer Loven), de huidige Muizenstraat is er een restant van.Toen was er nog geen vaart hé. Dus...
Dit afvloeiingsgebied telt slechts 2 beken. Onder de Vredestraat en onder de Hanswijkbeekstraat, ze liggen er ingebuist. Lopen allebei onder de vaart door. De Hanswijkbeek, vroeger gekend als de Zeutebeek(oudste benaming) is nog te zien aan de Muizenvaart, even voorbij de Zeutestraat. Het was/is tevens de grenslijn met Brabant. Was, omwille van de annexatie van Muizen door Mechelen.
En de beken rond Coloma? Zijn geen beken maar grachten, gegraven toen het domein een poedermagazijn was, om de molens te beschermen, na herhaalde diefstallen van buskruid. Teksten te vinden in het stadsarchief.
Tot nog eens. En, kommentaar altijd welkom.
Bedankt Jos voor deze boeiende wetenswaardigheden.
Voor mij zijn hier toch wat nieuwe onbekende elementen naar boven gekomen. Van die benaming Lambertusberg wist ik zo goed als niets...
Leuk om weten.
Ik kan het niet laten:
toch nog een kort fragmentje uit het boekje:

"Over de slechte kasseien van de Tervuursesteenweg dokkerden de boerekarren, soms nog met een os tussen de berries, naar de Mechelse markt. Ook de gespannen van brouwers en bierstekers deden, wegens de menigvuldige herbergskens, onze steenweg dikwijls aan.
Dokter Neeffs van de Raghenoplaats bezocht zijn patiënten per huurkoets met koetsier. Deze typische rijtuigen stonden voor het stationsgebouw opgesteld en, gedurende enkele jaren nog, waren zij de taxi's voor de begoede lui.
Nu en dan krochte er een auto voorbij, vaak nog een dekoratief vehikel met twee uitstaande koperen lantaarns op manshoogte bij de ingansportieren. Wij vonden het een hele bezienswaardigheid wanneer de chauffeur om te kunnen starten met een grote 'manivelle' zijn motor kwam 'aandraaien'
Tijdens de verlofdagen zag men vaak kinderen per kruiwagen met vuilblik en handborstel langs de steenweg trekken om paardenkeutels te rapen voor de bemesting van het stukske land, dat hun vader pachtte om patatten en kolen te winnen. (...)"

De Tervuursesteenweg in de twintiger jaren van vorige eeuw...
Het verkeer zag er gans anders uit...
Stel je voor: huurkoetsen aan het station...
Zalig gewoon .... Bestaan er zo geen vertellers voor andere Mechelse wijken?
Waarschijnlijk is dat ons ingeven met de paplepel!
Er komt nog wel wat hoor.
Weer heb ik een heel artikel ingeven en ...foetsie..weg.
Ook dat 'onthoud wie ik ben' werk hier niet.
sorry maar ik geef het op!!!
Das ni plezant meer hé!

Daag allemaal tto beter tijden.....
Beste allemaal, mag het duidelijk zijn dat deze blog nog nauwelijks onderhouden wordt op technisch vlak. Mechelen blogt ... is begonnen als een MEMORI project Hogeschool Mechelen (ofte Den Ham).
Nu is het project afgelopen en Jelle onderhoudt dit platform tussen de Soep en de spreekwoordelijke patatten. We zoeken een permanente oplossing om toch wat technische ondersteuning te bieden. Met dank voor het begrip ... Peter
Begrip goedgekeurd.
Ik wacht wel.
Het begrip is er...
we wachten op een beterschap.
Bedankt voor de technische ondersteuning van de laatste weken Peter!
Krijg ik een persoonlijk seintje?
Heb hier een verhaaltje in mijn koker over het "Bidonville" van Den Hanswijkenhoek?
...ik ben benieuwd naar je verhaaltje Jos!
posten maar!
Ga het nog maar is proberen, omdat Jans het zo mooi vraagt! Enige ijdelheid is toch niemand vreemd.

