'herinneringen in sepia' - Mechelen rond 1900

met categorie:  
Ik diep nog eens een oud beduimeld boekje uit m'n curiosa op...
Leo Roels (°Antwerpen 1882) , was ooit inspecteur-generaal bij het onderwijs, tot hij in 1945 z'n hoge functie neerlegde. Toen schreef hij z'n herinneringen neer in het boekje: 'Onder Sint-Romboutstoren'. Ik kocht het een paar jaar geleden omdat hij de grootvader was van een heel goeie vriendin - daardoor was m'n interesse gewekt...
Boeiend is het hoe hij het Mechelen beschrijft van rond 1900...
...een herinnering in sepia...

"Niet alleen aard ik in de normaalschool en vind ik het dagelijks heen en weer sporen plezierig, de atmosfeer zelf van Mechelen valt me mee.
Een kleine stad, vergeleken met Antwerpen. Van om 't even waar zijt ge in enkele minuten buiten, in 't open veld. Een sympathieke stad met haar oude gebouwen, haar straatjes zonder stoepen, met hobbelige straatstenen, met haar schilderachtige hoekjes, met haar kronkelende Dijle, met haar vlieten en vlietjes, jammer genoeg sedertdien gedempt. Een stad vrijwel zonder verkeer: van om 't even waar zoudt ge midden in de straat uw ezel kunnen opstellen en ongestoord aan 't schilderen gaan. Doorgaans dan ook een zeer rustige stad.
Op zaterdagvoormiddag echter kent ze leven. Stad en omgeving hebben dan afspraak op de markt...
Tijdens de rekreatie wandelen wij in groepjes van drie of vier tussen de kramen; waar gedrang is wringen we er ons met weinig voorkomendheid door. We houden even op bij de liedjeszanger die zijn teksten aan de man tracht te brengen. In onze jeugdige verwaandheid hebben wij slechts misprijzen over voor zijn gezang, voor het harmonikaspel van zijn maat, voor het schreeuwerig gekleurd schilderij waarop hij met zijn aanwijsstok de verschillende episoden aanduidt van het groezelige verhaal, één tafereel per strofe. Wat verder is er n' jong boerenmeisje schoenen aan 't passen. Wij interesseren ons levendig aan de transaktie, sparen goed-noch afkeurende opmerkingen. 'Neen,die niet! - ja dat is een beter paar, niet waar Karel?' Het kind bloost van ergernis, haar moeder lacht er eens om. Voelt ze zich in de plaats van haar dochter door deze attenties gevleid?
Nog is het afleidingskanaal van de Zenne niet gegraven. Bijna geregeld lijdt Mechelen onder een kleine overstroming. We komen van het station en worden op de Bruul, ter hoogte van de huidige Jezuïtenkerk tegengehouden: er staat een halve voet water in de straat. Het wordt ons een welkom voorwendsel om een half uur te laat te komen in de school.
Mechelen telt veel herbergen; daarenboven is van menige winkel de achterplaats ook een gezellige drankgelegenheid. Zo in de Lievevrouwestraat bij De Muyter, waar men kerkboeken en paternosters verkoopt.
Men drinkt uitzet of bruine en betaalt tien centiem voor een groot glas, even breed aan de voet als bovenaan.
Komt het door de vele vlieten? De stad is in alle geval rijk aan vliegen. Ze doen zich niet alleen te goed aan de natte ringen op de herbergtafel, ge treft er ook licht een paar aan in uw glas. Maar ge wipt die eruit. Toch staan er in elke herberg glazen vliegenvangers met bier als lokaas en doen die een goede vangst.
Ik zie de Grote Markt zoals ze 's middags was, wanneer wij van de school naar de Globe trokken. In alle richtingen spoeden zich mensen naar huis, velen, meubelmakersknechten, op klompen. Boven het geklepper van de klompen klinkt vrolijk de rammel. Op het uur speelt hij wel volle vijf minuten. Me dunkt ik hoor een mars van Sousa en ik neurie mee:'En we eten soep, we eten soep, we eten soep met ballekens.'.
Op maandag, van elf tot twaalf, zit meester Denijn voor zijn klavier. We hebben opzettelijk de ramen op een kier gelaten. De fijne trillers dringen de klas binnen. We luisteren naar 'Mijn moederspraak', 'Brise des nuits', 'Comme à vingt ans', 'Milenka'. Konden we de leraar maar doen zwijgen!
Ik voel me thuis in de stad van Sint-Rombout.'