Toen er nog geen Jubellaan was, lag er van aan de Zwarte tunnel tot aan den bareel van de Stenemolenstraat een diepe spoorbedding. Volgroeid met netels, die tieren welig op assegrond!
Aan de vermelde tunnel lag het Mechels stort, al van voor de oorlog. Op dat stort zochten armen en daklozen naar al wat nog eetbaar en bruikbaar was. Met het gevonden materiaal bouwden er enkele "Poverella" hutten...het Bidon ville van den Hanswijkenhoek. Er woonden ook enkelen met een woonwagen. De mooiste is me bijgebleven: Een soortement van foorwoonwagen in vele kleuren en...de eigenaar had een paard! daar reed hij mee langsheen de straten om vodden, metalen,konijnenvellen, beenderen en al wat verkocht kon worden op ten halen. De beenderen deed hij Vilvoorde , naar de 'stinkaert', een lijmfabriek. Daar heb ik nog als loopjongen met kar en paard, lijm gaan ophalen, voor de mechelse meubel-
en stoelmakers.
Veligheidshalve ga ik dit al ingeven.
boeiend...
vertel verder...
Vervolg.
Er is daar onder oorlog een wreed accident geschied.
De omwonende tuinders en 'volkstuin' bezitters ging op de stort graven naar compost. 2 é 3 meters diep lag het vergane afval. Op een ongelukkige dag was een vrouw in zo een diepe put compost aan het opscheppen in een jutezak. Zakt plots de zijwand in elkaar, geroep om hulp, en dan..niets meer. De andere stortbezoekers snelden toe en gegonnen te graven naar de vrouw.
Helaas, toen de vrouw gevonden was en naar boven gesleurd was ze al dood: Gestikt. MUG of beademing enz...was toen onbekend. Uren later kwam het stadsstootkarretje het lijk ophalen.
Het werd verboden van nog diepe putten te graven.
Zo in het begin der jaren vijftig, toen " EXPO 58 " in het zicht kwam werd het stort gesloten en alle bidonvillers moesten er weg...
Reden? Eenvoudig, de vroede vaderen(?) vonden dat het aanzien van Mechelen schade leed als de reizigers vanuit de trein het Bidonville van de Middeleeuwse hoofdstad der Nederlanden
zouden aanschouwen.....bij hun tocht naar EXPO 58.
Ps. Ik bezit enkele gefotografeerde foto's uit de collectie van Berlemont.
Te vinden in ons fantastisch, rijk gedocumenteerd stadsarchief.
't Is weer van dat!!!
luttele regels aan aanvulling en ...foetsie.
Ben ik stom of is dat ding hier stom?
na twee pogingen om een slot te breien geef ik het op. tot betere tijden.
Beste josenz.

Als ge nu eens uw teksten eerst in word ingeeft dan alles selecteren, copiëren, naar Mechelen blogt gaat en uw tekst plakt, dan zult ge niet meer moeten sakkeren.
Beste Jos Nys,
OP deze hint zit ik al lang te wachten.
Ik wist niet dat het zo eenvoudig is.
Ne mens zoekt allerlei moeilijke oplossingen voor eenvoudige dingen.
Ik ben dan wel nen pc-dummy.
En nu nog een systeem om niet steeds weer opnieuw die drie regels hieronder te moeten invullen.
Nogmaals bedank naamgenoot :-)
En nu het slot van Bidonville.

Dankzij Jos Nys gaat dat hier nu WEL vlot gaan!

De benaming Jubellaan.
Hebben we te danken aan de herdenking van 100 jaar ‘ Ijzerenweg’ in België. Op die 100ste verjaardag reed ,officieel, de eerste elektrische trein over de hoge Vierendeelbrug. Men schreef die dag bovenaan zijn brieven: 5 mei 1935. Ik zat toen in het 1ste studiejaar in de Vredestraat.
Met de klas gaan zien naar dien ‘elantrieke trein.’
Straf jong, daar kwam gene stoom uit en toch reed dat ding met veel gedaver over de hoge brug... Sta je daar met open mond, als 7 jarige, te gapen naar dat wereldwonder.

Vierendeelbrug? Brug uit vier delen? Niks van.
Ingenieur VIERENDEEL is de uitvinder van dat hangbrugsysteem. De grote boog met pijlers draag het gewicht van de eigenlijke brug.
En dat heeft een BELG uitgevonden. Onze ingenieurs zijn straffe mannen. Spijtig dat ze dat in nr 21 op de markt niet weten. Die hebben liever dure Italianen……….

Einde van Bidonville verhaal.

Wie het interesseert: Er is nog een klein stukje van de oude spoorbedding te zien, achteraan de Abeelstraat tussen Jubellaan en de verhoogde sporen.
IK zou dat graag geklasseerd zien, maar wie ben ik?
Opgestuurde foto’s en vraag bleven onbeantwoord. Suggestie zal “onontvankelijk” verklaard zijn. Nu hang er daar aan een paal een gele brief met iets over een spoorlijn naar Zaventem…… zal waarschijnlijk de oorzaak zijn.
Zonder Bidonville deze keer!

Nog is dank Jos Nys.
En dat doet me er aan denken dat Markec ooit beloofde eens een item te wijden aan de VIERENDEELbrug...
Hij heeft daar immers vroeger eens een artikel over geschreven voor GVM?
Ja toch?
dus: Markec... kruip in je 'pen'!
;-)
Klopt Jans. Ik ben getuige ... (Hallo Markec ... ?)
Hé....er bestaan daar vele mooie foto's van. Die van 5 mei 1935 heb ik.Met de trein!
Ook vanuit de kranten, de opgeblazen brug op 17 mei 1940.

Markec ? Onbekend , ken wel ene Polspoel en een De Leebeeck en nog een paar kranten boy's, ja zelfs een kranten girl!

Mar Markec, nooit over mijn vloer geweest. Zal mij dus ook niet kennen....
Joske, Joske toch...
'Onze' blogger Markec je onbekend?
Jij bent toch al langer dan vandaag actief op deze blog...
Dat hij niet over uw vloer geweest is, daar kan ik inkomen... Maar hem niet kennen?
;-)
Iemand mij geroepen? ;-)
Zeg, JanS: niet iedereen hoéft me te kennen zenne....
Maak me niet belangrijker dan ik ben eh.... ;-D
JanS & Peter... me niet afjagen he.. het komt er een dezer dagen wel eens aan zenne ;-)

Jos enz.: geen nood, we zullen mekaar nog wel eens ontmoeten bij een of andere gelegenheid, ... ooit komt het wel eens van pas....
haha, straks gaat iedereen in Mechelen zeggen nog over Markec zeggen: "wat doede gij in mijne....."
@Hanna: hold your horses... Dat hoéft echt niet hoor ;-o
Markec ?
Ik weet begot nog ni iens hoe da ge da ôôt sprèkt. Schrijft dat aub is fonetisch.
In staminees gade mij niet gemakkelijk zien..........

En Jans, toch simpatiek dat Joske, Joske, zijn er daar geen vrouwkes om dat is te zeggen tegen mij?

En nu ga ik echt hier af tot volgende week
@Jos enz... "Markec" is natuurlijk maar een pesudoniem he, in het dagdagelijkse leven ben ik natuurlijk gewoon "Mark". Maar om op je vraag te antwoorden: je spreekt dat uit als "Markets", de "C" is dus "ts". "Markec" is niet meer dan het Sloveens voor "Markske"....
Markets,
Bedankt jong, ik kon dat maar niet uitspreken, nu wel.
Tot we mekaar is tegen komen.
Hou er dan rekening mee dat ik nen bableleir ben......
Ja, Jos... nen babbeleir.. Pas op: ik ook zenne ;-)
en nu is het echt het laatste hier...
Als marakesch,pardon, Markec, over de Vierendeel brug wat wil schrijven diend hij mij toch te spreken.
Ik heb dag per dag gezien hoe de Duitse spoorwegtroepen en hun geniemannen die in drie stukken opgeblazen brug hebben hersteld. Ik kan zo aanwijzen waar en hoe dat gedaan werd!
Vanaf volgende week terug beschikbaar.
Ps. Waar vind ik de nota's over het kapelleke 't Hammeken? Heb Keltische roots gevonden!!!!!!!!!!!Zal het melden.