Is dit geen mooie beschrijving van Mechelen rond vorige eeuwwisseling?
Het lijkt wel een schilderij van Ost...

(En de klanken van Denyn: ik schenk ze graag aan blogger Peter...)

(NB.: In 'digitale voormoeders', het boeiende project van de Ursulinen Mechelen vertelt ook Martha Roels, een dochter van de schrijver, over haar jeugdjaren - dit geheel ter zijde, maar wél om nog eens aandacht te vestigen op deze schitterende website, die gemaakt werd in het kader van 'Stad in vrouwenhanden')
@Jan: Ik ben heel erg blij met dit tafereel, en natuurlijk ook met de klanken van Denyn :)
En ik ben er hoe langer hoe meer van overtuigd, dat de kracht van de schilderijen en kaartjes van Ost, nog steeds in het tegenwoordige Mechelen te vinden zijn ... Misschien wachten we wel op een nieuw genie als Ost, om juist die dingen te zien in het straatbeeld die de moeite waard zijn.
We kunnen natuurlijk zelf ook proberen om te kijken en te zien !!
@ In Mechelen zie je inderdaad nog heelwat Ost-achtige tafereeltjes... Kijk maar eens deftig rond, en verlaat eens de platgetreden paden...
Ik ga erg graag op stap met foto-apparaat om deze dingen vast te leggen - en thuis waag ik me ook al eens aan 't pentekenen en schilderen van die hoekjes...
Dat heb ik van m'n grootvader - die tekende ook heel veel - beetje amateuristisch - maar zo charmant, in de Ost-stijl.
We kunnen natuurlijk in de verste verte niet tippen aan die grote kunstenaar, maar het is wel leuk om doen...
niet zo bescheiden jans, je pentekeningen mogen er best wel zijn alsook je prachtige aquarellen. Wie weet wordt je later nog genomineerd voor de grootste Mechelaar (hopelijk bij leven en welzijn!)
ik zoek mensen die op de hoogte zijn van de geschiedenis van de verdwenen zuidmechelse wijk "Halfgalg". Ik heb al veel info verzameld maar alles is welkom, surf naar http://www.halfgalg.be
@marc: interessante wijk, ben benieuwd hoever je geraakt !! Succes ! Peter Meuris
@ Mittekemuis: je vleit me natuurlijk met je wierook-zwaaien. Ik neem het wél in dank aan - maar me nomineren voor 'Grootste Mechelaar' is een sympathieke overdrijving van formaat... ;)
Maar goed: ik ben blij met zo'n 'super-fan'... en af en toe zal ik nog eens een 'tekeningske' of 'schilderijke' op de 'flikker' zetten... (zoals ik reeds een paar keer deed...)
@ Marc Alcide ; juist je vermelde link eens nagelezen... ziet er intrigerend uit. Ik wist daar zo goed als niets van. Ik hoop dat je aan wat extra info komt...
@janS-de lampe van den toren waren gisterenavond uit?
en nog wat: der komt begot echte "smoor" uit de grote schouw van de lamot!
ps: knappe foto's, en nog schoonder "schilderijtjes".
@jans, proficiat voor de mooie sneeuwfoto's, al was het vrijdagavond helemaal niet zo leuk om na de cursus in O.L.Vrouw-Waver terug naar huis te rijden! Ook weer een mooie beschrijving over Mechelen anno 1900 prettig om lezen !
bedankt Garda.

ja, sneeuw is soms ontroerend mooi - maar het is niet steeds een pretje om er door te rijden... (vraag maar aan Markec)
inderdaad intrigerend Marc;
mogelijk gaat die opstelling zeer ver terug -frankisch-driehoekig-gesloten, en zijn de originele bouwseltjes zonder uitbreiding herbouwd ...